
{"id":854,"date":"2017-12-03T16:43:25","date_gmt":"2017-12-03T13:43:25","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=854"},"modified":"2017-12-03T16:43:25","modified_gmt":"2017-12-03T13:43:25","slug":"cin-zulmu-altinda-uygur-muslumanlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=854","title":{"rendered":"\u00c7in zulm\u00fc alt\u0131nda Uygur M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-855\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/uygurlar.jpg\" alt=\"\" width=\"830\" height=\"487\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/uygurlar.jpg 630w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/uygurlar-400x235.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 830px) 100vw, 830px\" \/>Hayrettin Karaman<\/p>\n<p>K\u00f6kenleri O\u011fuzlara dayanan Uygurlar\u0131n \u0130slam\u2019la tan\u0131\u015fmas\u0131 milad\u00ee dokuzuncu asr\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda olmu\u015ftur. Rivayete g\u00f6re 932 y\u0131l\u0131nda Karahanl\u0131lar d\u00f6neminde, Karahanl\u0131lar devletinin \u00a0prenslerinden ve Karahanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131n\u0131n \u00fcvey o\u011flu \u00a0Satuk Bu\u011fra bir gece r\u00fcyas\u0131nda Peygamberimizi g\u00f6r\u00fcr; Peygamber Efendimiz (s.a.) kendisini \u0130slama davet eder, sabah uyand\u0131\u011f\u0131nda de M\u00fcsl\u00fcman olur. Abd\u00fclkerim ismini alan Satuk Bu\u011fra, Ka\u015fgar\u2019da bulunan 300 Budist tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 camiye \u00e7evirir. Daha sonra Tar\u0131m b\u00f6lgesindeki Uygur \u015fehirlerine seferler d\u00fczenler \u00a0ve \u00a0bu b\u00f6lgelerin de M\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu d\u00f6nemde T\u00fcrkistan\u2019daki T\u00fcrk kavimlerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 \u0130slam dinini kabul ederek \u201c\u0130slam Medeniyeti\u201d i\u00e7erisinde b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015flerdir. Bununla beraber Uygur Medeniyeti, \u0130slam Medeniyeti ile birle\u015ferek \u201cUygur \u0130slam Medeniyeti\u201d ad\u0131 verilen tarihi geli\u015fme s\u00fcreci ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde Ka\u015fgar \u015fehri Karahanl\u0131 s\u00fclalesinin dini, siyasi \u00a0ve k\u00fclt\u00fcrel merkezi olarak tarihe ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n<p>Gel zaman git zaman kom\u00fcnist \u00c7in i\u015fgaline maruz kalan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n imdad\u0131na yeti\u015fecek bir devlet ve kurum mevcut de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc BM te\u015fkilat\u0131n\u0131n hal-i p\u00fcr melali malumdur; d\u00fcnya be\u015ften b\u00fcy\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen G\u00fcvenlik Konseyi de be\u015f iri devletin elinde zul\u00fcm merkezi haline gelmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada zulme, Allah r\u0131zas\u0131 i\u00e7in kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kacak tek topluluk \u0130slam \u00fcmmetidir, ama ne yaz\u0131k ki o da \u00fcmmet olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, ulus devletlere b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f, ulusal egoizmi veya zaruretleri dinin emirlerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Durum bundan ibaret oldu\u011fu halde ni\u00e7in Uygurlara \u00c7in zulm\u00fc hakk\u0131nda yazmak gerekiyor?<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcmidi kesmemek, tarihe not d\u00fc\u015fmek ve duyan kulaklar, s\u0131zlayan vicdanlar aramak her zaman faydal\u0131d\u0131r, gereklidir.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcnasebetle kendisini tan\u0131mak ve konu\u015fmalar\u0131n\u0131 dinlemek imk\u00e2n\u0131 elde etmi\u015fli\u011fim olan merhum \u0130sa Yusuf Alptekin\u2019i rahmetle an\u0131yorum.<\/p>\n<p>1901 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n Ka\u015fgar vilayetine ba\u011fl\u0131 Yenihisar kazas\u0131nda do\u011fan \u0130sa Yusuf Bey, 1947 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrklere verildi\u011finde h\u00fck\u00fcmetin genel sekreterli\u011fine getirildi. Bir y\u0131ldan fazla kald\u0131\u011f\u0131 bu g\u00f6rev esnas\u0131nda, milliyet\u00e7i, anti-emperyalist ve anti-kom\u00fcnist politikalar sebebiyle, Rusya\u2019n\u0131n ve \u00c7in\u2019in tepkilerini \u00fczerine \u00e7ekti. 1949\u2019da \u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 i\u015fgali ile birlikte o g\u00fcnk\u00fc Hindistan\u2019\u0131n Ke\u015fmir eyaletine iltica etti.