
{"id":742,"date":"2017-09-07T20:19:51","date_gmt":"2017-09-07T17:19:51","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=742"},"modified":"2017-10-02T14:51:17","modified_gmt":"2017-10-02T11:51:17","slug":"yahsilik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=742","title":{"rendered":"Yah\u015f\u0131l\u0131k"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-743\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/misir-uyghur.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"625\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/misir-uyghur.jpg 960w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/misir-uyghur-400x260.jpg 400w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/misir-uyghur-768x500.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/>Ahmet MURAT<br \/>\n\u00dcniversiteye yabanc\u0131 \u00f6\u011frenci kontenjan\u0131 i\u00e7in ba\u015fvuran \u00f6\u011frencilerle m\u00fclakat yap\u0131yoruz. Hepsi birbirinden \u00e7arp\u0131c\u0131 hik\u00e2yeler, hepsi birbirinden ilgin\u00e7 kahramanlar s\u0131rayla \u00f6n\u00fcm\u00fczden ge\u00e7iyor. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n i\u00e7inde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ba\u015fvuran Uygur gen\u00e7lerinin \u00f6yk\u00fcleri bamba\u015fka.<\/p>\n<p>\u00d6nemli bir k\u0131sm\u0131 M\u0131s\u0131r\u2019dan T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015f gen\u00e7ler. M\u0131s\u0131r\u2019a Arap\u00e7a ve dini ilimleri \u00f6\u011frenmeye gitmi\u015fler. Ezher\u2019i b\u0131rak\u0131p gelenler de var, bir M\u0131s\u0131r lisesini bitirenler de. M\u0131s\u0131r polisinin ge\u00e7ti\u011fimiz ay (AA\u2019n\u0131n haberine g\u00f6re \u00c7in polisiyle birlikte), Kahire\u2019de ya\u015fayan Uygur T\u00fcrklerinin lokantalar\u0131na, evlerine bask\u0131n yaparak Uygur T\u00fcrklerini tutuklad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00c7in\u2019e g\u00f6nderdi\u011fini ya da s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etti\u011fini biliyoruz (BBC\u2019nin haberine g\u00f6re \u00c7in bu \u00f6\u011frencilerin radikalle\u015fmelerinden endi\u015feleniyormu\u015f). Aralar\u0131nda az da olsa bu heng\u00e2mede T\u00fcrkiye\u2019ye ka\u00e7abilmi\u015f olanlar da var. Ama \u00e7o\u011fu daha \u00f6nceden gelmi\u015f, T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fma sorunlar\u0131n\u0131 halletmi\u015f gen\u00e7ler.<\/p>\n<p>On yedi ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z \u00e7ocu\u011fu olan G. ile sohbet ediyoruz. Laf d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p anne babas\u0131na geliyor. Kendisini g\u00fcnlerdir bu so\u011fuk m\u00fclakat odas\u0131na dirayetle haz\u0131rlam\u0131\u015f olan G. bir anda \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor, g\u00f6zleri ya\u015fla doluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc anne babas\u0131n\u0131n ikisi de \u00c7in\u2019de hapiste. Ni\u00e7in? K\u0131zlar\u0131n\u0131n M\u0131s\u0131r\u2019da dini e\u011fitim almas\u0131na g\u00f6z yumduklar\u0131 i\u00e7in.<\/p>\n<p>Sonras\u0131nda hemen her \u00e7ocu\u011fun hik\u00e2yesinden bir hapis temas\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Alt\u0131 ayd\u0131r anne babas\u0131ndan haber alamayan bir delikanl\u0131, \u201cbelki de hapistedirler, bilemiyorum\u201d diyor. Dolmayan, ifadesiz, sak\u0131n\u0131ml\u0131 g\u00f6zleri var.<\/p>\n<p>Hemen hepsi Arap\u00e7a \u00f6\u011frenmi\u015f. \u0130\u00e7lerinde \u0130ngilizce ve Korece bilenler de var. Neredeyse tamam\u0131 haf\u0131zl\u0131kla me\u015fgul olmu\u015f, \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da haf\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015f. (-Nas\u0131l haf\u0131z oldun? -Evde, annemle birlikte. -Okulu b\u0131rakarak m\u0131? -Hay\u0131r, hem okula gittim, hem sabah erken saatlerde bir-iki sayfa ezberledim.)<\/p>\n<p>O anneyi merak ediyorum. \u00c7ocu\u011funa bir M\u00fcsl\u00fcman ismini vermekte zorluk \u00e7ekme s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015fayan, oru\u00e7 tutmas\u0131 bile yasaklanan, her t\u00fcrl\u00fc k\u0131s\u0131tlamaya maruz kalm\u0131\u015f ama evinde, art\u0131k \u00c7in\u2019in giremeyece\u011fi o kurtar\u0131lm\u0131\u015f, asude b\u00f6lgede, Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019i \u00e7ocu\u011funun haf\u0131zas\u0131na emanet eden o anneyi. O da bu emaneti kendi annesinden alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Gen\u00e7lerin hemen hepsi onlu ya\u015flarda haf\u0131z olmu\u015flar. Oyun \u00e7a\u011f\u0131nda, okul \u00e7a\u011f\u0131nda, oyunla okul \u00e7a\u011f\u0131nda, hepsini birden yaparken bir yandan da h\u0131fzlar\u0131n\u0131 tamamlam\u0131\u015flar. Haf\u0131zl\u0131ktan m\u0131d\u0131r bilemiyorum ama hepsi, \u00fczerlerine sinmi\u015f bir olgunlu\u011fu hi\u00e7 de emanet gibi olmayan bir bi\u00e7imde ta\u015f\u0131yorlar.