{"id":471,"date":"2016-03-13T10:33:36","date_gmt":"2016-03-13T08:33:36","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=471"},"modified":"2016-03-13T10:34:00","modified_gmt":"2016-03-13T08:34:00","slug":"471","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=471","title":{"rendered":"Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n Ziyareti ve T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130li\u015fkileri"},"content":{"rendered":"\n\n\n
Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n Ziyareti ve T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130li\u015fkileri<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\"\u00c7\u0130\"<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n\n\n
Salih TINMAZ\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
Cuma, 13 Nisan 2012 13:15<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
 <\/p>\n

\u00c7in team\u00fcllerine g\u00f6re bu y\u0131l Ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturmas\u0131 beklenen\u00a0\u00c7in Halk Cumhuriyeti Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 XiJinping, ge\u00e7ti\u011fimiz \u015eubat ay\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye tarihi bir ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Ard\u0131ndan Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan 8-11 Nisan tarihlerinde bakanlar, \u00f6nemli b\u00fcrokratlar, yakla\u015f\u0131k 300 ki\u015filik bir i\u015fadam\u0131 heyeti ve 64 ki\u015filik gazeteci grubu ile \u00c7in \u00e7\u0131karmas\u0131 yapt\u0131.<\/span><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de \u2018\u00c7in Y\u0131l\u0131\u2019 ilan edilen bir zaman diliminde ger\u00e7ekle\u015fen bu iki \u00f6nemli ziyaretin ikili ili\u015fkileri daha \u00fcst bir seviyeye ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, \u00f6zellikle Erdo\u011fan\u2019\u0131n ziyaretinin \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131 oldu\u011fu a\u015fik\u00e2rd\u0131r.<\/span><\/p>\n

\u00dcst d\u00fczey temaslar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bu \u00f6nemli ziyaretler y\u00f6netici kadrolar veya ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar i\u00e7in ili\u015fkilerin tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi ve bir muhasebe yap\u0131lmas\u0131 ad\u0131na te\u015fvik edici bir geli\u015fmedir. Bu ziyaretler vesilesi ile T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkilerinin hangi noktaya geldi\u011fi, iki \u00fclkenin birbirini ne \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemsedi\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in ile olan m\u00fcnasebetlerinden ne gibi kazan\u00e7lar elde etti\u011fi veya \u2018edemedi\u011fi\u2019 gibi sorular\u0131 hat\u0131rlamakta yarar vard\u0131r.<\/span>
\n Burada \u00f6nce XiJinping\u2019in ziyaretini k\u0131saca hat\u0131rlayal\u0131m. Cumhurba\u015fkan\u0131, Ba\u015fbakan ve Meclis Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan kabul edilmesi, kendisine devlet ba\u015fkan\u0131 protok\u00f6l\u00fc uygulanmas\u0131, bir\u00e7ok Bakan ile g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015finde bulunmas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin bu ziyarete ne kadar \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Zira \u00c7in; d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci ekonomisi olman\u0131n yan\u0131nda, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de (BM) veto hakk\u0131na sahip olmas\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin de yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu Orta Asya ve Afrika gibi b\u00f6lgelerde n\u00fcfuzunun her ge\u00e7en g\u00fcn artmas\u0131, zengin