
{"id":7358,"date":"2022-10-05T10:19:35","date_gmt":"2022-10-05T07:19:35","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=7358"},"modified":"2022-10-05T10:20:31","modified_gmt":"2022-10-05T07:20:31","slug":"cin-zindanlarinda-t-c-vatandaslari-ve-diplomatik-himaye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=7358","title":{"rendered":"\u00c7in Zindanlar\u0131nda T.C. Vatanda\u015flar\u0131 ve Diplomatik Himaye"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-7360\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/22.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"525\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/22.jpg 600w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/22-400x210.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Foto\u011fraf: 36 ya\u015f\u0131ndaki Mevl\u00fcde Hilal\u2019in \u00c7in Toplama Kamp\u0131nda<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\">Prof. Dr. Alaeddin Yal\u00e7\u0131nkaya<\/span><\/p>\n<p>\u00c7in Zindanlar\u0131nda T.C. Vatanda\u015flar\u0131 ve Diplomatik Himaye<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin yakla\u015f\u0131k 3 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 \u00c7inlile\u015ftirme projesi, bilinen \u00c7in i\u015fkenceleri yan\u0131nda en son teknolojik imkanlarla desteklenmektedir. On milyonlarca M\u00fcsl\u00fcmana y\u00f6nelik zul\u00fcm ve tecav\u00fczlerde milyonlarca \u00c7inli g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Kamplardakiler gibi evlerindekiler de izlenmekte, uygun g\u00f6r\u00fclen se\u00e7ilmekte, kirli ama\u00e7larla kullan\u0131lmaktad\u0131r. Foto\u011fraflar, videolar, resmi belgelerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n dijital tekonoloji sayesinde d\u00fcnya ile payla\u015f\u0131labilmesi, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 sessizce yok etmek isteyenlerin a\u015famad\u0131klar\u0131 bir ironi haline gelmi\u015ftir. Bu ger\u00e7ekleri inkar eden y\u00f6netim i\u00e7in tek yol vard\u0131r: Ba\u015fta Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da yak\u0131nlar\u0131 olanlar olmak \u00fczere isteyen herkes Ka\u015fgar\u2019dan, Aksu\u2019ya, Be\u015fbal\u0131k Urum\u00e7i\u2019ye, Tar\u0131m\u2019a, Turfan\u2019a, Hoten\u2019e\u2026 k\u00f6yleri, mahalleleri, evleri polis olmadan ziyaret edebilmeli, istedi\u011fi ki\u015filerle g\u00f6r\u00fc\u015febilmeli, kamplardakilerle g\u00f6zetleme olmadan dertle\u015febilmeli, camilerin y\u0131k\u0131lmad\u0131klar\u0131n\u0131, ayakta kalanlar\u0131n e\u011flence mekanlar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmediklerini g\u00f6zleriyle g\u00f6rebilmeli, gelerek herkese anlatabilmelidir. Sadece \u00e7\u0131kar ili\u015fkisi olan \u00c7in i\u015fbirlik\u00e7ileri de\u011fil milyonlar rahatl\u0131kla bunu yapabilmelidir. T\u0131pk\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu, G\u00fcney Do\u011fu dahil her kentine, k\u00f6y\u00fcne herkesin gidebildi\u011fi gibi.<\/p>\n<p>Gerek yar\u0131m as\u0131r \u00f6nce T.C. vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 alanlar gerekse T\u00fcrkiye\u2019ye e\u011fitim i\u00e7in gelmi\u015f, d\u00f6nenlerin yok olmas\u0131ndan dolay\u0131 burada kalm\u0131\u015f \u00f6\u011frencilerimiz, yak\u0131nlar\u0131ndan, anne-babalar\u0131ndan, k\u0131z karde\u015flerinden y\u0131llard\u0131r haber alam\u0131yorlar. Konuyu kurcalay\u0131nca h\u0131\u00e7k\u0131rarak a\u011fl\u0131yorlar. Uygur Akademisi\u2019nin 17-18 Eyl\u00fcl\u2019de d\u00fczenledi\u011fi \u201cUygurlar\u0131n Maruz Kald\u0131\u011f\u0131 Soyk\u0131r\u0131m ve Var Olma M\u00fccadelesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 iki g\u00fcnl\u00fck konferansta ac\u0131 fakat ger\u00e7ek tebli\u011fler sunuldu, \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 konusunda \u00fcmitvar giri\u015fimlerden bahsedildi. Bu ger\u00e7ekleri CIA propagandas\u0131 diye ge\u00e7i\u015ftirmeyi tercih edenler bir bahaneyle toplant\u0131ya kat\u0131lmad\u0131lar. Halbuki burada sadece resmi belgeler, raporlar, foto\u011fraflar de\u011fil bizzat i\u015fkencelerden kurtulanlar ve y\u0131llard\u0131r yak\u0131nlar\u0131na ula\u015famayanlar\u0131n feryatlar\u0131 vard\u0131. Halen bu yaral\u0131 insanlardan olu\u015fan mahalleler, vak\u0131flar, seslerini duyruma etkinliklerine herkes ula\u015fabilir, ger\u00e7eklerle y\u00fczle\u015febilir.