
{"id":7702,"date":"2024-02-14T17:02:29","date_gmt":"2024-02-14T14:02:29","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=7702"},"modified":"2024-02-14T17:02:29","modified_gmt":"2024-02-14T14:02:29","slug":"dogu-turkistanda-sadece-mezarlar-degil-tarih-yok-ediliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=7702","title":{"rendered":"Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Sadece Mezarlar De\u011fil, Tarih Yok Ediliyor"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/habernida.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1000359133.jpg\" width=\"1376\" height=\"825\" \/><\/p>\n<p>Kadim k\u00fclt\u00fcrel miras a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir b\u00f6lge olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da\u00a0\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi (\u00c7KP), uzun s\u00fcredir\u00a0Uygur varl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in bir kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.\u00a0Bu sistematik y\u0131k\u0131m, manevi ve tarihi \u00f6neme sahip sayg\u0131 duyulan semboller olan Uygur Mazarlar\u0131n\u0131n (t\u00fcrbeleri) hedefli olarak y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 da i\u00e7eriyor; bu da yaln\u0131zca dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kayb\u0131yla ilgili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda de\u011ferli bir tarihi miras\u0131n silinmesiyle ilgili endi\u015feleri de ate\u015fliyor.<\/p>\n<p>\u00c7arp\u0131c\u0131 mimarileri, karma\u015f\u0131k \u00e7ini i\u015f\u00e7ili\u011fi ve sakin avlular\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kan Uygur Mazarlar\u0131, y\u00fczy\u0131llar boyunca Uygur k\u00fclt\u00fcrel ve dini ya\u015fam\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bile\u015fenleri olarak hizmet etti.\u00a0Bu kutsal alanlar yaln\u0131zca ibadeti kolayla\u015ft\u0131rmakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda Uygur halk\u0131n\u0131n manevi, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal \u00f6z\u00fcn\u00fc kapsayan bir tarih deposu olarak da hizmet ediyor.\u00a0Bu t\u00fcrbelerin y\u0131k\u0131lmas\u0131, k\u00f6kl\u00fc bir tarihsel anlat\u0131ya sald\u0131r\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>Uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ve ilk elden tan\u0131kl\u0131klar da dahil olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da rapor, \u00c7KP\u2019nin Uygur Mazarlar\u0131\u2019na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n ac\u0131mas\u0131z ger\u00e7ekli\u011fini tasvir ediyor.\u00a0Bu kutsal alanlar ya yerle bir ediliyor ya da \u00c7KP\u2019nin eylemlerini dini a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131kla m\u00fccadele ve ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 te\u015fvik etme kisvesi alt\u0131nda rasyonelle\u015ftirmesiyle yeniden kullan\u0131l\u0131yor.\u00a02017 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00f6nemli mezarl\u0131klar\u0131n ve t\u00fcrbelerin y\u00fczde 30\u2019undan fazlas\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n<p>Bu y\u0131k\u0131m yak\u0131n zamanda ortaya \u00e7\u0131kan bir olay de\u011fil, \u00c7in\u2019in b\u00f6lgedeki s\u00f6m\u00fcrgeci tarihinin bir sonucudur.\u00a0\u00c7inli yetkililer i\u015fgalden bu yana Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki t\u00fcrbe, mezarl\u0131k gibi tarihi mekanlar\u0131 sistematik olarak hedef al\u0131yor.\u00a0\u00c7e\u015fitli bahanelerle Uygurlar\u0131n \u0130slami kimli\u011fini ve tarihini silmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar, bunun sonucunda \u00e7ok say\u0131da tarihi mezarl\u0131k ve sayg\u0131 duyulan \u015fahsiyetlerin t\u00fcrbeleri yok edildi.<\/p>\n<p>Uygur Mazarlar\u0131\u2019n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131, fiziksel bir kay\u0131ptan \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor;\u00a0tarihin ve k\u00fclt\u00fcrel kimli\u011fin silinmesini temsil ediyor.\u00a0Bu kutsal alanlar genellikle Uygur halk\u0131n\u0131n manevi yolculu\u011funu ve k\u00fclt\u00fcrel evrimini anlatan as\u0131rl\u0131k eserleri, el yazmalar\u0131n\u0131 ve mimari tarzlar\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131r.\u00a0Mazarlar\u0131n yok edilmesi, Uygur tarihinin sayfalar\u0131n\u0131n silinmesi ve Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n baltalanmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>\u00c7KP\u2019nin Uygur t\u00fcrbelerine sald\u0131r\u0131s\u0131, dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn do\u011frudan ihlalini te\u015fkil etmektedir.\u00a0Uygur M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131,\u00a0dini k\u0131yafetlerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, Ramazan ay\u0131nda oru\u00e7 tutma ve \u0130slami \u00f6\u011fretilerin gen\u00e7 nesillere aktar\u0131lmas\u0131 da dahil olmak \u00fczere inan\u00e7lar\u0131n\u0131 yerine getirme konusunda giderek artan k\u0131s\u0131tlamalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor.\u00a0T\u00fcrbelerin y\u0131k\u0131lmas\u0131, Uygurlar\u0131n dinlerini \u00f6zg\u00fcrce yerine getirme yeteneklerini daha da sekteye u\u011frat\u0131yor ve dini ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin endi\u015feleri yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>Uygur Mazarlar\u0131n\u0131n \u00c7KP taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lmas\u0131, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da devam eden soyk\u0131r\u0131m\u0131n \u00fcz\u00fcc\u00fc bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc temsil ediyor.\u00a0Uygur Mazarlar\u0131n\u0131n yok edilmesi, kutsal mekanlar\u0131n fiziksel olarak yok edilmesinin \u00f6tesinde tarihe, mirasa ve bir halk\u0131n \u00f6z\u00fcne y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n<p>Bu k\u00fclt\u00fcrel krize yan\u0131t olarak uluslararas\u0131 toplum bu y\u0131k\u0131c\u0131 uygulamalar\u0131 k\u0131namal\u0131 ve \u00c7KP\u2019den hesap verme talebinde bulunmal\u0131d\u0131r.\u00a0D\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleri, dini liderler ve h\u00fck\u00fcmetler \u00c7KP\u2019yi Uygur Mazarlar\u0131n\u0131n yok edilmesini durdurmaya ve Uygur halk\u0131n\u0131n dini ve k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermeye te\u015fvik etmelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">\n<p style=\"text-align: right\"><em>Yazar: Memet Tohti Atawulla (Uygur \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Merkezi K\u0131demli Program Sorumlusu)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Kaynak: Uygur Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kadim k\u00fclt\u00fcrel miras a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir b\u00f6lge olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da\u00a0\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi (\u00c7KP), uzun s\u00fcredir\u00a0Uygur varl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in bir kampanya y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.\u00a0Bu sistematik y\u0131k\u0131m, manevi ve tarihi \u00f6neme sahip sayg\u0131 duyulan semboller olan Uygur Mazarlar\u0131n\u0131n (t\u00fcrbeleri) hedefli olarak y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 da i\u00e7eriyor; bu da yaln\u0131zca dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kayb\u0131yla ilgili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda de\u011ferli bir tarihi miras\u0131n silinmesiyle [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":101025,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[38],"class_list":["post-7702","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uygur-tarihi-ve-kulturu","tag-mezar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/101025"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7702"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7702\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7703,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7702\/revisions\/7703"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}