
{"id":584,"date":"2017-06-17T07:35:28","date_gmt":"2017-06-17T04:35:28","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=584"},"modified":"2017-07-19T23:25:11","modified_gmt":"2017-07-19T20:25:11","slug":"turk-ve-cin-iliskileri-dusunce-kuruluslari-arasinda-isbirligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=584","title":{"rendered":"T\u00fcrk ve \u00c7in \u0130li\u015fkileri: D\u00fc\u015f\u00fcnce Kurulu\u015flar\u0131 Aras\u0131nda \u0130\u015fbirli\u011fi"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-604\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cin-imza.jpg\" alt=\"\" width=\"703\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cin-imza.jpg 703w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/cin-imza-400x228.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 703px) 100vw, 703px\" \/>Do\u00e7. Dr. Erkin Ekrem<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in Urum\u00e7i olaylar\u0131 sonras\u0131 gerginle\u015fen \u00c7in-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerini d\u00fczeltmek ve T\u00fcrkiye\u2019de zedelenmi\u015f imaj\u0131n\u0131 yeniden olu\u015fturmak amac\u0131yla \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019i Ya\u015fay\u0131n\u201d etkinlikleri d\u00fczenlenmektedir. S\u00f6z konusu etkinliklerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131ndaki uzmanlar\u0131n \u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ziyaret etmesi ve ayn\u0131 \u015fekilde \u00c7inli uzmanlar\u0131n T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ziyaret etmesiyle birlikte, iki \u00fclke ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirecek toplant\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesi planlanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131, 1950\u2019li y\u0131llar\u0131nda kurulmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r ve bine yak\u0131n kurulu\u015fun \u00e7o\u011fu da devlete ba\u011fl\u0131 bi\u00e7imde faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctmektedir. So\u011fuk Sava\u015f boyunca \u00c7in\u2019in d\u0131\u015f politikas\u0131nda \u00f6nemli rolleri \u00fcstlenen \u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131, So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131nda da d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ara\u015ft\u0131rma ve fikir \u00fcretmeye devam etmektedir. T\u00fcrkiye\u2019ye nispeten g\u00fc\u00e7l\u00fc konumda olan \u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlar\u0131n aras\u0131nda T\u00fcrkiye uzmanlar\u0131 \u00e7ok azd\u0131r. Mevcut 5-6 T\u00fcrkiye uzman\u0131n\u0131n yaln\u0131zca birka\u00e7\u0131 T\u00fcrkiye\u2019deki geli\u015fmeleri T\u00fcrk\u00e7e olarak ve di\u011ferleri de \u0130ngilizce ve Rus\u00e7adan takip etmektedir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk-\u00c7in resmi d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 ve uzmanlar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretleri, her iki \u00fclkenin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 stratejik merkezleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyordu. Sivil d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler ilk defa 2000-2005 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ASAM\u2019da (Avrasya Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezi) ve \u00c7in\u2019in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile \u00c7in Genelkurmayl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015fti. T\u00fcrk-\u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 ve uzmanlar\u0131 aras\u0131ndaki toplant\u0131lar, daha \u00e7ok kendi \u00fclkelerinin k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel sorunlar\u0131 veya baz\u0131 konular \u00fczerinde g\u00f6r\u00fc\u015f beyan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalm\u0131\u015f, T\u00fcrk-\u00c7in ili\u015fkileri konusu yo\u011fun bir \u015fekilde i\u015flenmemi\u015ftir. Bunun nedeni uluslararas\u0131 siyaset, ekonomik arka planlar ve her iki \u00fclkenin d\u0131\u015f politika \u00f6nceliklerinin farkl\u0131 olmas\u0131d\u0131r, bir di\u011fer mesele de ikili ili\u015fkileri olumsuz etkileyerek T\u00fcrkiye aleyhine geli\u015fen ikili ticaret ili\u015fkileri ve Do\u011fu T\u00fcrkistan sorunudur. ASAM\u2019\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcyle T\u00fcrk-\u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler ve ilgilenilen konular \u00fczerinde toplant\u0131lar d\u00fczenlemek gibi faaliyetler azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Urum\u00e7i