i\u015fadamlar\u0131 ve \u00e7o\u011falan orta kesimiyle gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcyen dev bir pazar olmas\u0131, \u00fc\u00e7 trilyon dolar\u0131 a\u015fan d\u00f6viz rezervine sahip olmas\u0131 gibi \u00f6zellikleri ile T\u00fcrkiye\u2019nin her kesiminden insanlar\u0131n dikkatlerini \u00e7ekmektedir. Ayr\u0131ca 2011 y\u0131l\u0131 iki \u00fclkenin diplomatik ili\u015fkiler kurmas\u0131n\u0131n 40\u2019\u0131nc\u0131 y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc idi. Ard\u0131ndan 2012 y\u0131l\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in y\u0131l\u0131, 2013 y\u0131l\u0131 ise \u00c7in\u2019de T\u00fcrkiye y\u0131l\u0131 ilan edildi. Bundan ba\u015fka gezinin \u2018Arap Bahar\u0131\u2019,\u00a0 \u00c7in\u2019in Suriye vetosu, \u0130ran n\u00fckleer krizi ile ilgili m\u00fczakerelerin yeniden tekrar T\u00fcrkiye\u2019de ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131n ilan edilmesi gibi bir d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fmesi geziyi \u00f6nemli k\u0131lan di\u011fer sebepler olarak say\u0131labilir. Gelece\u011fin \u00c7in Ba\u015fkan\u0131n\u0131n ziyareti s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye-\u00c7in aras\u0131nda 4,3 milyar dolar de\u011ferinde 7 anla\u015fma imzaland\u0131.<\/span>
\n Erdo\u011fan\u2019\u0131n Ziyaretinin Anlam\u0131<\/span><\/p>\n

Ekonomik, siyasi ya da k\u00fclt\u00fcrel, hangi perspektiften bak\u0131l\u0131rsa bak\u0131ls\u0131n, 27 y\u0131ldan sonra bir Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ba\u015fka bir \u00fclkeye resmi ziyarette bulunmas\u0131na y\u00fcklenecek bir\u00e7ok anlam vard\u0131r. Hele bu iki \u00fclkenin farkl\u0131 kutuplarda yer al\u0131p d\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 geli\u015fen \u00fclkeleri konumunda olmalar\u0131 konuyu daha da \u00f6nemli k\u0131lmaktad\u0131r. Ziyaretin T\u00fcrkiye\u2019ye bakan y\u00f6n\u00fc olarak uluslararas\u0131 sistem, ikili d\u00fczeyde devletleraras\u0131 ili\u015fkiler ve ki\u015fisel olmak \u00fczere 3 boyutlu bir perspektiften yakla\u015fabiliriz.<\/span>
\n Baz\u0131lar\u0131nca gelece\u011fin s\u00fcper g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclen \u00c7in, ayn\u0131 zamanda Amerika\u2019n\u0131n rakibi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye ise So\u011fuk Sava\u015f\u2019ta Amerika\u2019n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi NATO blo\u011funun \u00f6nemli bir \u00fcyesiydi. B\u00f6yle bir T\u00fcrkiye\u2019nin So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n bitmesi ile d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir politikaya y\u00f6nelmesi, hatta \u00c7in ile stratejik ortakl\u0131k anla\u015fmas\u0131 imzalamas\u0131, bunun Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n ziyareti ile per\u00e7inlenmi\u015f olmas\u0131 d\u00fcnya siyasetinin \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fim s\u00fcrecine girdi\u011fini g\u00f6steren belirgin bir \u00f6rnektir. Kat\u0131 ittifaklar ortadan kalkmakta, k\u00fcresel \u00e7ok ba\u015fl\u0131l\u0131k olu\u015fmakta, y\u00fckselmekte olan \u00fclkeler di\u011fer \u00fclkelerle ili\u015fkilerinde daha esnek politikalara y\u00f6nelmektedir.<\/span>
