![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/One-Belt-One-Road-initiative-of-China-in-Central-Asia.jpg\")
Prof. Dr. Ekrem Barak Ar\u0131koglu<\/p>\nProf. Dr. Ekrem Barak Ar\u0131koglu<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f T\u00fcrk Cumhuriyetleri i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck olanlardan biridir. K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n alt\u0131 milyon n\u00fcfusu var. Bunun yakla\u015f\u0131k bir milyon kadar\u0131 Rusya\u2019da i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. K\u0131rg\u0131zistan fakir bir \u00fclke, ki\u015fi ba\u015f\u0131 y\u0131ll\u0131k milli has\u0131las\u0131 1200 Dolar civar\u0131nda. \u0130\u015fsizlik ve fakirlik yayg\u0131n. Halk\u0131n %40-45 kadar\u0131 fakir s\u0131n\u0131f\u0131nda. Co\u011frafya olarak Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131, Iss\u0131k G\u00f6l, ye\u015fil yaylalar ve ormanlarla birlikte T\u00fcrk cumhuriyetlerinin en g\u00fczelidir. Fakat Sovyetlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra fakir kalan bir \u00fclke oldu. K\u0131rg\u0131zistan’da % 65 civar\u0131nda K\u0131rg\u0131zlar, %15 civar\u0131nda \u00d6zbekler var, \u00d6zbekler daha \u00e7ok Fergana b\u00f6lgesinde. %15 civar\u0131nda Ruslar var. Uygur, Kazak ve di\u011fer milletlerden insanlar da var.<\/p>\n
T\u00fcrk cumhuriyetleri i\u00e7erisinde Sovyetlerin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra K\u0131rg\u0131zistan en demokratik diyebilece\u011fimiz, en az\u0131ndan se\u00e7im yapabilmi\u015f bir \u00fclkedir. Uzun y\u0131llar Kazakistan, \u00d6zbekistan, T\u00fcrkmenistan ve di\u011fer \u00fclkelerde do\u011fru d\u00fczg\u00fcn se\u00e7im dahi yap\u0131lamad\u0131. \u0130ktidarlar de\u011fi\u015ftirilemedi. K\u0131rg\u0131zistan’da se\u00e7im yap\u0131ld\u0131 ama \u015fu ana kadar Cumhurba\u015fkan\u0131 olmu\u015f insanlar \u00e7e\u015fitli su\u00e7lamalarla \u00fclkeden ka\u00e7t\u0131lar. \u0130ki defa darbe oldu. En son cumhurba\u015fkan\u0131 olan ki\u015fi Atambayev \u015fu anda hapishanede. Onun d\u00f6nemindeki iki ba\u015fbakan da hapishanede. Neden hapishanede? Bug\u00fcn burada konu\u015faca\u011f\u0131m\u0131z konu \u00c7in’in K\u0131rg\u0131zistan\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 projeler meselesinden dolay\u0131 hapishanede.<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan \u00c7in ile 1200 kilometre s\u0131n\u0131r\u0131 olan bir \u00fclke. Bu s\u0131n\u0131r Do\u011fu T\u00fcrkistan s\u0131n\u0131r\u0131, bir miktar\u0131nda K\u0131z\u0131lsu K\u0131rg\u0131z \u00d6zerk b\u00f6lgesi var. 1916 y\u0131l\u0131nda \u00dcrk\u00fcn ad\u0131 verilen bir g\u00f6\u00e7 hareketi oldu. Rus ordusu K\u0131rg\u0131z halk\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyordu ve K\u0131rg\u0131zlar \u00c7in’e iltica etmek \u00fczere ka\u00e7t\u0131lar. Kimi kaynaklara g\u00f6re K\u0131rg\u0131zlar\u0131n yar\u0131s\u0131 bu \u00dcrk\u00fcn olay\u0131ndan dolay\u0131 \u00f6ld\u00fc. Kimilerine g\u00f6re 150 bin ki\u015fi, kimilerine g\u00f6re 200 bin ki\u015fi. Bu ka\u00e7anlardan ve daha \u00f6nce olanlarla birlikte bug\u00fcn Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7erisinde K\u0131z\u0131lsu K\u0131rg\u0131z \u00d6zerk B\u00f6lgesinde 200 bin civar\u0131nda K\u0131rg\u0131z ya\u015f\u0131yor. K\u0131rg\u0131zistan’\u0131n Nar\u0131n ve O\u015f b\u00f6lgelerinden bu b\u00f6lgeye yol ge\u00e7i\u015fleri var. Do\u011fu T\u00fcrkistan ile K\u0131rg\u0131zistan’\u0131n ba\u011f\u0131n\u0131 kesmek i\u00e7in oraya bir K\u0131rg\u0131z \u00d6zerk B\u00f6lgesi kurmu\u015flar.<\/p>\n
