
{"id":6740,"date":"2021-03-31T11:45:24","date_gmt":"2021-03-31T08:45:24","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=6740"},"modified":"2021-03-31T11:45:24","modified_gmt":"2021-03-31T08:45:24","slug":"eski-turklerde-devlet-teskilati-gok-turk-donemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=6740","title":{"rendered":"Eski T\u00fcrklerde devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131 (G\u00f6k T\u00fcrk D\u00f6nemi)"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong><a href=\"https:\/\/avesis.comu.edu.tr\/h.ihsan.erkoc\" data-ved=\"2ahUKEwiNtIKbi9rvAhXLzaQKHVjoDBsQFjAFegQIAhAD\">\u00a0<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p class=\"LC20lb DKV0Md\"><strong><span style=\"color: #0000ff\">Do\u00e7.Dr. <span style=\"color: #0000ff\">Hayrettin \u0130hsan Erko\u00e7<\/span> <\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/unnamed.jpg\" \/>\u00d6zet<\/strong><\/span><\/p>\n<p>Hayrettin \u0130hsan. Eski T\u00fcrklerde Devlet Te\u015fkil\u00e2t\u0131 (G\u00f6k T\u00fcrk D\u00f6nemi), Y\u00fcksek Lisans Tezi, Ankara, 2008. Bu tezde, G\u00f6k T\u00fcrk devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n incelenmesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu devlette kullan\u0131lan idar\u00ee unvanlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 yoluyla G\u00f6k T\u00fcrk devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 ve \u00f6zellikleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Eski T\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131, \u00c7inliler, Araplar, \u0130ranl\u0131lar ve Bizansl\u0131lar gibi G\u00f6k T\u00fcrklerin kom\u015fular\u0131 taraf\u0131ndan yaz\u0131lan kaynaklar\u0131n \u00e7evirileri ile g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yap\u0131lm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6k T\u00fcrklerdeki devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 ve \u00f6zelli\u011fi, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak asker\u00ee nitelikteydi. Bu te\u015fkil\u00e2t\u0131n ba\u015f\u0131nda, g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve yetkisini Tanr\u0131\u2019dan ald\u0131\u011f\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla Tanr\u0131sal oldu\u011funa inan\u0131lan Kagan unvanl\u0131 bir b\u00fcy\u00fck h\u00fck\u00fcmdar bulunmaktayd\u0131. Ka\u011fan olmak i\u00e7in soy, ya\u015f ve baz\u0131 ki\u015filik \u00f6zellikleri belirleyiciydi. Kaynaklarda veliahtl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekle birlikte bu durum sistematik de\u011fildi. Devletini ve halk\u0131n\u0131 korumak, bu u\u011furda seferlere \u00e7\u0131k\u0131p ordu komutanl\u0131\u011f\u0131 yap\u0131p sava\u015fmak, halk\u0131n\u0131 beslemek, \u00fclkesinde refah d\u00fczeyini art\u0131rmak, baz\u0131 din\u00ee ayinleri y\u00f6netmek gibi g\u00f6revleri olan ka\u011fan\u0131n ayr\u0131ca d\u00fcnya h\u00e2kimiyeti fikri de bulunurdu. Ba\u015fa ge\u00e7ti\u011finde din\u00ee k\u00f6kenleri oldu\u011fu san\u0131lan bir t\u00f6ren yap\u0131lan ka\u011fan\u0131n unvan, y\u00f6netim merkezi, \u00e7ad\u0131r, muhaf\u0131z birli\u011fi, kurt-ba\u015fl\u0131 tu\u011f, davul, taht, giysi ve sil\u00e2h gibi madd\u00ee ve manev\u00ee birtak\u0131m sembolleri vard\u0131. G\u00f6k T\u00fcrklerde y\u00f6netene ak, y\u00f6netilene kara denilirdi. Bu d\u00f6nemde Kagan ve Kan unvanlar\u0131 ayn\u0131 tel\u00e2kki edilirdi; devletin ba\u015f\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck h\u00fck\u00fcmdar Ulug Kagan unvan\u0131n\u0131 kullan\u0131rken onun alt\u0131nda Ki\u00e7ik Kaganlar da yer alabilirlerdi. Yabgu, \u015ead ve Tigin unvanlar\u0131 yaln\u0131zca ka\u011fan\u0131n erkek akrabalar\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131rd\u0131. Ka\u011fan\u0131n en b\u00fcy\u00fck e\u015fine Katun, \u00f6b\u00fcr e\u015flerine \u0130\u015fi, k\u0131zlar\u0131na Kun\u00e7uy denilirdi. Katun, pek \u00e7ok yetkiye sahipti. Devlet kademesindeki t\u00fcm unvan sahiplerine Beg, y\u00fcksek devlet memurlar\u0131na Buyruk denilirdi. B\u00fcy\u00fck r\u00fctbeler aras\u0131nda Aygu\u00e7\u0131, Bilge, \u00c7or, \u00c7ab\u0131\u015f, S\u00fc Ba\u015f\u0131, Su-ni \u8607\u5c3c, \u0130lteber, Yen-hung-ta \u95bb\u6d2a\u9054, \u0130rkin, Je-han \u71b1\u6c57, Kurkap\u0131n, Seng\u00fcn, \u015eadap\u0131t, Tarkan, Apa Tarkan, Tudun, Tutuk, Yargan ve Yalaba\u00e7 bulunurdu. Bunlar\u0131n v bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sabit g\u00f6revleri varken bir k\u0131sm\u0131 birden fazla g\u00f6revle memur edilmi\u015fti. Ayr\u0131ca h\u00fck\u00fcmdar\u0131n Toygun, Tamga\u00e7\u0131, Tamgan ve Ch\u00fc-ni \u5177\u6ce5 unvanlar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan g\u00f6revlilerden olu\u015fan \u00f6zel maiyeti de vard\u0131.<\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff\"><strong>Anahtar S\u00f6zc\u00fckler:<\/strong><\/span> G\u00f6k T\u00fcrkler, Devlet Te\u015fkil\u00e2t\u0131, H\u00fck\u00fcmdar, Kut, Kagan, Katun, Yabgu, \u015ead, Tigin, Beg.<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in l\u00fctfen linki t\u0131klay\u0131n: <a href=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/turk-devlet-teskilati.pdf\">Eski T\u00fcrklerde devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131 (G\u00f6k T\u00fcrk D\u00f6nemi)<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 Do\u00e7.Dr. Hayrettin \u0130hsan Erko\u00e7 \u00d6zet Hayrettin \u0130hsan. Eski T\u00fcrklerde Devlet Te\u015fkil\u00e2t\u0131 (G\u00f6k T\u00fcrk D\u00f6nemi), Y\u00fcksek Lisans Tezi, Ankara, 2008. Bu tezde, G\u00f6k T\u00fcrk devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n incelenmesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu devlette kullan\u0131lan idar\u00ee unvanlar\u0131n ele al\u0131nmas\u0131 yoluyla G\u00f6k T\u00fcrk devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131 ve \u00f6zellikleri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada Eski T\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131, \u00c7inliler, Araplar, \u0130ranl\u0131lar [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-6740","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6740"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6740\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6747,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6740\/revisions\/6747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}