olaylar\u0131 \u00c7in y\u00f6netiminin hem Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi hem de T\u00fcrkiye politikas\u0131n\u0131 yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmesine sebep olmu\u015ftu. Bunu \u00fczerine Pekin H\u00fck\u00fcmeti May\u0131s 2010\u2019da \u201cUygur a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131\u201d politikas\u0131n\u0131 uygulamaya ba\u015flam\u0131\u015f ve T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelik \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019i Ya\u015fay\u0131n\u201d projesini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 USAK (Uluslararas\u0131 Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Kurumu) ve T\u00dcRKSAM (Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler ve Stratejik Analizler Merkezi) gibi T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ziyaret etmek ve birlikte ikili ili\u015fkileri ilgilendiren konularda g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini planlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n USAK\u2019\u0131 tercih etmesinin nedeni, USAK\u2019\u0131n T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131nda etkili olmas\u0131 ve T\u00dcRKSAM\u2019\u0131 tercih etmesi ise, T\u00dcRKSAM\u2019\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi ile ilgilenmesidir. Bu ba\u011flamda 18 Ekim 2010 tarihinde \u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n uzmanlar\u0131 T\u00dcRKSAM ile T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130kili \u0130li\u015fkileri ve Orta Do\u011fu Bar\u0131\u015f G\u00f6r\u00fc\u015fmeleri konulu ve USAK ile de, Uluslararas\u0131 Sistemin Yeniden Yap\u0131land\u0131\u011f\u0131 Bir Ortamda T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130li\u015fkileri konulu konferanslar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Bundan \u00f6nce USAK Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Dr. Kamer Kas\u0131m\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda ve baz\u0131 T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n uzmanlar\u0131ndan olu\u015fan bir heyet Do\u011fu T\u00fcrkistan d\u00e2hil \u00c7in\u2019i ziyaret etmi\u015fti.<\/p>\n<p>\u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 ile ili\u015fkilerini artt\u0131rmas\u0131n\u0131n nedeni ve hedefini ise, \u00c7in Halk Cumhuriyeti Bas\u0131n Ofisi Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Wang Zhongwei, 18 Ekim 2010\u2019da USAK\u2019\u0131 ziyaret ederken ifade etmi\u015ftir. Wang Zhongwei, iki \u00fclkenin d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesinin \u00f6nemine dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda USAK\u2019\u0131n T\u00fcrk d\u0131\u015f politikas\u0131nda \u00f6nemli rol\u00fcn\u00fc \u00f6nemsedi\u011fini ifade eden Wang Zhongwei, hedeflerini de ortaya koymu\u015ftur:<\/p>\n<p>1. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 strateji akl\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi,<br \/>\n2. \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda ger\u00e7ek\u00e7i i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131 hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131,<br \/>\n3. K\u00fclt\u00fcrel de\u011fi\u015fimin geli\u015ftirilmesi konusunda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131,<br \/>\n4. B\u00f6lgesel ve k\u00fcresel sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ba\u011flam\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>S\u00f6z konusu hedefler do\u011frultusunda geli\u015ftirilebilecek stratejilere de konu\u015fmas\u0131nda yer veren Wang Zhongwei, taraflar aras\u0131nda dok\u00fcman de\u011fi\u015fimi, ortak sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ba\u011flam\u0131nda ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131, \u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019nin s\u00fcrece katk\u0131lar\u0131yla aktif bir \u015fekilde d\u00e2hil olmas\u0131 ve benzer kurulu\u015flar aras\u0131nda uzman de\u011fi\u015fiminin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Ekonomik-Ticaret Sorunlar\u0131<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye \u00e7\u0131kartmas\u0131 olarak tan\u0131mlanabilecek \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019i Ya\u015fay\u0131n\u201d etkinliklerine \u00c7in\u2019in Pekin \u00dcniversitesi Milli Kalk\u0131nma Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Yao Yang, Pekin \u00dcniversitesi Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler Enstit\u00fcs\u00fc uzman\u0131 Prof. Zhang Haibin, \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi Uluslararas\u0131 Ekonomik ve Politik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Zhang Yuyan ve Nan Kai \u00dcniversitesi Uluslararas\u0131 Ekonomik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc uzman\u0131 Prof. Ge Shunqi gibi \u00f6nemli isimler de kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in uzmanlar\u0131 USAK ve T\u00dcRKSAM ile ikili ticaret ve ekonomik i\u015fbirli\u011fi aray\u0131\u015f\u0131nda bulunulmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, 19 Ekim 2010\u2019da T\u00fcrkiye-\u00c7in Ekonomi ve Ticaret Forumu \u00e7er\u00e7evesinde \u0130stanbul\u2019da d\u00fczenlenen \u201c\u00c7in\u2019in Geli\u015fmesi ve T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130\u015fbirli\u011findeki F\u0131rsatlar\u201d konulu toplant\u0131ya da i\u015ftirak etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>1999 y\u0131l\u0131ndan bu yana \u00c7in liderleri, T\u00fcrkiye ziyaretleri s\u0131ras\u0131nda ekseriyetli olarak \u0130stanbul\u2019da T\u00fcrk i\u015fadamlar\u0131yla bulu\u015farak \u00c7in-T\u00fcrkiye ticaret ve ekonomik ili\u015fkilerini de\u011ferlendirir ve T\u00fcrkiye alehine geli\u015fen ticaret dengesizli\u011fi i\u00e7in baz\u0131 \u00e7are ve tedbirleri anlat\u0131rd\u0131. Bu sefer farkl\u0131 olarak, \u00c7in bilim adamlar\u0131 s\u00f6z konusu probleme \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc bulmak i\u00e7in T\u00fcrk i\u015fadamlar\u0131yla bulu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Pekin \u00dcniversitesi Milli Kalk\u0131nma Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Yao Yang ise, ikili ekonomik ili\u015fkilerindeki problemler i\u00e7in \u00c7in \u00f6rne\u011fini vererek, \u00c7in\u2019in ihracat\u0131n\u0131n h\u0131zla artmas\u0131n\u0131n nedenlerini ve T\u00fcrkiye\u2019nin de \u00c7in\u2019in ihracat alan\u0131ndaki tecr\u00fcbelerinden istifade edebilece\u011fini ortaya koymaktad\u0131r. Prof. Yao Yang, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6ncelikle ihracata uygun ortam yaratmas\u0131, \u00f6rne\u011fin altyap\u0131 in\u015fas\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi, imalat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn g\u00fcc\u00fcn\u00fcn artt\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi \u00f6neriler sunmu\u015ftur. \u00c7inli uzmanlar, T\u00dcRKSAM\u2019daki beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131 ve USAK\u2019\u0131n ev sahipli\u011findeki \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019i Ya\u015fay\u0131n Politik Platformu\u201dnda somut \u00f6neriler sunmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Prof. Zhang Yuyan, k\u00fcreselle\u015fme ile birlikte d\u00fcnyada t\u00fcm \u00fclkelerin bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecine girdiklerini ve birbirlerine bir\u00e7ok konuda daha fazla ba\u011fland\u0131klar\u0131n\u0131, stratejik konumu \u00f6nemli olan T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6yle bir ortamda \u00c7in ile daha \u00e7ok i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fini, \u00f6rnek olarak geli\u015fmekte olan \u00c7in ve T\u00fcrkiye\u2019nin G-20 zemininde ayr\u0131ca i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fini ifade etmi\u015ftir. Prof. Zhang Yuyan, T\u00dcRKSAM\u2019daki etkinlikte, G-20\u2019de 9 geli\u015fmi\u015f \u00fclke ile 11 geli\u015fmekte olan \u00fclkenin bulundu\u011funu, \u00c7in ve T\u00fcrkiye\u2019nin ise s\u00f6z konusu 11 \u00fclkeyle birlikte istikrarl\u0131 ekonomik-ticaret i\u015fbirli\u011fi yapabilece\u011fini belirtmi\u015fti. Ayr\u0131ca iki \u00fclkenin G-20 ortam\u0131nda oy kullanma haklar\u0131n\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirerek, etkin bir rol oynamas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Prof. Zhang Haibin, T\u00dcRKSAM ve USAK\u2019taki konu\u015fmas\u0131nda G-20 zemininde iki \u00fclkenin birlikte k\u00fcresel y\u00f6neti\u015fim alan\u0131nda i\u015fbirli\u011finin art\u0131rmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve yeni enerji (yenilenebilir enerji) alan\u0131nda birlikte bilimsel ara\u015ft\u0131rma yapabilece\u011fini \u00f6nermektedir. Ayn\u0131 zamanda iki \u00fclke aras\u0131nda sivil ili\u015fkilerini artt\u0131rmakla aralar\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fini peki\u015ftirebilece\u011fi tespitini de ortaya koymaktad\u0131r. \u00c7inli uzmanlar konu\u015fmalar\u0131nda, T\u00fcrkiye ile stratejik i\u015fbirli\u011fi ili\u015fkilerinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n, ikili ili\u015fkilerin geli\u015fimi ve ikili ticaret-ekonomik ili\u015fkilere katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131 kanaatindedirler.