Bildi\u011finiz \u00fczere, Sovyetlerin \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra 1996 y\u0131l\u0131nda \u015eanghay \u0130\u015fbirli\u011fi \u00d6rg\u00fct\u00fc kuruldu. Bunu kurmak i\u00e7in \u00c7in \u00e7ok \u00e7aba sarf etti. Bu \u00f6rg\u00fct Rusya, \u00c7in, Tacikistan, Kazakistan ve K\u0131rg\u0131zistan taraf\u0131ndan kuruldu, daha sonra \u00d6zbekistan da kat\u0131ld\u0131. 2017 Y\u0131l\u0131nda Hindistan ve Pakistan \u00f6rg\u00fcte dahil oldular. \u00c7in, \u015eangay \u0130\u015fbirli\u011fi Antla\u015fmas\u0131n\u0131 yapmak istiyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc Sovyetler Birli\u011fi zaman\u0131nda sa\u011flam duran s\u0131n\u0131rlar\u0131n T\u00fcrk Cumhuriyetleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra g\u00fcvensiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Genel olarak \u015eanghay Anla\u015fmas\u0131\u2019nda s\u0131n\u0131r g\u00fcvenli\u011fi en \u00f6nemli meseledir. Buradaki di\u011fer ama\u00e7lar\u0131n \u00c7in’in petrol\u00fc Rusya ve Kazakistan’dan alarak ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 ve Amerika’ya kar\u015f\u0131 i\u015f birli\u011fi yap\u0131lmas\u0131 \u015feklinde \u00f6zetlenebilir.<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan’da i\u015fsizlik ve fakirlik oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek. Tabii ki b\u00f6yle bir ortamda K\u0131rg\u0131zistan’\u0131n ge\u00e7inmek i\u00e7in paraya ihtiyac\u0131 var. Bu y\u00fczden, 1990’l\u0131 y\u0131llardan itibaren 2010’lu y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131na kadar K\u0131rg\u0131zistan bor\u00e7 y\u00fck\u00fcn\u00fc artt\u0131rmak zorunda kald\u0131. 2001 Y\u0131l\u0131nda bir bu\u00e7uk milyar dolar borcu varken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu d\u00f6rt milyar dolar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda. K\u0131rg\u0131zistan’\u0131n bor\u00e7lar\u0131n\u0131n yar\u0131ya yak\u0131n\u0131 \u00c7in’e. \u00c7in bu \u0130pek Yolu projesini geli\u015ftirmek i\u00e7in, Kazakistan’a olsun, en uzaktaki Balkanlardaki Karada\u011f ve Bosna-Hersek’e olsun, Afrika’daki \u00fclkelere olsun devaml\u0131 bor\u00e7 veriyor. Bor\u00e7 vererek temel olarak alt yap\u0131y\u0131 yapt\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Mesela, K\u0131rg\u0131zistan’daki b\u00fct\u00fcn yollar \u00c7in’den bor\u00e7lanmayla yap\u0131ld\u0131. 2019 y\u0131l\u0131nda \u00c7inli i\u015f\u00e7ilerle K\u0131rg\u0131zlar aras\u0131nda kavga \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7in kendi \u0130pek Yolu a\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek ve kendi ticari yollar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, K\u0131rg\u0131zistan’da kuzey g\u00fcney yolunu yap\u0131yor. K\u0131rg\u0131zlar i\u015fsizken yapt\u0131\u011f\u0131 yollarda \u00c7in’den getirdi\u011fi kendi i\u015f\u00e7ilerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Yol yapan \u00fclkelere bor\u00e7 veriyor. K\u0131rg\u0131zistan’a da