\n \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda \u00f6zellikle Kore Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra ba\u015flayan ve ideoloji farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 derinle\u015fen \u201cso\u011fukluk\u201d \u00f6zellikle Uygur b\u00f6lgesindeki geli\u015fmelere ba\u011fl\u0131 olarak d\u00f6nem d\u00f6nem gerilimlere sebep olmu\u015ftur. \u00c7in\u2019in Anadolu Kartal\u0131 tatbikat\u0131na davet edilmesinden ba\u015flay\u0131p, yap\u0131lan kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretlerle devam eden olaylar silsilesi ikili ili\u015fkilerin \u015fimdilik \u201cso\u011fuk\u201d olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p normalle\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n ziyareti s\u0131ras\u0131nda verilen s\u0131cak mesajlar, n\u00fckleer enerji ile ilgili olan ba\u015fta olmak \u00fczere imzalanan anla\u015fmalar ili\u015fkilerin en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/span>
\n Meselenin ki\u015fisel boyutu da bizzat Ba\u015fbakan\u2019\u0131n kendisini ilgilendirmektedir. Bilindi\u011fi \u00fczere 2009 y\u0131l\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn ziyaretinden sonra Urum\u00e7i\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen olaylar yine tansiyonun y\u00fckselmesine ve Ba\u015fbakan\u2019\u0131n \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile \u015fok bir sars\u0131nt\u0131ya sebep olmu\u015ftur. Fakat \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7erisinde ili\u015fkilerde bir y\u0131ld\u0131r\u0131m nik\u00e2h\u0131 k\u0131y\u0131lm\u0131\u015f, Bakanlar seviyesinde bir dizi ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Nitekim ili\u015fkilerde Ba\u015fbakan\u2019\u0131n gezisine bu tart\u0131\u015fmal\u0131 b\u00f6lgeden ba\u015flamas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131yacak d\u00fczeyde bir iyile\u015fme sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Urum\u00e7i\u2019deki hadiseler esnas\u0131nda T\u00fcrk D\u0131\u015fi\u015flerinin daha \u0131l\u0131ml\u0131 a\u00e7\u0131klamalar ile dengeyi korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda, sonras\u0131nda \u00c7in ile ili\u015fkilerin \u00f6nemine binaen D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Ba\u015fbakan Erdo\u011fan aras\u0131nda bir mutabakata var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ifade edilebilir.<\/span>
\n Meseleye ekonomik ve ticari a\u00e7\u0131dan bakacak olursak, Ba\u015fbakan\u2019\u0131n beraberinde ticaret, enerji ve turizm alanlar\u0131ndaki bakanlar\u0131ndan tutun da, 300\u2019e yak\u0131n bir i\u015fadam\u0131 grubunu getirmesi T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomik ve ticari a\u00e7\u0131dan \u00c7in ile ili\u015fkilerine ne kadar \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ticarette T\u00fcrkiye\u2019nin aleyhine b\u00fcy\u00fck bir a\u00e7\u0131\u011f\u0131n bulunmas\u0131 \u00f6zellikle T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131 rahats\u0131z etmektedir. Bu ayn\u0131 zamanda muhalefetin ve kamuoyunun h\u00fck\u00fcmet \u00fczerinde \u201c\u00c7in mallar\u0131\u201d s\u00f6ylemine dayal\u0131 bir bask\u0131 olu\u015fmas\u0131na sebep oluyordu. Dolay\u0131s\u0131yla ziyaretin as\u0131l amac\u0131 \u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131mlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve \u00c7in\u2019den daha \u00e7ok yat\u0131r\u0131m \u00e7ekebilmekti. H\u00e2lihaz\u0131rda T\u00fcrkiye\u2019de 30 bin yabanc\u0131 sermayeli firma bulunmaktad\u0131r, fakat bunlardan sadece 432 tanesi \u00c7in men\u015felidir. \u00c7in\u2019in d\u00fcnyada ikinci b\u00fcy\u00fck ekonomi olmas\u0131, trilyonlarca dolarl\u0131k d\u00f6viz rezervi ve her y\u0131lki ticaret fazlalar\u0131 baz al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk taraf\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n miktar\u0131 olduk\u00e7a az bulunmaktad\u0131r. Yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde dile getirilen samimi mesajlar T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019in yak\u0131n planda ticaretteki dengesizli\u011fin \u00fczerine daha kararl\u0131 bir \u015fekilde gidece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/span>
