
{"id":650,"date":"2017-07-26T00:35:13","date_gmt":"2017-07-25T21:35:13","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=650"},"modified":"2017-07-26T00:35:13","modified_gmt":"2017-07-25T21:35:13","slug":"uygurlarin-bagimsizlik-dusu-ve-korkulari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=650","title":{"rendered":"Uygurlar\u0131n Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k D\u00fc\u015f\u00fc ve Korkular\u0131"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-651\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Uygur-T\u00fcrkleri.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"371\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Uygur-T\u00fcrkleri.jpg 660w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Uygur-T\u00fcrkleri-400x225.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 660px) 100vw, 660px\" \/>R\u00fcstem Kabil (BBC \u00d6zbek\u00e7e)<\/p>\n<p>\u00c7in&#8217;in \u015eincan b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Uygurlar, ka\u00e7 zamand\u0131r daha \u00f6zg\u00fcr bir ya\u015fam umuduyla kom\u015fu Orta Asya \u00fclkelerine ka\u00e7\u0131yor. Ancak \u00c7in&#8217;in b\u00f6lgedeki n\u00fcfuzu artt\u0131k\u00e7a, Uygurlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kampanya yapmak Orta Asya&#8217;da da zorla\u015ft\u0131.<br \/>\nUygurlar\u0131n \u015eincan&#8217;da &#8216;Uyguristan&#8217; ya da kendi ifadeleriyle &#8216;vatan&#8217; i\u00e7in verdikleri m\u00fccadele d\u0131\u015f d\u00fcnyada fazla bilinmiyor.<br \/>\nB\u00f6yle bir devlet kurmak i\u00e7in yap\u0131lan son giri\u015fimin 1949&#8217;da \u00c7in taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 izleyen y\u0131llarda yakla\u015f\u0131k 100 bin Uygur kom\u015fu Orta Asya cumhuriyetlerine ka\u00e7t\u0131.<br \/>\n\u00c7o\u011fu Kazakistan&#8217;da olmak \u00fczere b\u00f6lgede ya\u015fayan yakla\u015f\u0131k 350 bin Uygur, k\u0131sa s\u00fcre \u00f6ncesine kadar \u015eincan&#8217;da Uygurlar\u0131n \u00f6zerkli\u011fine a\u00e7\u0131k\u00e7a destek verebiliyordu.<br \/>\nAncak \u00c7in&#8217;in petrol ve gaz boru hatlar\u0131, demiryollar\u0131, karayollar\u0131 ve serbest ticaret b\u00f6lgeleri i\u00e7in Orta Asya&#8217;ya yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar artarken, bu durum da de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131.<br \/>\nHocamverdi: &#8220;Uygurlar\u0131n sorunlar\u0131ndan bahsetmek art\u0131k imkans\u0131z&#8221;.<br \/>\nD\u00fcnya Uygur Kurultay\u0131&#8217;nda Orta Asya&#8217;y\u0131 temsil eden Kahraman Hocamverdi, &#8220;\u00c7in&#8217;in Orta Asya&#8217;daki n\u00fcfuzu art\u0131yor&#8221; diyor. &#8220;Art\u0131k \u015eincan&#8217;daki Uygurlar\u0131n sorunlar\u0131ndan bahsetmek imkans\u0131z hale geldi. Kim bundan bahsederse cezaland\u0131r\u0131l\u0131yor&#8221;.<br \/>\nSiyasi partisi tan\u0131nm\u0131yor<br \/>\nHocamverdi bir zamanlar bir siyasi parti ba\u015fkan\u0131yd\u0131, ancak Kazak yetkililerin y\u0131llard\u0131r bu partiyi kayda ge\u00e7irmeyi reddettiklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Art\u0131k \u00d6zbekistan ve K\u0131rg\u0131zistan&#8217;a da giremiyor &#8211; girmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman s\u0131n\u0131rdan geri \u00e7evriliyor.<br \/>\nAncak Kazakistan&#8217;daki Uygurlar, \u00c7in&#8217;de dinlerine ku\u015fkuyla yakla\u015f\u0131lan soyda\u015flar\u0131na g\u00f6re daha \u00f6zg\u00fcr.<br \/>\n\u00c7in&#8217;de Uygur gen\u00e7lerinin uzun sakal b\u0131rakmalar\u0131 ve 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcklerin camide namaz k\u0131lmalar\u0131 yasak. Kad\u0131nlar da ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc konusunda k\u0131s\u0131tlamalara maruz kal\u0131yor.<br \/>\nHatta erkeklerin bir araya gelip tart\u0131\u015fmalar yapt\u0131klar\u0131, m\u00fczik dinleyip, yemek yedikleri geleneksel k\u00fclt\u00fcrel toplant\u0131lara bile nadiren izin veriliyor.<br \/>\nKazakistan&#8217;da ya\u015fayan Uygur g\u00f6\u00e7menlerden 43 ya\u015f\u0131ndaki Melike, siyasi iklimde ba\u015fka bir de\u011fi\u015fikli\u011fe, giderek artan s\u0131n\u0131rd\u0131\u015f\u0131 edilme tehlikesine de i\u015faret ediyor.<br \/>\nDi\u011fer Orta Asya \u00fclkelerine giden Uygurlar\u0131n \u00c7in&#8217;e geri g\u00f6nderildi\u011fini g\u00f6steren baz\u0131 \u00f6rnekler oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve g\u00fcvenli\u011finden endi\u015fe ediyor.