b\u00f6yle bor\u00e7lar verdi. Ama bildirildi\u011fine g\u00f6re, K\u0131rg\u0131zistan’da devlet y\u00f6neticileri bu ald\u0131klar\u0131 borcu k\u00f6t\u00fcye kulland\u0131lar. Yani devletin \u00fcst kademesindekiler birtak\u0131m r\u00fc\u015fvetler ald\u0131lar. Al\u0131nan paran\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 devlete yat\u0131r\u0131m i\u00e7in, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 bor\u00e7 \u00f6deyerek kulland\u0131lar, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da kendi ceplerine indirdiler.<\/p>\n
Ge\u00e7en y\u0131l\u0131n 11 Kas\u0131m’\u0131nda \u0130stanbul’da Erkin Semet ad\u0131nda biri \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu ki\u015fi \u00c7in vatanda\u015f\u0131 bir Uygur’du. Semet’i \u00f6ld\u00fcren \u00fc\u00e7 ki\u015fiyi polisler Adana’da yakalad\u0131. Bu ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeden \u00f6nce K\u0131rg\u0131zistan’da bu ki\u015finin aleyhine protestolar olmu\u015ftu. Semet’in K\u0131rg\u0131zistan ve \u00c7in g\u00fcmr\u00fckleri aras\u0131nda devlet yetkililerinin r\u00fc\u015fvet almas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve yakla\u015f\u0131k 700 milyon dolar\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feklinde dedikodular vard\u0131. Bu dedikodudan dolay\u0131 birileri bu i\u015f adam\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc. Fakat bu ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra \u0130stanbul’un K\u0131rg\u0131zistan eski ba\u015fkonsolosu Erkin Sopokov K\u0131rg\u0131zistan’da tutukland\u0131. Neden tutukland\u0131? Erkin Sopokov devlet maa\u015f\u0131yla olmayacak kadar zengin olmu\u015f ve bu \u00f6ld\u00fcr\u00fclen ki\u015fiyle ba\u011f\u0131 varm\u0131\u015f ve bir devlet yetkilisi olarak r\u00fc\u015fvet alarak zengin oldu\u011fu iddias\u0131 vard\u0131. Bu sadece alt kademede olan bir olay. Bundan \u00f6nceki K\u0131rg\u0131zistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Almazbek Atambayev, Karasu b\u00f6lgesinde Ruslardan kalan elektrik santralinin modernizasyon i\u015fini 400 milyon dolar civar\u0131ndaki parayla \u00c7inlilere verdi. Atambayev iktidardan d\u00fc\u015ft\u00fckten sonra bu hesaplar incelendi\u011finde \u00c7inlilerden al\u0131nan paran\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kendisine ge\u00e7ti\u011fine dair su\u00e7lamayla \u015fu anda hapishanede. Onun zaman\u0131nda ba\u015fbakan olan Sapar \u0130sakov \u015fu anda hapishanede. Daha \u00f6ncekilerden ilk cumhurba\u015fkan\u0131 Askar Akayev \u00fclkeden ka\u00e7t\u0131. Ondan sonraki cumhurba\u015fkan\u0131 Bakiyev darbeyle indirildi ve \u00fclkeden ka\u00e7t\u0131. Se\u00e7im var ama alt\u0131 milyon n\u00fcfuslu K\u0131rg\u0131zlar\u0131n kaderinden namuslu, devlet i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan, \u00fclkeye yol g\u00f6steren bir lider \u00e7\u0131karamad\u0131lar. Resmi rakamlarda bir milyon ki\u015fi Rusya’da \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor (K\u0131rg\u0131zlar\u0131n dedi\u011fine g\u00f6re iki milyon ki\u015fi).<\/p>\n
