
{"id":3182,"date":"2019-08-07T11:19:07","date_gmt":"2019-08-07T08:19:07","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=3182"},"modified":"2019-08-07T11:19:32","modified_gmt":"2019-08-07T08:19:32","slug":"turkistan-kaygisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=3182","title":{"rendered":"T\u00fcrkistan Kayg\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"<div><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-3218 alignright\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Uygur.jpg\" alt=\"\" width=\"602\" height=\"581\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Uygur.jpg 732w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/Uygur-311x300.jpg 311w\" sizes=\"auto, (max-width: 602px) 100vw, 602px\" \/>Arslan TEK\u0130N<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bug\u00fcn kitap g\u00fcn\u00fcm\u00fczde <i>&#8220;T\u00fcrkistan Kayg\u0131s\u0131&#8221;<\/i> \u00fczerinde duraca\u011f\u0131m.<\/div>\n<div>\n<p>Kitab\u0131n \u00fcst ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 <i>&#8220;Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n \u0130lk Devlet Ba\u015fkan\u0131 Alihan T\u00f6re&#8217;nin Hat\u0131rat\u0131&#8221;<\/i>. (T&amp;K Yay\u0131nlar\u0131).<\/p>\n<p>\u00c7in H\u00fck\u00fbmeti&#8217;nin <b>&#8220;Sincan&#8221;<\/b> dedi\u011fi Do\u011fu T\u00fcrkistan, Ulu\u011f T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n bir par\u00e7as\u0131. <i>Divan\u00fc L\u00fcgati&#8217;t-T\u00fcrk<\/i>&#8216;\u00fcn yazar\u0131, <b>Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut, <\/b><i>Kutadgu Bilig<\/i>&#8216;in yazar\u0131 <b>Balasagunlu Yusuf (Yusuf Has H\u00e2cib)<\/b> bu y\u00f6reden.<\/p>\n<p>\u00c7in y\u00f6netimini anlamak \u00e7ok g\u00fc\u00e7. Neden insanlar\u0131 <b>&#8220;ba\u015fkala\u015ft\u0131rma&#8221;<\/b>ya zorluyor! Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar Uygur, Kazak&#8230; Ayn\u0131 k\u00f6kten gelen, \u00e7at\u0131s\u0131 <b>&#8220;T\u00fcrk&#8221;<\/b> olan insanlar\u0131n vas\u0131flar\u0131 \u00c7in&#8217;den tamamen ayr\u0131d\u0131r. Sen <b>&#8220;\u00f6zerk&#8221;<\/b> dedikten, kendi dillerini kulland\u0131rd\u0131ktan, i\u00e7eride kendi y\u00f6netimlerini kurdurduktan sonra halk\u0131n \u00fczerine gitmenin bir ad\u0131 var ama burada demeyece\u011fim!<\/p>\n<p><b>&#8220;Ter\u00f6ristler&#8221;<\/b>le, insan\u00ee hak talep edenleri ayn\u0131 kefeye koyarsan\u0131z, i\u015fte b\u00f6yle d\u00fcnya aya\u011fa kalkar.<\/p>\n<p>\u015eunu samimiyetle s\u00f6yl\u00fcyorum: Rusya&#8217;daki gibi kendili\u011finden bir ayr\u0131lma olmad\u0131ktan sonra \u00c7in&#8217;den, \u015fu zaman i\u00e7in, bir ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k talebi bo\u015f ve gereksiz. Bu t\u00fcr talepler, Pekin&#8217;i istenmeyen tedbirlere zorlar.<\/p>\n<p>Kom\u00fcnist \u00fclkelerde insanlar birbirlerinden korktuklar\u0131 i\u00e7in, y\u00f6neticiler ve bu y\u00f6neticilerin kuyruklar\u0131 en s\u0131k\u0131 tedbirleri tercih ederler. \u0130\u00e7lerinde kimlerin en yukar\u0131n\u0131n jurnalcisi oldu\u011funu da kestiremedikleri i\u00e7in, en sert tavr\u0131 en g\u00fcvenilir insan olman\u0131n bir \u00f6zelli\u011fi g\u00f6r\u00fcrler. Kom\u00fcnizm y\u0131k\u0131ld\u0131ktan sonra, kendi \u00fclkelerinde, o d\u00f6nemi ya\u015fam\u0131\u015f insanlar\u0131n aras\u0131nda ve uzun s\u00fcre bulundu\u011fumuz, \u00e7ok hik\u00e2ye dinledi\u011fimiz i\u00e7in biliyoruz.<\/p>\n<p>Ankara&#8217;n\u0131n \u00f6yle <b>&#8220;Pekin zulm\u00fc&#8221;<\/b>ne s\u0131rt \u00e7evirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. \u0130nsan haklar\u0131 ihlalleriyle ilgili metni imzalamamas\u0131 bir politika icab\u0131 oldu\u011fu belli.