<br \/>\nMelike ve \u00e7ocuklar\u0131 Kazakistan&#8217;da<br \/>\nGer\u00e7ek ad\u0131n\u0131 saklayan Melike, 2005&#8217;te, a\u011fabeyi ve babas\u0131 h\u00fck\u00fcmet aleyhtar\u0131 g\u00f6sterilere kat\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in hapse at\u0131l\u0131p, kendisine de ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00e7\u0131karmas\u0131 ya da cezaevine girmesi gerekti\u011fi s\u00f6ylenince Kazakistan&#8217;a ka\u00e7m\u0131\u015f.<br \/>\nBir Kazakla evli olmas\u0131na ra\u011fmen huzursuz. &#8220;D\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmaya korkuyorum. Art\u0131k kendimi g\u00fcvende hissetmiyorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00c7in kap\u0131 kom\u015fumuz&#8221; diyor.<br \/>\n\u00c7in de \u015fiddetten rahats\u0131z<br \/>\n\u00c7in de, Uygurlar i\u00e7indeki bir az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n \u015fiddete ba\u015fvurmas\u0131ndan rahats\u0131z.<br \/>\nSon y\u0131llarda \u00c7in&#8217;in g\u00fcneybat\u0131s\u0131nda bir tren istasyonunda kalabal\u0131klar\u0131n \u00fczerine b\u0131\u00e7akla y\u00fcr\u00fcnmesi ve 29 ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, 130 ki\u015finin de yaralanmas\u0131 b\u00f6yle olaylardan. \u015eincan&#8217;daki bir pazara d\u00fczenlenen sald\u0131r\u0131da da 31 ki\u015fi \u00f6ld\u00fc.<br \/>\n\u00c7in sald\u0131rganlar\u0131n k\u00fcresel cihat \u00f6rg\u00fctleri ile ba\u011flant\u0131lar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu do\u011fru olsa da olmasa da baz\u0131 Uygur gen\u00e7lerinin radikal \u0130slama y\u00f6neldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<br \/>\nKazakistan&#8217;\u0131n eski ba\u015fkenti Almat\u0131&#8217;daki Uygur mahallesinde, bat\u0131l\u0131 giyim tarz\u0131yla dikkat \u00e7eken imam Sadriddin Eyupov, &#8220;radikalle\u015fme her toplumda var&#8221; diyor, &#8220;bunun nedeni de bir\u00e7oklar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek \u0130slam\u0131 bilmemesi&#8221;.<br \/>\n\u015eincan&#8217;da \u015fiddete ba\u015fvuran Uygurlar i\u00e7in ise &#8220;niye b\u00f6yle yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bilemeyiz. Belki de bask\u0131ya u\u011frad\u0131lar, belki de babalar\u0131n\u0131 ya da \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015flerdir&#8221; diye konu\u015fuyor.<br \/>\nGen\u00e7leri bu t\u00fcr olaylardan uzak tutmak i\u00e7in uygulad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6ntemlerden biri de, cami avlusundaki basketbol sahas\u0131 ve tenis kortlar\u0131yla onlar\u0131 spora te\u015fvik etmek.<br \/>\n\u015eiddette ba\u015fvuran az say\u0131daki militan\u0131n eylemleri, Uygurlar\u0131n \u00e7o\u011funa g\u00f6re ba\u011f\u0131ms\u0131z bir vatan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc baltal\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlara g\u00f6re bu eylemler, \u00c7in&#8217;e Uygurlar\u0131 bast\u0131rmas\u0131 i\u00e7in bahane sa\u011fl\u0131yor.<br \/>\nAncak art\u0131k iyice tabu haline gelmi\u015f de olsa da bir g\u00fcn bir Uygur devleti kurulaca\u011f\u0131n\u0131 hayal etmeyi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Kaynak:\u00a0http:\/\/www.bbc.com\/turkce\/haberler\/2015\/04\/150417_uygurlar<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>R\u00fcstem Kabil (BBC \u00d6zbek\u00e7e) \u00c7in&#8217;in \u015eincan b\u00f6lgesinde ya\u015fayan Uygurlar, ka\u00e7 zamand\u0131r daha \u00f6zg\u00fcr bir ya\u015fam umuduyla kom\u015fu Orta Asya \u00fclkelerine ka\u00e7\u0131yor. Ancak \u00c7in&#8217;in b\u00f6lgedeki n\u00fcfuzu artt\u0131k\u00e7a, Uygurlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kampanya yapmak Orta Asya&#8217;da da zorla\u015ft\u0131. Uygurlar\u0131n \u015eincan&#8217;da &#8216;Uyguristan&#8217; ya da kendi ifadeleriyle &#8216;vatan&#8217; i\u00e7in verdikleri m\u00fccadele d\u0131\u015f d\u00fcnyada fazla bilinmiyor. B\u00f6yle bir devlet kurmak i\u00e7in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,24],"tags":[],"class_list":["post-650","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=650"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":652,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/650\/revisions\/652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}