\n 2010 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Wen Jiabao\u2019nun ziyareti s\u0131ras\u0131nda \u00c7in ile ticarette 2015 y\u0131l\u0131 i\u00e7in 50 milyar dolar, 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7in de 100 milyar dolarl\u0131k bir hedef konulmu\u015ftu. Konu ile alakal\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde T\u00fcrkiye \u0130hracat\u00e7\u0131lar Meclisi (T\u0130M) yetkilileri bu hedeflerin ula\u015f\u0131labilir oldu\u011funu, 2011 y\u0131l\u0131ndaki gibi bir b\u00fcy\u00fcmeye devam edildi\u011fi takdirde bu hedefe ula\u015f\u0131labilece\u011fini belirttiler. Ba\u015fbakan\u2019\u0131n bu tarihi ziyareti esnas\u0131nda da 4 milyar dolarl\u0131k anla\u015fmalar\u0131n imzalanm\u0131\u015f olmas\u0131, 2010 y\u0131l\u0131nda belirlenen hedefe ula\u015fmada at\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m oldu.<\/span>
\n \u015e\u00fcphesiz ili\u015fkilerin bu noktaya gelmesinde Uygur problemi konusunda taraflar\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 uzla\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. T\u00fcrk taraf\u0131 i\u00e7in ili\u015fkilerde ticari a\u00e7\u0131k \u00f6n plana \u00e7\u0131karken \u00c7in taraf\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye dendi\u011finde devaml\u0131 Uygur sorunu \u00f6n plana \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla 2009 y\u0131l\u0131nda soyk\u0131r\u0131m diyen bir Ba\u015fbakan\u2019\u0131n ziyaretine Uygur b\u00f6lgesinden ba\u015flama jesti \u00c7in taraf\u0131nda ili\u015fkilerin \u201cbalay\u0131\u201d olarak yorumlanmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Bu durumda \u00c7in\u2019in ilerde ticari konularda T\u00fcrkiye\u2019ye kolayl\u0131klar sa\u011flayaca\u011f\u0131, al\u0131m ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131raca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcnde bulunabiliriz.<\/span>
\n T\u00fcrk-\u00c7in \u0130li\u015fkilerinde Aslan Pay\u0131 \u00c7in\u2019in<\/span><\/p>\n

Bat\u0131l\u0131 \u00fclkeler krizlerle m\u00fccadele ederken T\u00fcrkiye ve \u00c7in ekonomik geli\u015fmeleri ile d\u00fcnyadaki b\u00fcy\u00fcyen \u00fclkeleri temsil etmektedir. Tarihleri, co\u011frafi konumlar\u0131, ekonomik b\u00fcy\u00fcme h\u0131zlar\u0131 gibi \u00f6zellikleri ile iki \u00fclke ili\u015fkileri ad\u0131na hala \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir potansiyel bulunmaktad\u0131r ve bu ili\u015fkiler \u00f6zellikle bir-iki y\u0131l \u00f6ncesine kadar \u201cs\u0131\u011f\u201d bir d\u00fczeyde geli\u015fmi\u015ftir. B\u00f6lgelerinde ve \u00f6zellikle son y\u0131llarda \u00f6nemli d\u00fcnya meselelerinde bu kadar dinamik olan iki \u00fclkenin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerinin olmas\u0131 gerekenin \u00e7ok alt\u0131nda ilerlemesi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Meselenin T\u00fcrkiye\u2019ye bakan yan\u0131na odakland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda a\u015fa\u011f\u0131da sayaca\u011f\u0131m\u0131z bir tak\u0131m sebeplerden dolay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019deki y\u00f6netici kadrolar\u0131n \u00c7in ile ili\u015fkilerini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmesi ve \u00c7in\u2019e ge\u00e7mi\u015fe g\u00f6re daha fazla yo\u011funla\u015fmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arzetmektedir.<\/span>
