![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/erdogan-aa-arsiv.jpg\")
S\u00fcleyman Seyfi \u00d6\u011f\u00fcn (Yeni\u015fafak yazar\u0131)<\/p>\nS\u00fcleyman Seyfi \u00d6\u011f\u00fcn (Yeni\u015fafak yazar\u0131)<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de siy\u00e2set son bir ay i\u00e7inde iyiden iyiye kendi i\u00e7ine kapand\u0131. M\u00e2hut devlet krizi derinle\u015fiyor. Art\u0131k iyiden iyiye bir konsorsiyum olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m bir yap\u0131 ile y\u00fcr\u00fctme erki aras\u0131ndaki gerilim t\u0131rman\u0131yor. Bu s\u00fcrecin T\u00fcrkiye”ye kaybettirdiklerini konu\u015fur olduk. Do\u011frusu ben, bir k\u0131s\u0131m a\u011f\u0131rca bedeller olsa da sonu\u00e7ta T\u00fcrkiye”nin bu krizden; \u00fcstelik yenilenme ihtiyac\u0131n\u0131 da gidererek \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnenlerdenim. Z\u00e2ten aksini d\u00fc\u015f\u00fcnmek \u00e7ok tuhaf olur. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut ve hayli zay\u0131f siy\u00e2sal se\u00e7enekler aras\u0131nda T\u00fcrkiye”nin en b\u00fcy\u00fck sorunu olan K\u00fcrt sorunu a\u00e7\u0131kta kal\u0131r. Bu da T\u00fcrkiye”yi l\u00e2lett\u00e2yin, kaotik bir “Ortado\u011fu \u00fclkesi” haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Kimse kusura bakmas\u0131n; ama buras\u0131 ne Irak, ne Suriye ne de M\u0131s\u0131r”d\u0131r. T\u00fcrkiye, siy\u00e2setin i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bu kaostan, kendi tarihinin birikimiyle \u00e7\u0131kacakt\u0131r; \u00e7\u0131kmak zorundad\u0131r.
\nBu de\u011ferlendirme T\u00fcrkiye”nin yenilenme ihtiyac\u0131n\u0131 unutturmamal\u0131d\u0131r. Son on y\u0131lda T\u00fcrkiye”nin dinamizmi, elyevm s\u00e2hip oldu\u011fumuz yap\u0131larla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir m\u00e2hiyette olmaktan uzakla\u015f\u0131yor. \u00dclkenin kurucu yasa ihtiyac\u0131 art\u0131k ertelenebilecek bir g\u00fcndem maddesi olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcrkiye, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131la yasalar\u0131n\u0131, kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131 yenileyerek girmeke zorunda. Mevcut krizin a\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan; daha \u015feffaf ve hesap verilebilir bir kaynak tahsisat ve harcamalar rejimi kurmak; orta s\u0131n\u0131f krizleri dindirecek, K\u00fcrt ve (kap\u0131da bekleyen) Alevi sorununu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sa\u011flayacak a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 gecikmeksizin yapmaya ba\u015flatmak zorunday\u0131z. Se\u00e7ilmi\u015f olmak kayd\u0131yla muhtemel h\u00fck\u00fcmetleri kuracak olan siy\u00e2sal partiler de bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri ba\u015faracak kadrolar dev\u015firmek ve kendisini yenilemek zorunda. T\u00fcrkiye \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131l\u0131 ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kald\u0131ramaz.<\/p>\n
\u00d6te yandan \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131llarda T\u00fcrkiye s\u00e2dece Ortado\u011fu \u00fczerinden tan\u0131mlanan bir g\u00fc\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kmak zorunda. Afroasyatik y\u00fczy\u0131lda etkinli\u011fini Pasifik d\u00fcny\u00e2s\u0131nda artt\u0131rmak zorunda. Bu da T\u00fcrkiye”nin Japonya, \u00c7in ve Kore gibi Pasifik g\u00fc\u00e7leriyle kuraca\u011f\u0131 yeni ili\u015fkilerde d\u00fc\u011f\u00fcmleniyor. Bu g\u00fc\u00e7ler aras\u0131nda \u00f6zellikle T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkileri \u00e7ok dikkat \u00e7ekici g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Dile getirilsin ya da getirilmesin, T\u00fcrkiye”nin \u00c7in ile aras\u0131nda \u00f6nemli bir sorun var: Uygur sorunu.<\/p>\n
Bu sorunun dramatik taraflar\u0131n\u0131 tahmin etmekle birlikte; do\u011frusu, bu sorunun iki \u00fclkenin yak\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir f\u0131rsat oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bazen ba\u011flar\u0131 sorunlar kuruyor. Uygur co\u011frafyas\u0131 ve Uygurlar T\u00fcrkiye”nin sadece \u00c7in ile ili\u015fkilerini kuran de\u011fil; Pasifik a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 besleyecek olan temel iticilerdendir.<\/p>\n
