{"id":460,"date":"2016-03-12T10:22:44","date_gmt":"2016-03-12T08:22:44","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=460"},"modified":"2016-03-12T10:22:44","modified_gmt":"2016-03-12T08:22:44","slug":"abdnin-cin-politikalari-ve-turkiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=460","title":{"rendered":"ABD\u2019nin \u00c7in Politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye"},"content":{"rendered":"

ABD\u2019nin \u00c7in Politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye <\/strong><\/p>\n

Cuma, 22 Haziran 2012 19:48<\/p>\n

Murat Y\u0131ld\u0131r\u0131m\"FF\"<\/a><\/p>\n

\n

\u015eu g\u00fcnlerde uluslararas\u0131 arena, hegemon g\u00fc\u00e7 olma konusunda biri biriyle yar\u0131\u015fan ve birer s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olan devletler m\u00fccadelesine daha sahne olmakta. \u0130ki s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olan \u00c7in Halk Cumhuriyeti ve Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin hegemon g\u00fc\u00e7 olma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131nda, \u00c7in Halk Cumhuriyetinin d\u00fcnya siyasetinde gittik\u00e7e artan a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve bu a\u011f\u0131rl\u0131ktan rahats\u0131z olan Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar, son zamanda geli\u015ftirdi\u011fi s\u00f6ylemler uluslararas\u0131 siyaset i\u00e7in bir hayli \u00f6nem ta\u015f\u0131makta. Hali haz\u0131rda d\u00fcnya siyasetine y\u00f6n verme konusunda ba\u015f akt\u00f6r olan ABD, bu a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kaybetmemek ad\u0131na bir\u00e7ok \u00fclke gibi \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131da yeni stratejiler geli\u015ftirmekte.<\/p>\n

Co\u011frafi konumu itibariyle okyanusa limanlar\u0131 bulunan ve bu sebeple ucuz ta\u015f\u0131ma ko\u015fullar\u0131 sa\u011flayan; 1,5 milyara yakla\u015fan n\u00fcfusu ile de ucuz i\u015f g\u00fcc\u00fcne sahip olan \u00c7in, hali haz\u0131rda \u00fcretim i\u00e7in bu se\u00e7enekler masadayken \u00fcreticilerin \u00fcretimlerini \u00c7in\u2019e kayd\u0131rmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakta. \u00dcreticilerin \u00fcretimlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00c7in\u2019i se\u00e7mesi, \u00c7inin uluslararas\u0131 politikalar\u0131 ve ekonomik programlar\u0131 onu y\u0131llard\u0131r d\u00fcnyan\u0131n en fazla geli\u015fen ve b\u00fcy\u00fcyen \u00fclkesi haline getirmekle kalmam\u0131\u015f, ekonomik geli\u015fmesinden ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7le d\u00fcnya siyasetine y\u00f6n vermeye ba\u015flayan bir akt\u00f6r haline getirmi\u015ftir.<\/p>\n

Her ne kadar d\u00fcnya siyasetinde ve ekonomisinde a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 artsa da \u00c7in, g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar gelecek vaat eden bir \u00fclke de\u011fil. 1,5 milyara yakla\u015fan n\u00fcfusu \u00c7in i\u00e7in her ne kadar bir avantaj sa\u011flam\u0131\u015f olsa da bir o kadar da dezavantaj yaratmakta. Emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn fazlal\u0131\u011f\u0131 eme\u011fin de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcrse de gerek ba\u011f\u0131ml\u0131 n\u00fcfus gerek i\u015fsiz kesim \u00c7in ekonomisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck k\u00fclfet yaratmakta. Ayr\u0131ca son zamanlarda \u00e7al\u0131\u015fan kesimin sorunlar\u0131n\u0131n gittik\u00e7e b\u00fcy\u00fcmesinin yan\u0131nda a\u011f\u0131r \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n intiharlar ya da \u00f6l\u00fcmler getirmesi bas\u0131nda geni\u015f yer bulmu\u015f, bu durum Hu Jintao y\u00f6netimini i\u015f\u00e7iyi korumak i\u00e7in yeni sert yasalar yapmak zorunda b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Her ge\u00e7en g\u00fcn artan gayri safi milli has\u0131las\u0131na paralel artan asgari \u00fccretler \u00c7inin g\u00fc\u00e7lenen ekonomisine kar\u015f\u0131 ters etki yapmaya ba\u015flam\u0131\u015f, \u00c7in\u2019i se\u00e7ip se\u00e7memek konusunda \u00fcreticileri iki kere d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk etmi\u015ftir.<\/p>\n