\n Her\u015feyden \u00f6nce b\u00fct\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fme veya ziyaretlerde s\u0131k s\u0131k dile getirilen \u201ckazan-kazan\u201d prensibinin aksine, ikili ili\u015fkilerde gerek siyasi gerek ekonomik gerekse k\u00fclt\u00fcrel olarak \u00c7in\u2019in bu \u201cberaberlikten\u201d a\u00e7\u0131k ara daha fazla \u201ckazan\u0131m\u201d elde etti\u011fi su g\u00f6t\u00fcrmez bir ger\u00e7ektir. A\u015fa\u011f\u0131da bunlara \u00f6rnekler vererek de\u011finmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/span>
\n Ekonomik ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirdi\u011fimizde, T\u00fcrkiye\u2019de AKP iktidar\u0131ndan sonra yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde \u00c7in ile ger\u00e7ekle\u015fen y\u0131ll\u0131k ticaret hacmi 21 kat artarak 24 milyar dolara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 2010 y\u0131l\u0131nda iki \u00fclke Ba\u015fbakanlar\u0131 taraf\u0131ndan 2015 y\u0131l\u0131 i\u00e7in belirlenen 50 milyar dolarl\u0131k hedef i\u00e7in hala katedilmesi gereken ciddi bir mesafe vard\u0131r, yine de bu hedefe ula\u015fmak imk\u00e2ns\u0131z de\u011fildir. Fakat bundan da \u00f6nemli olan T\u00fcrkiye\u2019nin bu tarihe kadar \u00c7in ile olan ticaretini ne \u00f6l\u00e7\u00fcde dengeleyebilece\u011fidir. Zira T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in ile ticaretinde olan a\u00e7\u0131\u011f\u0131 gittik\u00e7e artmakta ve bu a\u00e7\u0131k ekonomisine bask\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. \u00c7in 2011 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye 21 bu\u00e7uk milyar dolarl\u0131k ihracat ger\u00e7ekle\u015ftirirken T\u00fcrkiye i\u00e7in bu rakam 2 bu\u00e7uk milyar dolarda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca bu rakamlar\u0131n i\u00e7ine T\u00fcrkiye\u2019nin uygulad\u0131\u011f\u0131 kotalardan dolay\u0131 T\u00fcrk i\u015fadamlar\u0131nca ba\u015fka \u00fclkelerin limanlar\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019ye sokulan \u00fcr\u00fcnlerin d\u00e2hil edilmedi\u011fi de unutulmamal\u0131d\u0131r. Resmi rakamlar\u0131 baz ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sadece \u00c7in ile ticarette 19 milyar dolar\u0131 ge\u00e7en a\u00e7\u0131k tek ba\u015f\u0131na T\u00fcrkiye\u2019nin t\u00fcm a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n neredeyse be\u015fte birine tekab\u00fcl etmektedir.<\/span>
\n Unutulmamas\u0131 gerekli olan bir husus da \u015fudur ki; \u00c7in ile ikili ticari ili\u015fkiler, T\u00fcrkiye\u2019nin Rusya veya \u0130ran ile olan enerji merkezli ili\u015fkiler gibi de\u011fil sanayi \u00fcr\u00fcnlerine dayal\u0131 bir boyutta ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Bunda da \u00c7in\u2019deki ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fc, telif haklar\u0131 konusundaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar bir yana, T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n \u00c7in kadar \u00fcreticilik g\u00f6steremedi\u011fi g\u00f6z ard\u0131 edilmemelidir. Ayr\u0131ca \u00c7in T\u00fcrkiye\u2019ye in\u015faat malzemeleri, makine aksamlar\u0131 ve oyuncak gibi hayat\u0131n her alan\u0131ndaki \u00fcr\u00fcnlerden satmay\u0131 ba\u015farabilirken, T\u00fcrkiye ise bor, krom gibi madenleriyle hammadde ancak tedariki yapabilmektedir. Yani sadece ula\u015f\u0131lan rakamlar noktas\u0131nda de\u011fil, yap\u0131lan al\u0131\u015fveri\u015fteki \u00fcr\u00fcnlerin \u00e7e\u015fitlili\u011fi noktas\u0131nda da ciddi \u015fekilde \u00c7in lehine bir durum ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu da T\u00fcrkiye\u2019nin de\u011ferlendirmesi gereken \u00f6nemli bir noktad\u0131r. Bir di\u011fer veri olarak da ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131na ramen T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019deki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye\u2019deki yat\u0131r\u0131mlar\u0131ndan fazla oldu\u011funun kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. Bunlardan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere T\u00fcrkiye \u00c7in\u2019in elindeki sermayeden ve bu \u00fclkenin dev pazar\u0131ndan hakk\u0131yla istifade edememekte ve ticaret devaml\u0131 aleyhine i\u015flemektedir.<\/span>