<\/p>\n<p>Prof. Ge Shunqi, T\u00dcRKSAM\u2019daki konu\u015fmas\u0131nda daha somut \u00f6nerileri savunmaktad\u0131r: \u00c7in geli\u015fmekte olan bir \u00fclke olmas\u0131na ra\u011fmen ayn\u0131 zamanda d\u0131\u015fa y\u00f6nelik yat\u0131r\u0131m yapmaya \u00f6nem veren bir \u00fclkedir, T\u00fcrkiye \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece iki \u00fclke aras\u0131ndaki ticaret dengesizli\u011fi azalt\u0131labilecektir. Turgut \u00d6zal \u00dcniversitesi\u2019nden Yrd. Do\u00e7. Dr. Ramazan Ta\u015f ise konu\u015fmas\u0131nda yo\u011fun bir k\u00fcreselle\u015fme d\u00f6neminde oldu\u011fumuzu belirterek, \u00e7ok kutuplu d\u00fcnya d\u00fczeninde T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkilerinin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131. Bu ad\u0131mlar\u0131 ise; T\u00fcrkiye-\u00c7in aras\u0131ndaki mevcut ekonomik dengesizli\u011fi giderici ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131, kamu ihalelerinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 avantaj sa\u011flanmas\u0131, serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, (\u00e7\u00fcnk\u00fc Avrupa Birli\u011fi ile yap\u0131lan ticari anla\u015fmalardan T\u00fcrkiye yeterince yararlanamamaktad\u0131r) Modern \u0130pek Yolu\u2019nun olu\u015fumu i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flanmas\u0131 olarak belirtti.<\/p>\n<p>1980\u2019li y\u0131llar\u0131n ortas\u0131ndan itibaren T\u00fcrkiye-\u00c7in ticaret ili\u015fkilerinde T\u00fcrkiye\u2019nin aleyhine geli\u015fen bir denge olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun en \u00f6nemli sebebi, T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019in her ikisinin de kalk\u0131nmakta olan \u00fclkeler olarak \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnler aras\u0131nda benzerlikler ve hedeflenen pazarlar\u0131n da ayn\u0131 olmas\u0131, bununla birlikte T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 rekabette zay\u0131f kalmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye taraf\u0131 \u00c7in\u2019e y\u00f6nelik baz\u0131 kotalar koymas\u0131na ra\u011fmen \u00c7in\u2019in ucuz mallar\u0131na kar\u015f\u0131 do\u011fan cazibesi ba\u011flam\u0131nda \u00c7in\u2019den daha fazla \u00fcr\u00fcn sat\u0131n almas\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019e ihra\u00e7 etti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ham maddelerden olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Yani ekonomide yap\u0131sal sorun ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu sorun \u00c7in\u2019in ekonomik yap\u0131sal de\u011fi\u015fimi, yani \u00fcretimde teknoloji katman\u0131 ve di\u011ferlerin artmas\u0131yla giderilebilir, ancak T\u00fcrkiye de bu d\u00fczeye gelebilir ve T\u00fcrk-\u00c7in ekonomik ve ticaret ili\u015fkileri yeni d\u00fczeyde yine eski sorunlar\u0131 ya\u015fayabilir. T\u00fcrk-\u00c7in ekonomik ve ticaret ili\u015fkileri, ABD (teknoloji ve sermaye) ile \u00c7in (\u00fcretim) aras\u0131nda oldu\u011fu gibi de\u011fildir, \u015fu ana kadar birbirini tamamlay\u0131c\u0131 bir ili\u015fkiyi tesis edememi\u015ftir. Buna ra\u011fmen, \u00c7in Devlet Konseyi Bas\u0131n Ofisi Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Wang Zhongwei, \u0130stanbul\u2019da d\u00fczenlenen \u201c\u00c7in\u2019in Geli\u015fmesi ve T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130\u015fbirli\u011findeki F\u0131rsatlar\u201d toplant\u0131s\u0131nda, iki \u00fclkenin ekonomik ili\u015fkisinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde birbirini tamamlay\u0131c\u0131 nitelikte oldu\u011funu ileri s\u00fcrmektedir. Mevcut T\u00fcrk-\u00c7in ekonomik ve ticaret ili\u015fkilerinin d\u00fczeltilmesi i\u00e7in \u00c7in\u2019in siyasal imtiyaz\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n<p>Siyasal \u0130li\u015fkiler Sorunu<\/p>\n<p>\u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n uzmanlar\u0131, USAK ve T\u00dcRSAM ile d\u00fczenlenen konferanslarda T\u00fcrk-\u00c7in siyas\u00ee ili\u015fkilerine de \u00e7\u00f6z\u00fcm aranm\u0131\u015ft\u0131r. USAK Asya-Pasifik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7 Dr. Sel\u00e7uk \u00c7olako\u011flu, 1971\u2019den bu yana T\u00fcrk-\u00c7in ili\u015fkilerinin genel bir seyrini \u00e7izmekle, ikili