<br \/>\nT.C. vatanda\u015f\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n grup grup, noter ve medya kay\u0131tlar\u0131yla \u00c7in konsoloslu\u011fundan akrabalar\u0131n\u0131 ziyaret i\u00e7in vize istemelerini, bir noktadan sonra \u00c7in y\u00f6netiminin bu talepleri kar\u015f\u0131lamak zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131, aksi durumun soyk\u0131r\u0131m haberlerini teyit edece\u011fini, gidi\u015f usulleri resmiyet kazand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sa\u011f salim d\u00f6nebileceklerini \u00f6nerdim. Ald\u0131\u011f\u0131m bilgiler kar\u015f\u0131s\u0131nda deh\u015fete d\u00fc\u015ft\u00fcm. Bu yolu deneyen nice Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar gidebilmi\u015f, fakat d\u00f6nememi\u015fler. \u00c7in\u2019deki bir T\u00fcrk g\u00f6revli giri\u015fimlerde bulunmu\u015flar, sonra k\u00f6\u015fesine \u00e7ekilmi\u015f. \u0130lgin\u00e7 olan ise bu haberler T\u00fcrk medyas\u0131nda g\u00fcndeme gelmemi\u015ftir. \u00d6nemli bir k\u0131sm\u0131 akademisyen olan TC vatanda\u015flar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cdiplomatik himaye\u201d hakk\u0131 ve g\u00f6revini g\u00fcndeme getirmemi\u015f, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131m atmam\u0131\u015ft\u0131r. Tekrar belirtelim ki T\u00fcrkiye veya di\u011fer bat\u0131 \u00fclke vatanda\u015flar\u0131n\u0131n resmi veya sosyal medya \u00fczerinden duyurularla akrabalar\u0131n\u0131 ziyaret i\u00e7in \u00c7in konsolosluklar\u0131na ba\u015fvurmalar\u0131, soyk\u0131r\u0131mc\u0131 Pekin y\u00f6netimini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemlerinden biri olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cDiplomatik himaye\u201d bir devletin, ba\u015fka \u00fclkedeki vatanda\u015flar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 diplomatik yollarla savunmas\u0131d\u0131r. Bu savunma vatanda\u015f\u0131na zarar veren devlete kar\u015f\u0131 diplomatik bir hakt\u0131r, ma\u011fdur olan vatanda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 ise bir kamu y\u00f6netimi g\u00f6revidir. Ders kitaplar\u0131nda da yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, devletin, ba\u015fka bir \u00fclkede ma\u011fdur edilen vatanda\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131nda olmas\u0131, kendi onuruna, namusuna sahip \u00e7\u0131kmas\u0131 demektir. Ba\u015fka bir \u00fclkede ma\u011fdur edilen ki\u015fiye vatanda\u015fl\u0131k verilmi\u015f ise, \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 savundu\u011fu gibi devletin vatanda\u015f\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunmas\u0131 gerek. Mesela \u0130ngiliz vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f bir Afganistanl\u0131n\u0131n Guantanamo \u00fcss\u00fcnde tutuldu\u011fu haberi gelince \u0130ngiltere aya\u011fa kalkt\u0131, \u201cvatanda\u015f\u0131m\u0131z su\u00e7luysa yarg\u0131la, bilgi ver, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde avukat g\u00f6nderelim, de\u011filse serbest b\u0131rak\u201d \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerine ABD serbest b\u0131rakt\u0131. Benzer durumdaki bir T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131n\u0131n ailesi kap\u0131lar\u0131 zorlad\u0131, o\u011flunu kurtarmak i\u00e7in giri\u015fimlerinden sonu\u00e7 alamad\u0131, y\u0131llar sonra serbest b\u0131rak\u0131lan ki\u015fiden T\u00fcrk diplomasisinin ilgisizli\u011fini, ne i\u015fin vard\u0131 Afganistan\u2019da t\u00fcr\u00fcnden vatanda\u015f\u0131n\u0131 su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendik. Diplomatik himayede vatanda\u015f\u0131 su\u00e7lu olsa dahi yarg\u0131lama ve cezaland\u0131rman\u0131n usul\u00fcne ve yasalara g\u00f6re olmas\u0131 garanti alt\u0131na al\u0131n\u0131r, i\u015fkence vb. insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7lardan vatanda\u015f\u0131 korunur.