\u015eimdi meseleyi \u0130pek yoluna ba\u011fl\u0131yorum. \u0130pek yolu gelecekte nas\u0131l olacak? Bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz haritada nokta konulan Ka\u015fgar ve Ta\u015fkent aras\u0131. Ka\u015fgar ve Ta\u015fkent aras\u0131nda demir yolu ba\u011f\u0131 kurulursa bu \u0130pek Yolu’nun en \u00f6nemli kollar\u0131ndan birisi olacak. Zaten yol Urum\u00e7i’den Almat\u0131’ya, Hazar Denizinden Avrupa’ya kadar ula\u015ft\u0131. Burada bahsetti\u011fimiz \u015fey Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Ka\u015fgar \u015fehrinden \u00d6zbekistan’\u0131n ba\u015fkenti Ta\u015fkent’e, oradan da \u0130ran’\u0131n ba\u015fkenti Tahran\u2019a gidecek bir h\u0131zl\u0131 demir yolu a\u011f\u0131. Bu, yukar\u0131dan giden yolu yakla\u015f\u0131k 900 kilometre k\u0131salt\u0131yor. Burada ta\u015f\u0131nacak mallar yakla\u015f\u0131k bir hafta erken hedefine ula\u015facak. Zaten \u00c7in bu ku\u015fak ve yol projesiyle denizden bir ayda g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00fcr\u00fcnleri tren yoluyla 15 g\u00fcnde belki de daha az bir zamanda g\u00f6t\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. E\u011fer bu Ka\u015fgar-Ta\u015fken aras\u0131ndaki yol yap\u0131l\u0131rsa bu zaman bir haftaya yak\u0131n bir s\u00fcre daha k\u0131salacakm\u0131\u015f. \u00c7in, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan aras\u0131nda bu yolun yap\u0131m\u0131 1990’l\u0131 y\u0131llardan itibaren konu\u015fuluyor . Yolun g\u00fczergah\u0131 \u015f\u00f6yle: Ka\u015fgar, O\u015f, Andican, Ta\u015fkent ve Tahran.<\/p>\n
Bu demiryolu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00c7in bir t\u00fcrl\u00fc ba\u015flatamad\u0131. Sebebi ne? Son zamanlarda gerek K\u0131rg\u0131zistan’da olsun gerek ba\u015fka \u00fclkelerde olsun \u00c7in\u2019in bor\u00e7land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Mesela K\u0131rg\u0131zistan’\u0131 ele alacak olursak, yakla\u015f\u0131k 4 milyarl\u0131k d\u0131\u015f borcunu \u00c7in’e \u00f6demesi gerekiyor. \u00c7in, Tacikistan’a olan borcu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir k\u0131s\u0131m toprak talep etti ve bildi\u011fim kadar\u0131yla ald\u0131. K\u0131rg\u0131zlar \u015fu anda kendi aralar\u0131nda konu\u015fuyorlar. 2024’ten 2030’a kadar y\u0131ll\u0131k bor\u00e7 olarak 300-400 milyon dolar geri \u00f6demeleri gerekiyor. Bunu \u00f6deyecek g\u00fc\u00e7leri yok. Ya \u00f6deyecekler ya da ba\u015fka bir \u015fey olacak. \u00c7in mutlaka parayla bunu \u00f6deyin demiyor, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda toprak verebilirsiniz diyor. Bu vatanperver K\u0131rg\u0131zlar\u0131n \u00e7ok al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir mesele. Liderler satabiliyorlar ama K\u0131rg\u0131zlar\u0131n \u00e7o\u011fu vatanperver insanlar. K\u0131rg\u0131zlar Uygurlardan biraz farkl\u0131d\u0131r. Uygurlar eline silah, b\u0131\u00e7ak alm\u0131yor, ama K\u0131rg\u0131zlar eline silah alabilir, kan ak\u0131tabilir ve hakk\u0131n\u0131 arayabilir. K\u0131rg\u0131zistan’a bor\u00e7 verecek ama alaca\u011f\u0131ndan emin de\u011fil. K\u0131rg\u0131zistan ya toprak verecek ya demir ve alt\u0131n madenlerini verecek.