<\/p>\n<p>Son gelen haberler, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da olup bitenleri yerinde incelemek i\u00e7in bir heyetin \u00c7in Halk Cumhuriyeti&#8217;ne gidece\u011fi yolunda. Mesel\u00e2 ben, tek ba\u015f\u0131ma gideyim ve kimsenin s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olmadan halk i\u00e7inde dola\u015fay\u0131m, olup bitenleri g\u00f6reyim, isterim. Resm\u00ee ziyaretlerde g\u00f6r\u00fclmesi istenilen g\u00f6r\u00fcl\u00fcr, tembihli insanlarla konu\u015fulur ve d\u00f6n\u00fcl\u00fcr. Kayda de\u011fer bir m\u00fc\u015fahede m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Olsun&#8230; Yine bu kadar feryattan sonra, <i>&#8220;Gelin inceleyin.&#8221;<\/i> denmesi de bir merhaledir. Bu davet, feryad\u0131 kar\u015f\u0131 taraf\u0131n duydu\u011fu ve kendilerince bir tedbire y\u00f6neltti\u011fi manas\u0131na gelir.<\/p>\n<p><b><i>&#8220;T\u00fcrkistan Kayg\u0131s\u0131&#8221;<\/i><\/b>, \u00fcst ba\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n ilk devlet ba\u015fkan\u0131 <b>Alihan T\u00f6re<\/b>&#8216;nin ve (1885-1976) o\u011flunun ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131n anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kitap.<\/p>\n<p>Yeri geldik\u00e7e \u00fczerinde duraca\u011f\u0131m. Burada, bu kitab\u0131n, yak\u0131n T\u00fcrkistan tarihi i\u00e7in son derece \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulamak istiyorum. Tan\u0131tma yaz\u0131s\u0131ndan:<\/p>\n<p><i>&#8220;Do\u011fu T\u00fcrkistan, 1944-1946 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir cumhuriyetti. Devletin kurucusu ve ilk Cumhurba\u015fkan\u0131 olan Alihan T\u00f6re Saguni,1946 y\u0131l\u0131 Haziran&#8217;\u0131nda Stalin ve Mao i\u015fbirli\u011fi sonucu SSCB taraf\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131, sonras\u0131nda ise 1949&#8217;da \u00c7in Ordusu Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131 i\u015fgal etti.<\/i><\/p>\n<p><i>Alihan T\u00f6re Saguni, \u00d6zbekistan&#8217;\u0131n Ta\u015fkent \u015fehrinde -vefat\u0131na dek- 30 y\u0131ll\u0131k bir s\u00fcrg\u00fcn hayat\u0131 ya\u015fad\u0131. Bu s\u0131rada 1917 ve 1950 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki d\u00f6nemi kapsayan Orta Asya tarihine ili\u015fkin an\u0131lar\u0131n\u0131 yazd\u0131. 1938&#8217;den sonraki olaylar ise ikinci o\u011flu As\u0131lhan taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/i><\/p>\n<p><i>Eser, hem Sovyetler Birli\u011fi ve \u00c7in&#8217;in Do\u011fu T\u00fcrkistan politikalar\u0131ndan ve uygulamalar\u0131ndan bahsetmekte, hem de \u00d6zbek, Uygur, Kazak ve di\u011fer Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n kurtulu\u015f m\u00fccadelesini ilk elden anlatmaktad\u0131r.&#8221;<\/i><\/p>\n<\/div>\n<p><strong>Kaynak:\u00a0 Yeni\u00e7a\u011f<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arslan TEK\u0130N Bug\u00fcn kitap g\u00fcn\u00fcm\u00fczde &#8220;T\u00fcrkistan Kayg\u0131s\u0131&#8221; \u00fczerinde duraca\u011f\u0131m. Kitab\u0131n \u00fcst ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 &#8220;Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n \u0130lk Devlet Ba\u015fkan\u0131 Alihan T\u00f6re&#8217;nin Hat\u0131rat\u0131&#8221;. (T&amp;K Yay\u0131nlar\u0131). \u00c7in H\u00fck\u00fbmeti&#8217;nin &#8220;Sincan&#8221; dedi\u011fi Do\u011fu T\u00fcrkistan, Ulu\u011f T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n bir par\u00e7as\u0131. Divan\u00fc L\u00fcgati&#8217;t-T\u00fcrk&#8216;\u00fcn yazar\u0131, Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut, Kutadgu Bilig&#8216;in yazar\u0131 Balasagunlu Yusuf (Yusuf Has H\u00e2cib) bu y\u00f6reden. \u00c7in y\u00f6netimini anlamak \u00e7ok g\u00fc\u00e7. Neden insanlar\u0131 &#8220;ba\u015fkala\u015ft\u0131rma&#8221;ya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-3182","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uygur-tarihi-ve-kulturu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3182"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3182\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3220,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3182\/revisions\/3220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}