<\/p>\n<p>On y\u0131llard\u0131r T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar, T.C. vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015flar, i\u015f kurmu\u015flar, devletin ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn her kademesinde g\u00f6rev alm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7in vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in konsoloslu\u011fa ba\u015fvurduklar\u0131nda, \u00c7in\u2019e gitmeniz laz\u0131m denilmi\u015f. Hem vatanda\u015fl\u0131ktan \u00e7\u0131kma i\u015flemlerini yapmak hem de yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ziyaret etmek i\u00e7in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a gidenlerden bir daha haber al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r. Hi\u00e7bir zaman \u00c7in vatanda\u015f\u0131 olmam\u0131\u015f, T\u00fcrkiye do\u011fumlu, fakat anne-babas\u0131 daha \u00f6nce \u00c7in\u2019den g\u00f6\u00e7 etmi\u015f olanlardan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a gitmesi i\u00e7in izin verilenler de gidince asl\u0131nda \u00c7in vatanda\u015f\u0131 olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde kay\u0131t yap\u0131lm\u0131\u015f ve bir daha haber al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019deki konsolomuzun giri\u015fimleri sonu\u00e7 vermemi\u015f, buna kar\u015f\u0131n D\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z diplomatik himaye kapsam\u0131ndaki g\u00f6revlerini yerine getirmemi\u015f, diplomatik giri\u015fimler sonu\u00e7suz kald\u0131ysa uluslararas\u0131 yarg\u0131ya da gidilmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Bir ABD veya AB \u00fclkesi vatanda\u015f\u0131n\u0131n bu t\u00fcr muameleye maruz kalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Son derece ba\u015far\u0131l\u0131 organizasyonlara ve giri\u015fimlere imza eden Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 dostlar\u0131m\u0131z\u0131n bu konudaki yetersizlikleri veya bilgisizlikleri de a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bat\u0131 Trakya\u2019daki soyda\u015flar\u0131m\u0131za y\u00f6nelik bask\u0131lar\u0131n bir derece azalmas\u0131nda, \u00e7o\u011fu kararlar\u0131 uygulanmasa da bir\u00e7ok sorunun Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nde ve di\u011fer uluslararas\u0131 zeminlerde g\u00fcndeme gelmesinde, soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n uluslararas\u0131 hukuk kadrosu yeti\u015ftirme y\u00f6n\u00fcndeki gayretleri \u00f6nemli olup \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n da bu y\u00f6ndeki giri\u015fimleri beklenmektedir. Bununla beraber en hazin olan\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin konuyu \u00f6rtbas etmesidir. T\u00fcrk medyas\u0131n\u0131n bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda sessiz kalmas\u0131n\u0131n sorumlusu soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n dertlerini yeterli \u015fekilde anlatamamas\u0131 da olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc on y\u0131llard\u0131r konuyu takip eden bir akademisyen olarak bu ger\u00e7eklerden yeni haberdar oldum. Bununla beraber b\u00fcy\u00fck masraflarla yap\u0131lan bilimsel etkinliklere medyan\u0131n pek de iltifat etmedi\u011fi, \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 \u00c7in konsoloslu\u011fundan ve firmalar\u0131ndan gelecek reklamlar\u0131 riske atmamay\u0131 tercih etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u00c7in y\u00f6netiminin, gerek daha \u00f6nce Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ayr\u0131lanlar veya onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 \u00fczerindeki vatanda\u015fl\u0131k iddias\u0131n\u0131n hi\u00e7bir hukuki temeli bulunmamaktad\u0131r. E\u011fer soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 yok etmek i\u00e7in b\u00f6yle bir yasal d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015fsa, yani bu ki\u015filer \u00fczerinde T\u00fcrkiye\u2019nin diplomatik himaye hakk\u0131n\u0131 i\u00e7 hukuk kurallar\u0131 gere\u011fi kabul etmiyorsa bunun adresi uluslararas\u0131 yarg\u0131 yollar\u0131d\u0131r. Sadece T\u00fcrkiye do\u011fumlu olanlar i\u00e7in de\u011fil, fakat on y\u0131llard\u0131r T\u00fcrkiye\u2019ye yerle\u015fmi\u015f ki\u015filer i\u00e7in dahi diplomatik himaye hakk\u0131n\u0131n oldu\u011fu kesin olarak ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Mevcut mahkeme kararlar\u0131 ve i\u00e7tihatlar bu y\u00f6ndedir.<\/p>\n<p>Gidip haber al\u0131namayanlar veya o \u00fclkede i\u015fkence ve soyk\u0131r\u0131ma maruz kalanlar\u0131 savunmak i\u00e7in vatanda\u015fl\u0131k ba\u011f\u0131 veya \u00e7ifte vatanda\u015fl\u0131kta hangi \u00fclkeninkinin etkin oldu\u011fu anlams\u0131zd\u0131r. \u00c7in\u2019in de imza att\u0131\u011f\u0131 veya jus cogens (emrecidi hukuk kurallar\u0131) kapsam\u0131ndaki d\u00fczenlemeler gere\u011fi her \u00fclkenin bir \u015fekilde tespit etti\u011fi veya muhatap oldu\u011fu soyk\u0131r\u0131m, i\u015fkence ve di\u011fer insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7lar kapsam\u0131nda g\u00f6rev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Bu su\u00e7lar, hi\u00e7bir devletin i\u00e7 sorunu, egemenlik kapsam\u0131ndaki icraatlar\u0131 kabilinden say\u0131lmaz. E\u011fer ma\u011fdurlar, soyda\u015flar\u0131m\u0131z ve dinda\u015flar\u0131m\u0131z ise T\u00fcrkiye \u00f6ncelikli g\u00f6revli ve sorumludur. \u00d6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131na Pekin\u2019den bal \u00e7al\u0131nan T\u00fcrk ve \u0130slam \u00fclkeleri liderlerinin sessizli\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019nin sorumlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmaz. Y\u0131llard\u0131r Pakistan\u2019dan istenilen Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 \u00c7in zindanlar\u0131na g\u00f6ndermekte teredd\u00fct etmeyen \u0130mran Han\u2019\u0131n ba\u015f\u0131na gelenler, ayyuka \u00e7\u0131km\u0131\u015f zul\u00fcmler kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00f6rleri, sa\u011f\u0131rlar\u0131 oynayan her y\u00f6neticinin ba\u015f\u0131na gelebilir.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\">Yazar\u0131n ileti\u015fim bilgileri:<\/span><\/p>\n<p>alaeddinyalcinkaya@gmail.com<\/p>\n<p>twitter.com\/alaeddinyalcink<\/p>\n<p>Kaynak: https:\/\/www.turkishnews.com\/tr\/content\/2022\/10\/04\/cin-zindanlarinda-tc-vatandaslari-ve-diplomatik-himaye\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Foto\u011fraf: 36 ya\u015f\u0131ndaki Mevl\u00fcde Hilal\u2019in \u00c7in Toplama Kamp\u0131nda Prof. Dr. Alaeddin Yal\u00e7\u0131nkaya \u00c7in Zindanlar\u0131nda T.C. Vatanda\u015flar\u0131 ve Diplomatik Himaye T\u00fcrkiye\u2019nin yakla\u015f\u0131k 3 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 \u00c7inlile\u015ftirme projesi, bilinen \u00c7in i\u015fkenceleri yan\u0131nda en son teknolojik imkanlarla desteklenmektedir. On milyonlarca M\u00fcsl\u00fcmana y\u00f6nelik zul\u00fcm ve tecav\u00fczlerde milyonlarca \u00c7inli g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. Kamplardakiler gibi evlerindekiler de izlenmekte, uygun g\u00f6r\u00fclen se\u00e7ilmekte, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-7358","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7358","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7358"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7358\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7362,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7358\/revisions\/7362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7358"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7358"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7358"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}