<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan maden a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir \u00fclke, gelirinin \u00e7o\u011funu alt\u0131n madenlerden elde ediyor, geri kalan\u0131 hayvanc\u0131l\u0131ktan ve az miktarda tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinden. \u00c7inliler bunu bildiklerinden bize maden yataklar\u0131n\u0131z\u0131 verin diyorlar. Bir madeni i\u015fletmeye ba\u015flad\u0131lar. Madenleri i\u015fletince de son iki y\u0131lda K\u0131rg\u0131z halk\u0131 ayaklan\u0131p g\u00f6steri yapt\u0131. Bu madenlerde kullan\u0131lan y\u00f6ntemlerden dolay\u0131 \u00fclkenin tabiat\u0131 zehirlendi. Bu y\u00fczden uranyum aramalar\u0131na son verilmeli diye b\u00fct\u00fcn halk ayakland\u0131 ve devlet 2019’un sonunda uranyum aranmas\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131na dair kanun \u00e7\u0131kard\u0131. Ba\u015fka bir b\u00f6lgede madenlerde \u00e7al\u0131\u015fan \u00c7inliler ve Halk aras\u0131nda kavga \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7in demir yolu konusunda bir milyar dolarl\u0131k kredi verece\u011fini ve yolu kendisi yapaca\u011f\u0131n\u0131, i\u015f\u00e7ilerini kendisi g\u00f6nderece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Madenlerde de ayn\u0131 durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Madende 300 kadar \u00c7inli \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f, K\u0131rg\u0131zlar da kendi madenlerinde kendileri i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015fmak istiyor. Ayn\u0131 \u015fekilde bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ipek yoluna K\u0131rg\u0131zlar \u00e7ok s\u0131cak bakm\u0131yorlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc ipek yolunun kendi ba\u015fkentinden gitmesini istiyorlar. \u015eehirlerden ge\u00e7meyecek bir demir yolunun K\u0131rg\u0131zistan\u2019a bir faydas\u0131 olmayacak.<\/p>\n
K\u0131rg\u0131zistan ile \u00c7in aras\u0131nda demir yolunun yap\u0131m\u0131n\u0131 engelleyen ba\u015fka bir sorun daha var. Sovyetler Birli\u011finin ray sisteminde raylar\u0131n geni\u015fli\u011fi 1.52, \u00c7in sisteminde 1.43 metre, bunlar birbirine uymuyorlar. Bu yol \u00c7in’e ait bir sistemle gelecekse, o \u00fclkedeki b\u00fct\u00fcn ray sisteminin de\u011fi\u015fmesi gerekiyor. O zaman \u00c7inlilere geri kalan ray sisteminin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 soruyorlar. Bu da temel sorunlardan bir tanesi olarak ortada duruyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz demir yolu i\u015fi uzun y\u0131llard\u0131r konu\u015fulmas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k Ka\u015fgar’dan Ta\u015fkent’e ba\u015flam\u0131\u015f de\u011fil. \u00d6zbekistan’daki baz\u0131 b\u00f6lgelerde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ama K\u0131rg\u0131zistan’da kendi \u00fclkesi i\u00e7inde i\u015fleyen bir demir yolu a\u011f\u0131 da yok. Fakat \u00c7inliler ipek yolunun kara yoluyla ge\u00e7i\u015fi i\u00e7in Ka\u015fgar’dan O\u015f’a geni\u015f otoyol yapt\u0131. \u015eu anda oradan kara yoluyla ta\u015f\u0131y\u0131p sonraki evrelerini demir yoluyla ta\u015f\u0131yal\u0131m diye bir d\u00fc\u015f\u00fcnceyle hareket ediyorlar. Son y\u0131llarda i\u015fi olmayan ve ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7indeki K\u0131rg\u0131z k\u0131zlar\u0131 \u00c7inlilerle evleniyorlar. Normalde M\u00fcsl\u00fcman olan K\u0131rg\u0131zlar\u0131n inan\u00e7s\u0131z \u00c7inlilerle evlenmemesi gerekir. Bu K\u0131rg\u0131zlar\u0131n da \u00e7ok kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, k\u0131namak i\u00e7in g\u00f6steriler yapt\u0131\u011f\u0131 bir durum.