ABD\u2019nin Pentagonda Orta Asya \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015facak yeni bir masa kurmas\u0131, \u00f6zellikle \u00c7in\u2019i frenleyece\u011fini her f\u0131rsatta dile getirmesi, ABD i\u00e7in \u00c7inin gittik\u00e7e artan dezavantajlar\u0131n\u0131n pek bir \u00f6nemi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermekte. \u00c7inin gittik\u00e7e artan dezavantajlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcyen ekonomisini frenleyici etkisi olmas\u0131na ra\u011fmen, ABD\u2019nin bu frenleme s\u00fcrecini bir hayli h\u0131zland\u0131rmak istedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmekte. Amerika i\u00e7in \u00c7in; ekonomik ve askeri a\u00e7\u0131dan g\u00fc\u00e7lenen, ilk etapta frenlenmesi daha sonra durdurulmas\u0131 gereken bir g\u00fc\u00e7. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7in, hala yat\u0131r\u0131m i\u00e7in en uygun \u00fclkelerinden birisi halinde. Gittik\u00e7e hacmi artan d\u00f6viz rezervlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 demografik yat\u0131r\u0131mlara harcayan \u00c7in, yine rezervlerini kullanarak hali haz\u0131rda sahip oldu\u011fu d\u00fcnyan\u0131n en kalabal\u0131k ordusunu modernize etmeye \u00e7al\u0131\u015fmakta. \u00c7inin yak\u0131n zamanda elinde bulunan \u00fclkeye b\u00fcy\u00fck askeri manevra sa\u011flayan hayalet u\u00e7ak icat etmesi, uzay ara\u015ft\u0131rma ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na h\u0131z vermesi ABD\u2019yi endi\u015felendirmi\u015f olacak ki; ABD her f\u0131rsatta s\u00f6ylemlerinde \u00c7in\u2019i durduraca\u011f\u0131n\u0131 dile getiriyor.<\/p>\n

ABD\u2019nin \u00c7in\u2019i frenleme konusunda ne t\u00fcr stratejiler belirleyece\u011fi \u015fu a\u015famada \u00e7ok flu g\u00f6r\u00fcnse de yapaca\u011f\u0131 en ak\u0131ll\u0131ca i\u015f \u00c7in\u2019e olan ekonomik ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak olacakt\u0131r. \u00c7inin ihracat yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeler baz\u0131nda ilk s\u0131rada duran ABD, asl\u0131nda ekonomik a\u00e7\u0131dan ne kadar \u00c7in\u2019e ba\u011f\u0131ml\u0131 bir \u00fclke oldu\u011funu ve ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131n ekonomisine olacak zarar\u0131 iyi hesaplamas\u0131 gerekti\u011fini iyi biliyor. \u00c7inin g\u00fc\u00e7lenen ordusunu g\u00f6zlemleme ya da olas\u0131 bir s\u0131cak \u00e7at\u0131\u015fma an\u0131nda manevra kabiliyeti i\u00e7in b\u00f6lgede \u00fcs aray\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan ABD\u2019nin pekte i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 olamayan bir tabloyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz. Orta Asya\u2019da artan Rus ve \u00c7in a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, stratejik \u00f6nem arz eden T\u00fcrk\u00ee cumhuriyetleri Amerika\u2019ya \u00fcs verme konusunda arada b\u0131rakm\u0131\u015f, Rusya ve \u00c7in den \u00e7ekinen T\u00fcrk\u00ee cumhuriyetler Amerika\u2019n\u0131n \u00fcs talebini ya reddetmekte ya da Amerika\u2019dan \u00fcs konusunda iyi teklifler beklemekteler. \u015eu aralar ekonomisiyle ba\u015f\u0131 dertte olan ABD ise \u00fcs say\u0131s\u0131n\u0131 asgariye \u00e7ekip daha stratejik noktalar\u0131 kullanmak ve a\u00e7aca\u011f\u0131 \u00fcslerin hem Rusya\u2019y\u0131 hem \u00c7in\u2019i kontrol edici bir nitelikte olmas\u0131n\u0131 istemekte.<\/p>\n