<\/p>\n<p>On alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki bir gen\u00e7 k\u0131z olan M. bu ya\u015f\u0131na kadar bir yandan Kur\u2019an-\u0131 Kerim\u2019in yar\u0131s\u0131n\u0131 ezberlemi\u015f, \u00f6te yandan d\u00f6rt ya\u015f\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 e\u011fitim hayat\u0131nda iki kere s\u0131n\u0131f atlayarak, \u00e7ok erken bir ya\u015fta \u00fcniversite kap\u0131s\u0131na gelmi\u015f. Ha yine bu arada annesinden Arap\u00e7a \u00f6\u011frenmi\u015f, tefsir okumu\u015f (Buyurun, merak uyand\u0131ran bir anne daha). Rahman S\u00fbresi\u2019nin altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131 ayeti olan \u201cHel cez\u00e2\u00fc\u2019l- ihs\u00e2ni ille\u2019l-ihs\u00e2n\u201d ayetinin meali sence nas\u0131l olmal\u0131, diye soruyoruz (Dikkatinizi \u00e7ekerim, daha lise mezunu gepegen\u00e7 biri o). \u201cYah\u015f\u0131l\u0131k\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yine yah\u015f\u0131l\u0131kt\u0131r\u201d diyor, Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud\u2019un hem\u015fehrisi. G\u00fczelim T\u00fcrk\u00e7e, g\u00fczelim T\u00fcrk\u00e7e.<\/p>\n<p>Ailelerinden haber alamayan, M\u0131s\u0131r\u2019dan can havliyle T\u00fcrkiye\u2019ye ka\u00e7an, memleketlerine d\u00f6n\u00fc\u015f \u00fcmitleri giderek zay\u0131flayan bu \u00e7ocuklara bak\u0131yorum. Metanetleri, gayretleri, dirayetleri etkileyici. \u0130leride davet\u00e7i olmak isteyenler, \u00c7in\u2019e d\u00f6n\u00fcp \u0130slam\u2019\u0131 tebli\u011f etmeyi \u00fcmit edenler var i\u00e7lerinde. Hepsi \u00c7ince biliyor. Uzun s\u00fcredir M\u0131s\u0131r\u2019da oldu\u011fu i\u00e7in \u00c7ince\u2019yi unutmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen bir k\u0131z \u00f6\u011frenciye, sen zaten \u00c7inlileri de, \u00c7ince\u2019yi de sevmezsin, diyoruz. \u201cAma\u201d diyor, \u201ck\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe iyilikle muamele etmek s\u00fcnnettir. Biz, \u00c7inlilere de iyilik g\u00f6t\u00fcrmeliyiz.\u201d.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7 g\u00fcnd\u00fcr, \u00e7a\u011fda\u015f e\u011fitim kuramlar\u0131ndan b\u00fct\u00fcn\u00fcyle habersiz, anne-baba olmaya dair pop\u00fcler ve afili literat\u00fcrden tamamen mahrum olan, Urum\u00e7ili, Hotanl\u0131, Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 o anneleri, \u00e7ocuklar\u0131na bu e\u011fitimi, bu terbiyeyi, bu metaneti, bu dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131, bu azmi a\u015f\u0131lama y\u00f6ntemlerinden ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnemiyorum. Evlerini okul k\u0131lmalar\u0131n\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 al\u0131nlar\u0131ndan \u00f6p\u00fcp me\u00e7hul bir gelece\u011fe u\u011furlamalar\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 da dini hamiyetle yapmalar\u0131n\u0131 benzersiz buluyorum. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn mucizesi gibi bir \u015fey bu.<\/p>\n<p>Uygurlu sanat\u00e7\u0131 Abdurehim Heyit\u2019in \u015fu me\u015fhur t\u00fcrk\u00fcs\u00fcn\u00fc hat\u0131rlaman\u0131n vakti:<\/p>\n<p>\u201cDedim, ni\u00e7in korkmazs\u0131n? Dedi, Tanr\u0131m var.<\/p>\n<p>Dedim, ya ba\u015fka? Dedi, halk\u0131m var.\u201d<\/p>\n<p>Kaynak:\u00a0www.gercekhayat.com.tr\/yazarlar\/yahsilik\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ahmet MURAT \u00dcniversiteye yabanc\u0131 \u00f6\u011frenci kontenjan\u0131 i\u00e7in ba\u015fvuran \u00f6\u011frencilerle m\u00fclakat yap\u0131yoruz. Hepsi birbirinden \u00e7arp\u0131c\u0131 hik\u00e2yeler, hepsi birbirinden ilgin\u00e7 kahramanlar s\u0131rayla \u00f6n\u00fcm\u00fczden ge\u00e7iyor. Ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n i\u00e7inde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ba\u015fvuran Uygur gen\u00e7lerinin \u00f6yk\u00fcleri bamba\u015fka. \u00d6nemli bir k\u0131sm\u0131 M\u0131s\u0131r\u2019dan T\u00fcrkiye\u2019ye gelmi\u015f gen\u00e7ler. M\u0131s\u0131r\u2019a Arap\u00e7a ve dini ilimleri \u00f6\u011frenmeye gitmi\u015fler. Ezher\u2019i b\u0131rak\u0131p gelenler de var, bir M\u0131s\u0131r lisesini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-742","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":744,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/742\/revisions\/744"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}