\n Siyasi ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00c7in i\u00e7in T\u00fcrkiye daha \u00e7ok kendi g\u00fcvenlik problemlerini ilgilendiren bir \u00fclke konumundad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerindeki problemler kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na \u00e7ok zarar vermedi\u011fi s\u00fcrece sessiz kalmay\u0131 tercih eden ve BM\u2019nin be\u015f daimi \u00fcyesinden biri olan \u00c7in genelde T\u00fcrkiye\u2019nin deste\u011fine \u00e7ok ihtiya\u00e7 duymamaktad\u0131r. Fakat bu \u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde alg\u0131lanmamal\u0131d\u0131r. \u201cBar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00fckseli\u015f\u201d teziyle \u201c\u00c7in tehdidi\u201d tezlerine alternatif \u00fcreten \u00c7in tabi ki b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler ile olumlu ili\u015fkilere sahip olmak istemektedir. Konumuza d\u00f6necek olursak, \u00c7in i\u00e7in yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz \u2018g\u00fcvenlik\u2019 konusunun T\u00fcrkiye ile alakas\u0131 da \u00c7in i\u00e7indeki Uygurlular\u0131n sebep olabilece\u011fi bir \u201cistikrars\u0131zl\u0131k\u201d ve yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan\u201d ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketleridir. Ger\u00e7ekten de T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00f6lge insan\u0131 ile olan yak\u0131n akrabal\u0131k ili\u015fkisi iki \u00fclke ili\u015fkilerinin en hassas noktas\u0131 olmaya devam etmektedir. T\u00fcrkiye iki \u00fclke ticaretini geli\u015ftirmek i\u00e7in att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlarla \u00c7inliler\u2019in ikili ili\u015fkilerdeki dikkatini ekonomik alana daha fazla odaklamalar\u0131n\u0131 hedeflese de, \u00c7in taraf\u0131nda \u00e7ok hassas bir mesele olan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi konusunda devletin g\u00fcvenli\u011fi ad\u0131na \u00e7ok tehlikeli g\u00f6r\u00fclen \u2018Pant\u00fcrkist\u2019 ve \u2018Panislamist\u2019 ak\u0131mlar\u0131n kayna\u011f\u0131 halen T\u00fcrkiye olarak g\u00f6r\u00fclmeye devam etmektedir.<\/span>
\n Her ikili g\u00f6r\u00fc\u015fmede Uygur meselesi mutlaka g\u00fcndeme gelmekte, T\u00fcrkiye taraf\u0131 \u00c7in\u2019in b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 duydu\u011funu tekrar etmeyi \u201cihmal etmemekte\u201d \u00c7in de T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketlerine kar\u015f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemler konusunda m\u00fcte\u015fekkir oldu\u011funu mutlaka hat\u0131rlatmaktad\u0131r. Yani ili\u015fkiler \u201cUygur Sendromu\u201dnun etkisinden hala kurtulabilmi\u015f de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin konu ile ilgili icraatlar\u0131 ger\u00e7ekten \u201cs\u00f6zde de\u011fil \u00f6zde\u201d olmu\u015f, 1998 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan gizli bir genelge ile devlet g\u00f6revlerinin Uygur derneklerinin yapt\u0131\u011f\u0131 organizasyonlara kat\u0131lmalar\u0131 yasaklanm\u0131\u015f, ter\u00f6rist ilan edilen b\u00fct\u00fcn dernekler kapat\u0131lm\u0131\u015f, Amerika\u2019da kurulmu\u015f olan Uygur h\u00fck\u00fcmeti yetkililerinin de T\u00fcrkiye\u2019ye girmesine vize