\u00c7in Halk Cumhuriyeti ise Amerika\u2019n\u0131n bu ataklar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan takip ediyor ve bu durumun ekonomisi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehlike arz etti\u011finin de gayet fark\u0131nda. Ancak \u015fuana kadar s\u00f6ylemlerden ba\u015fka somut bir olayla kar\u015f\u0131la\u015fmayan \u00c7in, ABD\u2019nin kendi ekonomisine olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ve k\u0131sa vadede tehlikeli ad\u0131mlar atamayaca\u011f\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7ten olsa gerek d\u00fcnya kamuoyu nezdinde s\u00f6ylem geli\u015ftirmekten biraz uzak duruyor.<\/p>\n

\u0130ki b\u00fcy\u00fck askeri ve ekonomik g\u00fc\u00e7 aras\u0131ndaki bu yar\u0131\u015f aras\u0131nda, d\u00fcnya siyasetinde yer edinmeye \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrkiye ise daha farkl\u0131 bir konumda. Co\u011frafi konumu itibariyle \u00e7eki\u015fmenin yaratt\u0131\u011f\u0131 gerilimden uzak kalan T\u00fcrkiye, ya\u015fanan gerilimi yak\u0131ndan takip ediyor ancak bu gerilime m\u00fcdahil olmak istedi\u011fi pek s\u00f6ylenemez. Daha \u00f6nemli sorunlar\u0131 bulunan T\u00fcrkiye, konudan uzak kalmaya \u00e7al\u0131\u015fsa da konudan tam anlam\u0131yla kopmam\u0131\u015f, T\u00fcrk\u00ee cumhuriyetlerle olan iyi ili\u015fkilerinin bu konu i\u00e7in \u00f6nem arz etti\u011fini bu sebeple kendi pozisyonun da anahtar rol bi\u00e7ti\u011finin fark\u0131nda. Bir di\u011fer taraftan \u00c7in\u2019de artan asgari \u00fccretler ve uygulanan s\u0131k\u0131 i\u015f\u00e7iyi koruyucu politikalar yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 yeni aray\u0131\u015flara sevk etmi\u015f, bu aray\u0131\u015f i\u00e7inde asgari \u00fccret seviyesi \u00c7in\u2019e yak\u0131n bir seviyede seyreden ve ekonomik istikrar konusunda g\u00fcven veren T\u00fcrkiye, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in aday \u00fclke haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n

\u00c7in ve ABD aras\u0131nda ya\u015fanan bu gerilimin k\u0131sa vadede b\u00fcy\u00fck problemler yarataca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek \u00e7ok g\u00fc\u00e7, dahas\u0131 ABD ve \u00c7in s\u0131k\u0131 ekonomik ba\u011flarlarla biri birilerine ba\u011fl\u0131lar. Ancak \u00c7inin liderli\u011fe oynamak konusunda tavr\u0131ndan vazge\u00e7memesi ABD ile ili\u015fkilerinde her daim baz\u0131 problemler yarataca\u011fa benziyor. Ekonomik problemler y\u00fcz\u00fcnden siyasa alan\u0131 daralan ABD ile s\u00fcrekli geli\u015fen ekonomisiyle g\u00fcc\u00fcne g\u00fc\u00e7 katan \u00c7in\u2019in ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlar \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde uluslararas\u0131 siyasetin seyrini belirleyece\u011fe benziyor. T\u00fcrkiye\u2019nin ise meseleye m\u00fcdahil olup olmayaca\u011f\u0131, olursa da nas\u0131l bir yol izleyece\u011fi ise farkl\u0131 bir merak konusu.<\/p>\n

\n

Murat YILDIRIM<\/em><\/strong><\/p>\n

Y\u0131ld\u0131z Teknik \u00dcniversitesi<\/em><\/strong><\/p>\n

Siyaset Bilimi ve Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ABD\u2019nin \u00c7in Politikalar\u0131 ve T\u00fcrkiye Cuma, 22 Haziran 2012 19:48 Murat Y\u0131ld\u0131r\u0131m \u015eu g\u00fcnlerde uluslararas\u0131 arena, hegemon g\u00fc\u00e7 olma konusunda biri biriyle yar\u0131\u015fan ve birer s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olan devletler m\u00fccadelesine daha sahne olmakta. \u0130ki s\u00fcper g\u00fc\u00e7 olan \u00c7in Halk Cumhuriyeti ve Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin hegemon g\u00fc\u00e7 olma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131nda, \u00c7in Halk Cumhuriyetinin d\u00fcnya siyasetinde gittik\u00e7e […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,19],"tags":[],"class_list":["post-460","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turkiye-ve-cin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=460"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3003,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460\/revisions\/3003"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}