![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/abd-venezuela-1024x590.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Giri\u015f<\/span><\/p>\n Venezuela\u2019da son d\u00f6nemde ya\u015fanan geli\u015fmeler, yaln\u0131zca bir \u00fclkenin i\u00e7 siyasi krizi olarak de\u011fil, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengesinde meydana gelen yap\u0131sal de\u011fi\u015fimlerin b\u00f6lgesel bir yans\u0131mas\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir. ABD\u2019nin \u00f6nceki y\u0131llara k\u0131yasla daha a\u00e7\u0131k ve sert bir tutum sergilemesi, Rusya Federasyonu\u2019nun s\u00fcrece pasif tepkisi ve \u00c7in\u2019in temkinli pozisyonu, bu olay\u0131 klasik bir b\u00f6lgesel kriz \u00e7er\u00e7evesinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015f\u0131yarak b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 rekabetinin yeni bir a\u015famas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektedir.<\/p>\n Bu analizde ama\u00e7, Venezuela krizini \u00fc\u00e7 temel eksen \u00fczerinden ele almakt\u0131r:<\/p>\n ABD\u2019nin davran\u0131\u015f modelindeki de\u011fi\u015fim,<\/p>\n Rusya ve \u00c7in\u2019in farkl\u0131 g\u00fc\u00e7 projeksiyonu y\u00f6ntemleri,<\/p>\n bu s\u00fcrecin k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel sonu\u00e7lar\u0131.<\/p>\n 1) ABD\u2019nin Venezuela\u2019ya Yakla\u015f\u0131m\u0131nda A\u015fama De\u011fi\u015fikli\u011fi.<\/span><\/p>\n \u00d6nceki d\u00f6nemde ABD, Venezuela\u2019da dolayl\u0131 etki ara\u00e7lar\u0131n\u0131 tercih etmekteydi. Yapt\u0131r\u0131mlar, diplomatik izolasyon, muhalefetin me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bilgi sava\u015f\u0131 bu stratejinin temel unsurlar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu. Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni, Rusya Federasyonu\u2019nun Venezuela\u2019y\u0131 a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde korumas\u0131 ve ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan askeri-siyasi risklerin y\u00fcksek olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n Ancak mevcut a\u015famada ABD, stratejik sab\u0131r politikas\u0131ndan fiilen vazge\u00e7mi\u015ftir. Bunun temel nedeni Venezuela\u2019n\u0131n kendisi de\u011fil, uluslararas\u0131 sistemde ya\u015fanan de\u011fi\u015fimdir. Ukrayna sava\u015f\u0131 ba\u011flam\u0131nda Rusya, askeri, ekonomik ve diplomatik a\u00e7\u0131dan ciddi bi\u00e7imde y\u00fck alt\u0131na girmi\u015f; Latin Amerika\u2019da aktif bir dengeleyici rol oynama kapasitesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n Bu durum ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan Venezuela\u2019da bir stratejik bo\u015fluk yaratm\u0131\u015f, Washington ise bu bo\u015flu\u011fu h\u0131zla doldurma karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 2) \u00c7in Fakt\u00f6r\u00fc: G\u00fc\u00e7 Var, G\u00fcvenlik Garantisi Yok.<\/span><\/p>\n \u00c7in\u2019in Venezuela\u2019ya artan ilgisi ilk bak\u0131\u015fta ABD i\u00e7in ciddi bir meydan okuma gibi alg\u0131lanabilir. Ancak \u00c7in ile Rusya aras\u0131nda temel bir fark bulunmaktad\u0131r. Rusya, klasik bir jeopolitik g\u00fc\u00e7 olarak g\u00fcvenlik \u015femsiyesi sunar. \u00c7in ise esasen ekonomik bir akt\u00f6r gibi davranmakta ve askeri-siyasi \u00e7at\u0131\u015fmalardan sistematik bi\u00e7imde ka\u00e7\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n \u00c7in\u2019in Venezuela stratejisi \u00fc\u00e7 ana unsura dayanmaktad\u0131r:<\/p>\n -enerji kaynaklar\u0131na uzun vadeli eri\u015fim,<\/p>\n -bor\u00e7 ve yat\u0131r\u0131m mekanizmalar\u0131,<\/p>\n -i\u00e7 siyasi s\u00fcre\u00e7lere a\u00e7\u0131k m\u00fcdahaleden ka\u00e7\u0131nma.