\u00c7in, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131llara, t\u0131pk\u0131 T\u00fcrkiye gibi yenilenerek girmek zorunda. \u015eu aralar \u00e7ok \u00f6nemli kararlar al\u0131yor. \u00c7in”in i\u00e7 t\u00fcketime dayal\u0131 bir ekonomiyi hay\u00e2ta ge\u00e7irmesi, mevcut siy\u00e2sal yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde yenilemek zorunda b\u0131rakacakt\u0131r. \u00c7in, t\u0131pk\u0131 T\u00fcrkiye gibi yeni; daha \u015feffaf ve a\u00e7\u0131k yap\u0131lar kurmak zorunda. Bu kestirmeden \u00c7in”in demokratikle\u015fmesi demektir. Bu deneyiminde \u00c7in”in, kendisine T\u00fcrkiye gibi bir partner bulmas\u0131; demokratik tecr\u00fcbe \u00eetib\u00e2r\u0131yla kendisinden daha zengin bir birikime s\u00e2hip olan T\u00fcrkiye ile birlikte davranmas\u0131 ve tecr\u00fcbe aktar\u0131m\u0131na kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7mas\u0131 en ak\u0131lc\u0131 yollardan birisidir.<\/p>\n
\u00c7in, Uygur sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in de d\u00fcny\u00e2da partner bulmak zorunda. T\u00fcrkiye bu a\u00e7\u0131dan en uygun se\u00e7enek olarak g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Uygur sorununda fundamentalizmin etkisinin bertaraf edilmesi de yine buna ba\u011fl\u0131. T\u00fcrkiye Uygur T\u00fcrkleri aras\u0131nda s\u00e2hip oldu\u011fu prestijle, z\u00e2ten marjinalle\u015fen ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 siy\u00e2setleri giderecek tek g\u00fc\u00e7t\u00fcr. T\u00fcrkiye”nin Uygur sorununun Turanc\u0131 bir m\u00e2cerac\u0131l\u0131kla al\u00e2kas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00c7in”e do\u011fru anlatmas\u0131 gerekiyor. \u00c7in de bunu anlamak zorunda. Uygur sorununu gidermek o kadar zor da de\u011fildir. 1984 Anayasas\u0131”n\u0131n vaad ettiklerinin i\u00e7inin doldurulmas\u0131 \u00c7in”in “Uygur a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131” ya da “\u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecini” ba\u015farmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n
Ge\u00e7en g\u00fcn dostum Dr.Ali Gemuhluo\u011flu, kaya gaz\u0131 \u00eetib\u00e2r\u0131yla Uygur b\u00f6lgesinin d\u00fcny\u00e2n\u0131n en zengin kaynaklar\u0131ndan birisine s\u00e2hip oldu\u011fu bilgisini benimle payla\u015ft\u0131. Bu da Uygur T\u00fcrklerinin yak\u0131n gelecekte d\u00fcny\u00e2n\u0131n say\u0131l\u0131 akt\u00f6rlerinden birisi haline gelebilece\u011fine i\u015faret ediyor. Uygur b\u00f6lgesinin kazanaca\u011f\u0131 de\u011ferin, uluslararas\u0131 ihtiraslara kurban edilmeden esenli\u011fe kavu\u015fturulmas\u0131 da yine \u00c7in-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri \u00fczerinden olacakt\u0131r. T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkileri Afro-Asyatik temeldeki yeni d\u00fcny\u00e2n\u0131n \u00e7ok boyutlu ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 ihtiva ediyor. Un ve \u015feker haz\u0131r. L\u00e2z\u0131m olan onu karacak siy\u00e2sal i\u015fbirli\u011fi…<\/p>\n
S\u00fcleyman Seyfi \u00d6\u011f\u00fcn
\nSiyaset Bilimcisi. 1985-2010 aras\u0131nda Uluda\u011f \u00dcniversitesi’nde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. 2010 senesinden bu yana Maltepe \u00dcniversitesi’nde Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler ve AB B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Kaynak:\u00a0http:\/\/www.yenisafak.com\/yazarlar\/suleymanseyfiogun\/turkiye-cin-ilikileri-ve-uygur-sorunu-50017<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
S\u00fcleyman Seyfi \u00d6\u011f\u00fcn (Yeni\u015fafak yazar\u0131) T\u00fcrkiye’de siy\u00e2set son bir ay i\u00e7inde iyiden iyiye kendi i\u00e7ine kapand\u0131. M\u00e2hut devlet krizi derinle\u015fiyor. Art\u0131k iyiden iyiye bir konsorsiyum olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m bir yap\u0131 ile y\u00fcr\u00fctme erki aras\u0131ndaki gerilim t\u0131rman\u0131yor. Bu s\u00fcrecin T\u00fcrkiye”ye kaybettirdiklerini konu\u015fur olduk. Do\u011frusu ben, bir k\u0131s\u0131m a\u011f\u0131rca bedeller olsa da sonu\u00e7ta T\u00fcrkiye”nin bu krizden; \u00fcstelik […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,19],"tags":[],"class_list":["post-644","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turkiye-ve-cin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/644","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=644"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/644\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":646,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/644\/revisions\/646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=644"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=644"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=644"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}