<\/p>\n<p>1954 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye ge\u00e7ti. T\u00fcrkiye\u2019ye gelir gelmez \u0130stanbul\u2019da Do\u011fu T\u00fcrkistan G\u00f6\u00e7menler Cemiyeti\u2019ni kurarak, bundan sonraki faaliyetlerini Do\u011fu T\u00fcrkistan davas\u0131n\u0131n d\u00fcnya kamuoyuna anlat\u0131lmas\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131. Yabanc\u0131 \u00fclke y\u00f6neticileri nezdinde oldu\u011fu kadar T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetleri nezdinde de Do\u011fu T\u00fcrkistan davas\u0131n\u0131n anlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele verdi. Parti liderleriyle g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Ba\u015fbakan ve cumhurba\u015fkanlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrkleri\u2019nin durumunu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya anlatmaya devam etti. B\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc bu konuya vakfetti ve 17 Aral\u0131k 1995 gecesi vefat etti.<\/p>\n<p>Bu de\u011ferli insandan \u00e7ok \u00e7ok \u015fey dinlemi\u015ftim. Onun \u015fu c\u00fcmlesi h\u00e2l\u00e2 kalbimi ac\u0131t\u0131r: \u201cBiz T\u00fcrkiye\u2019nin aya\u011f\u0131na batacak bir dikenin g\u00f6z\u00fcm\u00fcze batmas\u0131n\u0131 tercih ederiz!\u201d<\/p>\n<p>\u00c7in, Uygur M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na neler yapt\u0131?<\/p>\n<p>Say\u0131n Akif G\u00fcng\u00f6r bir yaz\u0131s\u0131nda, \u00d6\u011fen K\u00f6y\u00fc\u2019ndeki \u00e7ift\u00e7i Uygur T\u00fcrk\u00fc Niyazem\u2019in \u00c7in\u2019deki \u201czorunlu do\u011fum kontrol\u00fc\u201d hik\u00e2yesini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yor:<\/p>\n<p>\u00c7in \u201cher ailede bir \u00e7ocuk\u201d politikas\u0131yla halen uygulad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk n\u00fcfusu azaltmaya y\u00f6nelik yeni projeler geli\u015ftirmi\u015fti. Ailelerin ka\u00e7 \u00e7ocuk yapaca\u011f\u0131 yak\u0131n takip alt\u0131ndayd\u0131. Hoten ilinin Karaka\u015f il\u00e7esinde gen\u00e7 annelerin ancak %41\u2019ine anne olma izni verilmi\u015fti. Bunu takip i\u00e7in 735 \u00c7inli memur atanarak, Aksu\u2019ya ba\u011fl\u0131 Toksu il\u00e7esinde de hamile T\u00fcrk 846 anne mecburi k\u00fcrtaja zorlan\u0131yordu. Bunlardan 17\u2019si hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Do\u011fan bebekler ise \u00c7inli kaymakam\u0131n emriyle k\u00fcvette bo\u011fularak \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu. \u0130\u015fte Niyazem b\u00fct\u00fcn bu i\u015fkencelerden ka\u00e7arak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bebe\u011fini zor \u015fartlar alt\u0131nda da olsa d\u00fcnyaya getiriyor. Ancak 1200 dolar cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131yor g\u0131yab\u0131nda. \u00c7inliler bunu tahsil i\u00e7in Niyazem\u2019in evindeki bir inek, 2 e\u015fek, 12 koyun ve bah\u00e7edeki a\u011fa\u00e7lar\u0131 keserek sat\u0131yor, devletten kiralanan 7 dekar toprak da elinden al\u0131n\u0131yor.<\/p>\n<p>Ve \u015f\u00f6yle devam ediyor:<\/p>\n<p>11 Ekim 1949\u2019da ata yurdumuz Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u015fgal edildi ve kitle halinde katliamlar yap\u0131ld\u0131. G\u00f6\u00e7ler ba\u015flad\u0131. Do\u011fu T\u00fcrkistan Lideri \u0130sa Yusuf Alptekin bunlardan biriydi. Liderlik yapt\u0131 y\u0131llarca ve sonra T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fad\u0131. Bug\u00fcn \u00fclkemizde 3 milyon kadar Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hayrettin Karaman K\u00f6kenleri O\u011fuzlara dayanan Uygurlar\u0131n \u0130slam\u2019la tan\u0131\u015fmas\u0131 milad\u00ee dokuzuncu asr\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda olmu\u015ftur. Rivayete g\u00f6re 932 y\u0131l\u0131nda Karahanl\u0131lar d\u00f6neminde, Karahanl\u0131lar devletinin \u00a0prenslerinden ve Karahanl\u0131 h\u00fck\u00fcmdar\u0131n\u0131n \u00fcvey o\u011flu \u00a0Satuk Bu\u011fra bir gece r\u00fcyas\u0131nda Peygamberimizi g\u00f6r\u00fcr; Peygamber Efendimiz (s.a.) kendisini \u0130slama davet eder, sabah uyand\u0131\u011f\u0131nda de M\u00fcsl\u00fcman olur. Abd\u00fclkerim ismini alan Satuk Bu\u011fra, Ka\u015fgar\u2019da bulunan 300 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-854","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=854"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":856,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/854\/revisions\/856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=854"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}