ili\u015fkilerin d\u00f6rt a\u015famal\u0131 d\u00f6nem ge\u00e7irdi\u011fine dair bir tespitte bulumu\u015ftur. USAK Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Dr. Kamer Kas\u0131m, \u201cT\u00fcrkiye ve \u00c7in ili\u015fkileri uluslararas\u0131 dengenin kilididir\u201d diyerek So\u011fuk Sava\u015f sonras\u0131 globalle\u015fmeyle birlikte ili\u015fkilerin h\u0131z kazand\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Bununla birlikte, iki kutuplu sistemden sonra \u00c7in\u2019in b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel bir g\u00fc\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak, uluslararas\u0131 alanda s\u00f6z sahibi olma \u00e7abas\u0131n\u0131 dile getirmi\u015ftir. Prof. Dr. Kamer Kas\u0131m ayr\u0131ca iki \u00fclke aras\u0131ndaki g\u00fcvenlik alan\u0131nda i\u015fbirli\u011finin \u00f6nemine de vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk uzmanlar\u0131 daha \u00e7ok ikili ili\u015fkilerinin durum tespitini yaparken, \u015eanghay Uluslararas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Ba\u015fkan\u0131 ve \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Ba\u015fkan\u0131 Pan Guang ise, ikili ili\u015fkileri geli\u015ftirme d\u0131\u015f\u0131nda baz\u0131 b\u00f6lgesel konularda da i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilece\u011fini ortaya koymu\u015ftur. Pan Guang\u2019a g\u00f6re, \u00c7in ve T\u00fcrkiye Orta Asya\u2019da siyas\u00ee, ekonomik ve enerji alanlar\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yapma imk\u00e2nlar\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrerek, Rusya\u2019dan ge\u00e7meden Orta Asya`ya ula\u015facak, stratejik bir \u00f6nem arz eden yeni bir \u0130pek Yolu\u2019nun olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir. \u015eangay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn tarihte bir \u00f6rne\u011fin olmad\u0131\u011fa vurgu yapan Pan Guang, s\u00f6z konusu \u00f6rg\u00fct zemininde T\u00fcrkiye ile \u00c7in ili\u015fkilerin ikili ili\u015fkilerden \u00e7ok tarafl\u0131 ili\u015fkilere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fini ifade etmi\u015ftir. Pan Guang T\u00dcRKSAM\u2019daki konu\u015fmas\u0131nda, \u00c7in taraf\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019nin \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6zlemci \u00fcyeli\u011fine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u00f6z kunusu \u00fcyelik sorununun daha \u00e7ok s\u00fcre\u00e7te ya\u015fanan prosed\u00fcrden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, gelece\u011fe y\u00f6nelik olarak da, \u015eangay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc g\u00f6zlemci \u00fclkelerinin resmi \u00fcyeli\u011fe se\u00e7ilebilece\u011fi ve g\u00f6zlemci stat\u00fcs\u00fcne ba\u015fvuranlar\u0131n kabul\u00fcn\u00fcn kolayla\u015faca\u011f\u0131, \u00f6zellikle \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc+3 (ABD, Japonya, AB) form\u00fcl\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, T\u00fcrkiye i\u00e7in de g\u00f6zlemci \u00fcyeli\u011fin s\u00f6z konusu oldu\u011funu beyan etmi\u015ftir. Bundan \u00f6nce \u00c7in taraf\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne \u00fcye (resmi ya da g\u00f6zlemci) olma teklifinden endi\u015fe duymu\u015ftu ve T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00fcveni yoktu. T\u00fcrkiye\u2019nin aksine, ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00f6rg\u00fcte ba\u015fvuran \u0130ran\u2019a \u00f6rg\u00fct\u00fcn g\u00f6zlemci \u00fcye stat\u00fcs\u00fc verilmi\u015fti. \u00c7inli uzman Pan Guang\u2019n\u0131n, s\u0131k\u00e7a \u00c7inli liderlerle birlikte Orta Asya ve Ortado\u011fu\u2019ya ziyarette bulunan biri olarak, bu ifadelerinden \u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye\u2019nin s\u00f6z konusu \u00f6rg\u00fcte \u00fcye (resmi ya da g\u00f6zlemci) olmas\u0131na kar\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelik bu olumlu de\u011fi\u015fimi, T\u00fcrkiye\u2019nin jeostratejik konumu ve potansiyel b\u00f6lgesel ba\u015fat g\u00fcc\u00fc olmas\u0131ndan ve \u00c7in\u2019in Avrasya stratejisi (Yeni \u0130pek Yolu Projesi) ad\u0131mlar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019ye kadar uzanmas\u0131ndan dolay\u0131 meydana gelmi\u015ftir. Y\u00fckselmekte olan \u00c7in\u2019in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu stratejik ham maddeler ve b\u00fcy\u00fck pazar\u0131 Avrasya k\u0131tas\u0131ndad\u0131r ve bu k\u0131tada ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmek i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin ortakl\u0131\u011f\u0131 ve deste\u011fi \u00f6nemlidir. Di\u011fer yandan Urum\u00e7i olaylar\u0131ndan sonra T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu T\u00fcrkistan sorununu bir koz olarak kullanabilece\u011fini alg\u0131layan \u00c7in, yak\u0131n \u00e7\u0131kar b\u00f6lgesi olan Orta Asya ve s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesi olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n istikrar\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel etkisi olan T\u00fcrkiye ile i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131ndan karl\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi yatmaktad\u0131r. \u00c7in ve T\u00fcrkiye kendi b\u00f6lgesinde y\u00fckseldik\u00e7e ikili siyas\u00ee ili\u015fkilerinin artaca\u011f\u0131n\u0131 da tahmin etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; \u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130ran politikas\u0131 ve Mavi Marmara facias\u0131na y\u00f6nelik verdi\u011fi destek sadece \u00c7in\u2019in geleneksel d\u0131\u015f politikas\u0131 ile uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir, ancak ikili ili\u015fkiler yo\u011funla\u015ft\u0131k\u00e7a iki \u00fclke ileride k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel d\u00fczeyde i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gereken imk\u00e2n ve zemini de sa\u011flayabilir. Fakat bu konular T\u00fcrk-\u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda d\u00fczenlenen konferanslarda tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrk-\u00c7in ili\u015fkileri aras\u0131nda en hassas ve \u00c7in a\u00e7\u0131s\u0131ndan ikili ili\u015fkilerin geli\u015fimini engelleyen en \u00f6nemli konu olan Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi, T\u00dcRKSAM\u2019da heyetler aras\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Ba\u015fkan\u0131 Pan Guang, Urum\u00e7i olaylar\u0131 s\u0131ras\u0131nda gerginle\u015fen \u00c7in-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin, iki ay sonra Devlet Bakan\u0131 Zafer \u00c7a\u011flayan\u2019\u0131n Ba\u015fbakan \u00d6zel Temsilcisi olarak \u00c7in\u2019e yapt\u0131\u011f\u0131 ziyaret s\u0131ras\u0131nda \u00c7in\u2019in \u00fcst d\u00fczey liderleriyle g\u00f6r\u00fc\u015fmesinden sonra d\u00fczelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Wen Jiabao\u2019nun Ekim 2010\u2019daki T\u00fcrkiye ziyareti s\u0131ras\u0131nda Ba\u015fbakan Recep Tayip Erdo\u011fan ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi sonras\u0131, Do\u011fu T\u00fcrkistan sorununun art\u0131k ikili ili\u015fkileri etkileyemeyece\u011fi konusunda anla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek, her iki \u00fclkede ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 faaliyetlerin bulundu\u011funu ve iki \u00fclkenin ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 faaliyetlere kar\u015f\u0131 birbirlerini kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak destekleyece\u011fini belirtmi\u015fti. Pan Guang, USAK\u2019\u0131n ev sahipli\u011finde d\u00fczenlenen toplant\u0131da da ter\u00f6r ve ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kla m\u00fccadelede iki \u00fclkenin ciddi bir i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olduklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. T\u00dcRKSAM Ba\u015fkan\u0131 Sinan O\u011fan\u2019\u0131n, bazen iki \u00fclke aras\u0131ndaki sorunlar\u0131n i\u015fbirli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, yani Tataristan\u2019\u0131n T\u00fcrkiye-Rusya aras\u0131nda oldu\u011fu gibi Do\u011fu T\u00fcrkistan sorununun da ikili ili\u015fkilerin geli\u015fimine katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131, \u00c7in Sosyal Bilimler Akademisi Uluslararas\u0131 Ekonomik ve Politik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Zhang Yuyan, \u201cstratejik rakipler stratejik i\u015fbirli\u011fi yapabildi\u011fine g\u00f6re, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ilgili makamlara iletece\u011fini\u201d ifade etmi\u015ftir. Pan Guang ise, Do\u011fu T\u00fcrkistan sorununun i\u015fbirli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinin \u00f6n\u00fcnde bir\u00e7ok zorluk oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir.<\/p>\n<p>T\u00fcrk-\u00c7in diplomasi ili\u015fkilerinin tesis etti\u011fi 1971 y\u0131l\u0131ndan bu yana, Do\u011fu T\u00fcrkistan sorunu kaynakl\u0131 ve ilk defa ikili ili\u015fkileri en ciddi etkileyen konu Urum\u00e7i olaylar\u0131 olmu\u015ftur. S\u00f6z konusu olaylardan sonra her iki \u00fclke zedelenmi\u015f olan ikili ili\u015fkileri restore etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Devlet Bakan\u0131 Zafer \u00c7a\u011flayan ve T\u00fcrkiye\u2019nin Pekin B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Murat Salim Esenli ikili ili\u015fkilerin d\u00fczelmesine b\u00fcy\u00fck katk\u0131larda bulunmu\u015ftur. Ocak 2010\u2019da \u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Yang Jiechi\u2019nin \u0130stanbul\u2019da d\u00fczenlenen T\u00fcrkiye-Afganistan-Pakistan \u00dc\u00e7l\u00fc Zirve Toplant\u0131s\u0131\u2019na i\u015ftirak etmek \u00fczere T\u00fcrk liderlerle g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde bulunmas\u0131 ve ayn\u0131 ayda \u00c7in Ticaret Bakan\u0131 Chen Deming\u2019in T\u00fcrkiye ziyareti sonras\u0131, ikili ili\u015fkiler normale d\u00f6nmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Nisan\u2019da \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi Politb\u00fcro \u00fcyesi Li Changchun\u2019un T\u00fcrkiye ziyareti, Haziran\u2019da Devlet Konseyi \u00fcyesi Dai Bingguo\u2019nun \u0130stanbul\u2019da d\u00fczenlenen Asya\u2019da \u0130\u015fbirli\u011fi ve G\u00fcven Art\u0131r\u0131c\u0131 \u00d6nlemler Konferans\u0131 (A\u0130GK\/CICA) toplant\u0131s\u0131na kat\u0131lmas\u0131 ve \u00fcst d\u00fczey T\u00fcrk liderlerle g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonras\u0131 art\u0131k Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 gerginlik giderilmi\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Wen Jiabao\u2019nun b\u00f6yle bir ortamda, Ekim\u2019in ba\u015f\u0131nda T\u00fcrkiye ziyaretini ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Fakat Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi bas\u0131na yans\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Wen Jiabao\u2019nun ziyaretinde kamuoyuna yans\u0131mad\u0131\u011f\u0131 gibi, USAK\u2019\u0131n ev sahipli\u011findeki konferansta da hi\u00e7 bahsedilmemi\u015ftir. T\u00dcRKSAM\u2019da d\u00fczenlenen konferansta T\u00dcRKSAM Ba\u015fkan\u0131 Sinan O\u011fan\u2019\u0131n konuyu g\u00fcndeme getirmesiyle kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ifade edilmi\u015ftir. Ancak \u00c7inli uzmanlar Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi \u00fczerinde derin tart\u0131\u015fmalara girmemi\u015ftir. Bir g\u00f6zlem olarak belirtmek gerekirse, her iki taraf Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesinin ikili ili\u015fkilere zarar vermemesi i\u00e7in konuyu karantinaya alm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi T\u00fcrkiye\u2019nin meselesi de\u011fildir, ancak \u00c7in taraf\u0131 meseleyi yaratan\u0131 T\u00fcrkiye olarak alg\u0131lamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye, insan haklar\u0131 ve akrabal\u0131k ili\u015fkileri noktas\u0131nda sadece Uygur meselesi ile ilgilenmekte ve Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesiyle ilgilenmemektedir, fakat \u00c7in taraf\u0131, Uygurlar ba\u011f\u0131ms\u0131z istedi\u011fi i\u00e7in, T\u00fcrkiye\u2019nin Uygurlarla ilgilenmesini ayn\u0131 zamanda Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesiyle ilgilenmesi olarak alg\u0131lamaktad\u0131r. T\u00fcrkiye her f\u0131rsatta \u00c7in\u2019in toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve egemenli\u011fine sayg\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini ve Uygurlar\u0131n mevcut durumunun d\u00fczelmesinin T\u00fcrkleri memnun edece\u011fini vurgulamas\u0131na ra\u011fmen, \u00c7in taraf\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f alg\u0131lamas\u0131ndan dolay\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi asl\u0131nda ikili ili\u015fkileri etkileyen bir sorun olmaya devam etmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesi konusunda, T\u00fcrkiye\u2019nin se\u00e7enekleri ise \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: 1. T\u00fcrkiye\u2019deki Do\u011fu T\u00fcrkistan k\u00f6kenlilerin faaliyetlerini tamamen yasaklamak, 2. Meseleyi karantinaya almak, 3. Uygurlar\u0131n ikili ili\u015fkilerde k\u00f6pr\u00fc rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmesiyle ikili ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendirmek. \u015eu andaki duruma g\u00f6re daha \u00e7ok ikinci se\u00e7enek tercih edilmi\u015ftir. Bu da, gelecekte Do\u011fu T\u00fcrkistan meselesinin tekrar ikili ili\u015fkileri etkileyebilece\u011fi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p>Genel