\nK\u0131rg\u0131zistan i\u00e7in gelecekte \u00c7in b\u00fcy\u00fck bir tehlike olacak, \u015fu anda K\u0131rg\u0131zistan’da \u00c7inlilerin say\u0131s\u0131 tam olarak bilinmiyor. Baz\u0131 kaynaklar yakla\u015f\u0131k 300-400 bin \u00c7inli ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rakam.
\nK\u00f6kt\u00fcrk atalar\u0131m\u0131z; \u201c\u00c7inli tatl\u0131 diliyle, ipekli kuma\u015f\u0131yla kand\u0131r\u0131r, uzaktakini yak\u0131n eder, kendine ba\u011flar, sonra da kul k\u00f6le edermi\u015f.\u201d diyordu. \u00c7inliler bu kendine ba\u011flamay\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yumu\u015fak ipeklisi ile de\u011fil, Amerika\u2019n\u0131n ye\u015fil dolarlar\u0131yla bor\u00e7 vererek yap\u0131yor. Bor\u00e7la kendine ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 K\u0131rg\u0131zistan gibi \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fclkeleri neyin bekledi\u011fi belli de\u011fil. Bu y\u00fczden \u00f6zellikle kom\u015fu T\u00fcrk cumhuriyetleri, \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 \u00e7ok dikkatli olmal\u0131lar.
\nBeni dinledi\u011finiz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n
* \u0130stanbul T\u00fcrk Oca\u011f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m konu\u015fman\u0131n metni.<\/p>\n
\u0130lave: Bilindi\u011fi gibi, \u00c7in Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc, \u0130stanbul T\u00fcrk Oca\u011f\u0131 ve Uygur Akademisi olarak “T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Jeopoliti\u011fi Perspektifinden Ku\u015fak ve Yol projesi’ne bak\u0131\u015f Paneli”nin ilkini 13 Aral\u0131k 2019 tarihinde ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftik.
\nSn. Prof. Dr. Ekrem Barak ARIKO\u011eLU hocam\u0131z davetimize icabet etmi\u015f ve 22.02.2020 tarihinde ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz 3.Panelimize te\u015frif buyurarak bu sunumu yapm\u0131\u015flard\u0131.
\nKonuya \u00f6nem vererek davetimizi kabul etti\u011fi i\u00e7in, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 ve T\u00fcrk Milletinin ortak kaderini ilgilendiren konulara g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu sorumluluk \u00f6rne\u011fi i\u00e7in tekrar te\u015fekk\u00fcr ederiz.
\n\u00c7in vir\u00fcs\u00fcne kar\u015f\u0131 al\u0131nan korunma tedbirleri \u00e7er\u00e7evesinde panel serimize ara vermi\u015f bulunuyoruz.
\n\u00c7in Vir\u00fcs\u00fcn\u00fc yenip T\u00fcrk Milletinin Ortak kaderi i\u00e7in m\u00fccadelimize kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam edece\u011fiz.
\nTekrar bulu\u015fana kadar aman olunuz, Esen kal\u0131n\u0131z.
\nPanel D\u00fczenleme Komitesi ad\u0131na:
\nDr. Ferhat Kurban TANRIDA\u011eLI (\u00c7\u0130NARE M\u00fcd\u00fcr\u00fc)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. Dr. Ekrem Barak Ar\u0131koglu K\u0131rg\u0131zistan Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcnden sonra ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f T\u00fcrk Cumhuriyetleri i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck olanlardan biridir. K\u0131rg\u0131zistan\u2019\u0131n alt\u0131 milyon n\u00fcfusu var. Bunun yakla\u015f\u0131k bir milyon kadar\u0131 Rusya\u2019da i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. K\u0131rg\u0131zistan fakir bir \u00fclke, ki\u015fi ba\u015f\u0131 y\u0131ll\u0131k milli has\u0131las\u0131 1200 Dolar civar\u0131nda. \u0130\u015fsizlik ve fakirlik yayg\u0131n. Halk\u0131n %40-45 kadar\u0131 fakir s\u0131n\u0131f\u0131nda. Co\u011frafya olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-3835","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3835","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3835"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3838,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3835\/revisions\/3838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}