<\/p>\n Bu yakla\u015f\u0131m Venezuela\u2019y\u0131 ekonomik a\u00e7\u0131dan \u00c7in\u2019e ba\u011flasa da, onu ABD kar\u015f\u0131s\u0131nda askeri-siyasi anlamda savunmas\u0131z b\u0131rakmaktad\u0131r. Tam da bu nedenle ABD, \u00c7in\u2019in artan rol\u00fcn\u00fc bir tehditten ziyade, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir bo\u015fluk yaratan unsur olarak de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n 3) ABD\u2019nin Sert M\u00fcdahalesinin Stratejik Nedenleri.<\/span><\/p>\n ABD\u2019nin bu kez daha a\u00e7\u0131k ve do\u011frudan hareket etmesinin \u00fc\u00e7 temel nedeni bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Birincisi, enerji fakt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. K\u00fcresel enerji piyasas\u0131n\u0131n yeniden \u015fekillendi\u011fi, Rus petrol\u00fcn\u00fcn yapt\u0131r\u0131mlarla s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Orta Do\u011fu\u2019da istikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde Venezuela, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck kan\u0131tlanm\u0131\u015f petrol rezervlerine sahip \u00fclke olarak ABD a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik bir \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n \u0130kincisi, ABD bir \u00f6rnek olu\u015fturma politikas\u0131 izlemektedir. Venezuela\u2019da at\u0131lan ad\u0131mlar yaln\u0131zca Caracas y\u00f6netimine de\u011fil, \u00c7in ile yak\u0131nla\u015fan ancak g\u00fcvenlik garantisine sahip olmayan di\u011fer \u00fclkelere de bir mesajd\u0131r. Bu mesaj nettir: Ekonomik ortakl\u0131k, siyasi ya da ki\u015fisel dokunulmazl\u0131k anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise rejimin i\u00e7 dayanaklar\u0131n\u0131 zay\u0131flatma hedefidir. Devlet liderli\u011finin aile \u00fcyelerine y\u00f6nelik ad\u0131mlar, rejimin dokunulmazl\u0131k mitini y\u0131kmakta; elitler i\u00e7inde korku ve par\u00e7alanma yaratmakta ve sistemin i\u00e7eriden \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n 4) Stratejik Sorular ve Olas\u0131 Senaryolar<\/span><\/p>\n 4.1. Bu s\u00fcre\u00e7 Venezuela\u2019n\u0131n sonu olabilir mi?<\/p>\n Bu s\u00fcre\u00e7 Venezuela\u2019n\u0131n devlet olarak sonu de\u011fil, mevcut siyasi modelin sonu olabilir. ABD\u2019nin amac\u0131 \u00fclkeyi par\u00e7alamak de\u011fil; onu denetlenebilir, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve enerji piyasas\u0131na entegre olmu\u015f bir siyasi yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmektir. E\u011fer Venezuela elitleri i\u00e7eriden par\u00e7alan\u0131rsa, rejim resmi bir darbe olmaks\u0131z\u0131n de\u011fi\u015febilir.<\/p>\n 4.2. \u00c7in, ABD ile a\u00e7\u0131k bir \u00e7at\u0131\u015fmaya girer mi?<\/p>\n Mevcut ko\u015fullarda bu olas\u0131l\u0131k zay\u0131ft\u0131r. \u00c7in, k\u00fcresel sistemde riskleri minimize eden, a\u015famal\u0131 ve uzun vadeli bir strateji izlemektedir. Venezuela \u00c7in i\u00e7in \u00f6nemlidir; ancak ABD ile do\u011frudan bir jeopolitik \u00e7at\u0131\u015fma de\u011ferinde de\u011fildir. \u00c7in b\u00fcy\u00fck ihtimalle ekonomik pozisyonlar\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015facak, ancak askeri-siyasi bir t\u0131rmanmaya girmeyecektir.