verilmemi\u015ftir. \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin takdirle yadetti\u011fi bu tedbirler hakikaten ili\u015fkilerin geli\u015fmesine ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven probleminin biraz da olsa a\u015f\u0131lmas\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan sonra T\u00fcrkiye\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 a\u011fr\u0131tan uluslararas\u0131 konularda BM G\u00fcvenlik Konseyi daimi \u00fcyesi \u201cdost\u201dundan ne kadar fayda sa\u011flayabildi\u011fi sorusu ak\u0131llara gelmektedir. BM\u2019yi ilgilendirmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan K\u0131br\u0131s \u00f6rne\u011fini verecek olursak, T\u00fcrkiye bu konuda defalarca \u00c7in\u2019in kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r ve bu konuda lehine olacak somut katk\u0131lar beklemeye devam etmektedir.<\/span>
\n \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler, d\u00fcnyan\u0131n k\u00fcreselle\u015fme h\u0131z\u0131 temel al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda h\u00e2lihaz\u0131rdakinden \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ilerlemeye muhta\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u00c7in\u2019de bir\u00e7ok ki\u015finin akl\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin kimli\u011fi, k\u00fclt\u00fcr\u00fc, siyaseti gibi konularda \u00e7ok de\u011fi\u015fik fikirler bulunmakta, net bir tan\u0131m ortaya konamamaktad\u0131r. Bu nedenle T\u00fcrkiye konusu, \u00fczerinde devaml\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lan bir ba\u015fl\u0131k olmaya devam etmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de ise \u00c7in denince akla genelde ucuz mallar, \u00c7in seddi, Kungfu gibi kelimeler gelmekte, \u00c7in ile ilgili sa\u011fl\u0131kl\u0131 bilgililerden yoksun oldu\u011fu bilinmektedir. \u00d6te yandan T\u00fcrkiye ve \u00c7in i\u00e7in ilgin\u00e7 olan, ilki yak\u0131n tarihte \u201cAvrupa\u2019n\u0131n hasta adam\u0131\u201d diye adland\u0131r\u0131l\u0131rken, di\u011feri yine Bat\u0131l\u0131larca \u201cUzakdo\u011fu\u2019nun hasta adam\u0131\u201d benzetmesine maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span>
\n Co\u011frafi konum itibar\u0131 ile d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde T\u00fcrkiye, Asya\u2019n\u0131n bat\u0131s\u0131nda, \u00c7in ise do\u011fusunda yer almaktad\u0131r. Fakat neredeyse g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan b\u00fct\u00fcn uluslararas\u0131 ili\u015fkiler teorileri Bat\u0131da do\u011fmu\u015f ve yine Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet eder durumdad\u0131r. Denilebilir ki, bu zamana kadar iki \u00fclke aras\u0131ndaki yanl\u0131\u015f anlamalar\u0131n en temel sebeplerinden biri, Bat\u0131l\u0131lar\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131 eserler \u00fczerinden birbirini tan\u0131mak olmu\u015ftur. Ayr\u0131ca Bat\u0131l\u0131 teorisyenler i\u00e7inde \u00f6zellikle Amerikal\u0131lar \u00f6nemli bir yer tutmakta, Amerikal\u0131 teorisyenlerin d\u00fcnyaya bir \u201cs\u00fcper g\u00fc\u00e7\u201d objektifinden bakt\u0131klar\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/span>