olarak \u00c7inli uzmanlar, iki \u00fclke aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yap\u0131labilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir ve yeni i\u015fbirli\u011fi alanlar\u0131n\u0131n aranmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131rlar. Ancak g\u00fcndeme getirilen tekliflerin \u00e7o\u011fu Ocak 2010\u2019da \u00c7in Ticaret Bakan\u0131 Chen Deming\u2019in \u0130stanbul\u2019da T\u00fcrk i\u015f adamlar\u0131yla bulu\u015ftu\u011fundaki ifadeler ve \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Wen Jiabao\u2019nun Ekim 2010\u2019da T\u00fcrkiye ziyareti s\u0131ras\u0131nda ikili ekonomik-ticaret ili\u015fkileri hakk\u0131ndaki konu\u015fmas\u0131 kapsam\u0131ndad\u0131r. Bu da, \u00c7inli uzmanlar\u0131n T\u00fcrk-\u00c7in ili\u015fkileri \u00fczerindeki fikirlerinin hen\u00fcz \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti politikas\u0131n\u0131 izah etmekle yetindi\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Ayr\u0131ca \u00c7inli heyetin \u00e7o\u011fu, ekonomi uzmanlar\u0131ndan olup, T\u00fcrkiye uzmanlar\u0131n\u0131n hi\u00e7biri etkinliklere kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu da, \u00c7in taraf\u0131nda T\u00fcrkiye ile daha \u00e7ok ekonomik-ticaret alanlar\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yapma d\u00fc\u015f\u00fcncesinin h\u00e2kim oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. \u00c7inli uzmanlar\u0131n ortaya koydu\u011fu, k\u00fcreselle\u015fme ortam\u0131nda, \u00e7ok kutuplu d\u00fcnya d\u00fczeninde, G-20 zemininde ve Orta Asya b\u00f6lgesinde i\u015fbirli\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fleri, T\u00fcrkiye\u2019nin genel d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 ilgilendirmektedir ve tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, iki \u00fclke aras\u0131nda yeniden olu\u015fturulan T\u00fcrk-\u00c7in Stratejik \u0130\u015fbirli\u011fi \u0130li\u015fkileri ve i\u00e7eri\u011fi hakk\u0131nda da, T\u00fcrk ve \u00c7in uzmanlar\u0131 aras\u0131nda m\u00fczakere yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u00fckselmekte olan \u00c7in\u2019in ekonomik g\u00fcc\u00fc, asker\u00ee kapasitesi ve b\u00f6lgesel ile k\u00fcresel d\u00fczeydeki nispi etkisi, mevcut uluslararas\u0131 sistemi de\u011fi\u015ftirebilecek durumdad\u0131r. Bu durumda \u00c7in, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 etkileyebilece\u011fi gibi siyas\u00ee, ekonomik ve g\u00fcvenlik alanlar\u0131ndaki menfaatlerini de ilgilendirmektedir. Uluslararas\u0131 sistemin gelece\u011fi ba\u011flam\u0131nda \u00c7in\u2019i y\u00fczeysel bir \u015fekilde tan\u0131mak ve anlamak, T\u00fcrkiye\u2019nin gelecekteki \u00e7\u0131karlar\u0131na olumsuz anlamda tesir edebilir. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019nin d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sadece g\u00f6r\u00fcnen \u00c7in\u2019i de\u011fil, daha derin olan \u00c7in\u2019i ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla ger\u00e7ek i\u015fbirli\u011fine gidilebilir, nitekim \u015feytan ayr\u0131nt\u0131da gizlidir.<br \/>\n(Do\u00e7. Dr. Erkin Ekrem, SDE Uzman\u0131)<br \/>\nhttp:\/\/www.sde.org.tr\/tr\/haberler\/1298\/turk-ve-cin-iliskileri-dusunce-kuruluslari-arasinda-isbirligi.aspx<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u00e7. Dr. Erkin Ekrem \u00c7in\u2019in Urum\u00e7i olaylar\u0131 sonras\u0131 gerginle\u015fen \u00c7in-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerini d\u00fczeltmek ve T\u00fcrkiye\u2019de zedelenmi\u015f imaj\u0131n\u0131 yeniden olu\u015fturmak amac\u0131yla \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019i Ya\u015fay\u0131n\u201d etkinlikleri d\u00fczenlenmektedir. S\u00f6z konusu etkinliklerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131ndaki uzmanlar\u0131n \u00c7in d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ziyaret etmesi ve ayn\u0131 \u015fekilde \u00c7inli uzmanlar\u0131n T\u00fcrk d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015flar\u0131n\u0131 ziyaret etmesiyle birlikte, iki \u00fclke ili\u015fkilerini g\u00fc\u00e7lendirecek toplant\u0131lar\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,19],"tags":[],"class_list":["post-584","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turkiye-ve-cin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=584"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":606,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/584\/revisions\/606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}