<\/p>\n 4.3. Bu s\u00fcre\u00e7 Azerbaycan ve b\u00f6lge i\u00e7in ne ifade ediyor?<\/p>\n Bu geli\u015fmeler, Azerbaycan ve genel olarak orta \u00f6l\u00e7ekli devletler i\u00e7in \u00f6nemli dersler i\u00e7ermektedir.<\/p>\n Birincisi, tek bir b\u00fcy\u00fck g\u00fcce dayanmak uzun vadeli bir g\u00fcvenlik garantisi olu\u015fturmaz.<\/p>\n \u0130kincisi, ekonomik ortakl\u0131k siyasi koruma anlam\u0131na gelmez.<\/p>\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise dengeli ve \u00e7ok vekt\u00f6rl\u00fc politika, ancak ger\u00e7ek g\u00fc\u00e7 ve i\u00e7 me\u015fruiyetle desteklendi\u011finde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olur.<\/p>\n Venezuela \u00f6rne\u011fi, k\u00fcresel sistemde bir bo\u015fluk olu\u015ftu\u011fu anda b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin er ya da ge\u00e7 bu bo\u015flu\u011fu doldurdu\u011funu a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir.<\/p>\n Sonu\u00e7<\/span><\/p>\n Sonu\u00e7 olarak Venezuela\u2019da ya\u015fananlar, tek bir \u00fclkenin krizi olmaktan \u00e7ok, \u00e7ok kutuplu d\u00fcnya iddias\u0131n\u0131n somut bir s\u0131nav\u0131d\u0131r. Rusya art\u0131k uzak b\u00f6lgelerde ABD\u2019yi dengeleyememekte, \u00c7in ise dengelemek istememektedir. ABD ise ortaya \u00e7\u0131kan stratejik bo\u015fluklar\u0131 zaman\u0131nda ve sert bi\u00e7imde doldurmay\u0131 tercih etmektedir.<\/p>\n Bu s\u00fcre\u00e7ler g\u00f6stermektedir ki, XXI. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci \u00e7eyre\u011finde uluslararas\u0131 ili\u015fkiler pasif ortakl\u0131klara de\u011fil, aktif g\u00fc\u00e7 projeksiyonuna dayanacakt\u0131r. Venezuela ise bu yeni d\u00f6nemin ilk a\u00e7\u0131k \u00f6rneklerinden biridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. Dr. To\u011frul \u0130smay\u0131l Giri\u015f Venezuela\u2019da son d\u00f6nemde ya\u015fanan geli\u015fmeler, yaln\u0131zca bir \u00fclkenin i\u00e7 siyasi krizi olarak de\u011fil, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 dengesinde meydana gelen yap\u0131sal de\u011fi\u015fimlerin b\u00f6lgesel bir yans\u0131mas\u0131 olarak de\u011ferlendirilmelidir. ABD\u2019nin \u00f6nceki y\u0131llara k\u0131yasla daha a\u00e7\u0131k ve sert bir tutum sergilemesi, Rusya Federasyonu\u2019nun s\u00fcrece pasif tepkisi ve \u00c7in\u2019in temkinli pozisyonu, bu olay\u0131 klasik bir b\u00f6lgesel […]<\/p>\n","protected":false},"author":101025,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-8231","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uygur-haber"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8231","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/101025"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8231"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8231\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8233,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8231\/revisions\/8233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8231"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8231"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8231"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}