\n Bundan ba\u015fka, bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye ve \u00c7in hakk\u0131ndaki fikirleri genelde baz\u0131 \u00f6nyarg\u0131lar ta\u015f\u0131maktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin \u00e7ok daha \u00fcst seviyelere ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u00f6nemli rol oynayacakt\u0131r. \u00c7in bu alanda da kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ad\u0131mlar\u0131 atm\u0131\u015f, T\u00fcrkiye\u2019de Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs Enstit\u00fcleri\u2019ni a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7in y\u0131l\u0131 m\u00fcnasebeti ile ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir program takvimi haz\u0131rlam\u0131\u015f, k\u00fclt\u00fcrel manada da dikkatleri \u00fczerine \u00e7ekmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. 2009 y\u0131l\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn ziyaretinden bu yana, Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs Enstit\u00fcs\u00fc mahiyetindeki Yunus Emre K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019nin d\u00fcnya n\u00fcfusunun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bu \u00fclkede niye hala a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler ad\u0131na sorgulanmas\u0131 gereken \u00e7ok \u00f6nemli bir sorundur.<\/span>
\n T\u00fcrkiye ve \u00c7in ili\u015fkilerini analiz ederken devaml\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gereken en \u00f6nemli istatistiklerden biri iki \u00fclkenin de d\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen iki ekonomisi oldu\u011fudur. Ayr\u0131ca sadece ekonomik olarak de\u011fil, siyasi ve k\u00fclt\u00fcrel anlamda da etki alanlar\u0131 geni\u015flemektedir. 2011 y\u0131l\u0131nda \u00c7in y\u00fczde 9,2 b\u00fcy\u00fcrken T\u00fcrkiye de y\u00fczde 8,5\u2019lik bir b\u00fcy\u00fcme kaydetmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131 ile bu iki \u00fclke aras\u0131nda \u00e7ok muazzam bir potansiyel bulunmaktad\u0131r. \u0130kili ticaret hacmi \u015fu anda ula\u015f\u0131lan rakamlar\u0131n \u00e7ok \u00fcst\u00fcnde olmay\u0131 hak etmektedir. E\u011fer siyasi bir kriz ya\u015fanmaz ise, 2020 y\u0131l\u0131na varmadan bile konulan 100 milyar dolarl\u0131k hedefe ula\u015f\u0131lma ihtimali b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Fakat bunun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in d\u00fcnya ekonomisinin veya ikili ili\u015fkilerin bir istikrars\u0131zl\u0131k kazas\u0131na u\u011framamas\u0131 \u00f6nemlidir. \u0130ki \u00fclkenin geli\u015fmeye olan istekleri b\u00fcy\u00fck bir avantaj say\u0131labilirken, ticaretteki dengesizlik ve Uygurlar noktas\u0131ndaki anlay\u0131\u015f farklar\u0131 birer dezavantaj olmaya devam edecektir.<\/span><\/p>\n

 <\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

http:\/\/www.bilgesam.org\/tr\/index.php?option=com_content&view=article&id=2118:babakan-erdoann-ziyareti-ve-tuerkiye-cin-likileri&catid=92:analizler-uzakdogu&Itemid=140<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n Ziyareti ve T\u00fcrkiye-\u00c7in \u0130li\u015fkileri   Salih TINMAZ\u00a0 Cuma, 13 Nisan 2012 13:15   \u00c7in team\u00fcllerine g\u00f6re bu y\u0131l Ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturmas\u0131 beklenen\u00a0\u00c7in Halk Cumhuriyeti Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 XiJinping, ge\u00e7ti\u011fimiz \u015eubat ay\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye tarihi bir ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Ard\u0131ndan Ba\u015fbakan Recep Tayyip Erdo\u011fan 8-11 Nisan tarihlerinde bakanlar, \u00f6nemli b\u00fcrokratlar, yakla\u015f\u0131k 300 ki\u015filik bir i\u015fadam\u0131 heyeti ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,19],"tags":[],"class_list":["post-471","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turkiye-ve-cin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/471","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=471"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":475,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/471\/revisions\/475"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}