![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/08\/maxresdefault.jpg\")
<\/h2>\n\u00c7in ziyareti s\u0131ras\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan’da ya\u015fananlara dair \u00c7in taraf\u0131n\u0131n bir heyet g\u00f6nderin teklifini olumlu bulan Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, muhtemelen d\u00f6n\u00fc\u015fte konu ile ilgilenmesi i\u00e7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Say\u0131n Mevl\u00fct \u00c7avu\u015fo\u011flu’nu g\u00f6revlendirmi\u015fti.<\/p>\n
Say\u0131n \u00c7avu\u015fo\u011flu, 31 Temmuz’da sosyal medya \u00fczerinden konuya ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada; “\u00c7in\u2019in daveti \u00fczerine yakla\u015f\u0131k 10 ki\u015filik bir heyetimizi b\u00f6lgeye g\u00f6nderece\u011fiz ve oradaki durumu yerinde g\u00f6recekler” a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunmu\u015ftu.<\/p>\n
Heyet konusu ilk olarak bas\u0131na yans\u0131d\u0131\u011f\u0131nda sosyal medya \u00fczerinden g\u00f6r\u00fc\u015flerimizi kamuoyu ile payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. O payla\u015f\u0131m\u0131m\u0131zda \u00f6zetle \u00c7in’in de\u011firmenine su ta\u015f\u0131yacak herhangi bir i\u015f yapmamak kayd\u0131yla, \u00c7in’in devlet eliyle Do\u011fu T\u00fcrkistan’da ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 insan haklar\u0131 ihlallerinin art\u0131k “sa\u011f\u0131r sultan” taraf\u0131ndan duyuldu\u011funu “Amerika’y\u0131 yeniden ke\u015ffe” ihtiya\u00e7 duyulmayacak kadar her \u015feyin alenen ortada oldu\u011funu ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n
Bilhassa 2016 y\u0131l\u0131ndan itibaren milyonlarca insan\u0131n “yeniden e\u011fitim kamplar\u0131” ad\u0131 alt\u0131nda derdest edildikleri, bu kamplara veya hapishanelere t\u0131k\u0131lmayanlar\u0131n evlerine ise “s\u00f6zde karde\u015f aile projesi” ad\u0131 alt\u0131nda birer \u00c7inli istihbarat eleman\u0131 yerle\u015ftirildi\u011fi,\u00a0 yine bu anlamada Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 gen\u00e7 k\u0131zlar\u0131n zorla \u00c7inlilerle evlendirildi\u011fi su g\u00f6t\u00fcrmez ger\u00e7ekler olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda durmakta iken \u00c7inli yetkililer “yavuz h\u0131rs\u0131z” misali \u00fcste \u00e7\u0131kma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisindedir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu ya\u015fananlara ra\u011fmen \u00c7inli yetkililer, s\u0131k\u0131lmadan say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131za olaylar\u0131 yerinde incelemek \u00fczere bir heyet g\u00f6nderme teklifinde bulunabilmi\u015ftir. Biz \u00c7in’i yakinen tan\u0131yanlar bilirler ki, utanma denen insani haslet \u00c7inli yetkililerde hi\u00e7 olmad\u0131, muhtemelen bundan sonra da olmayacak…<\/p>\n<\/div>\n
Oyunun kurallar\u0131n\u0131 koyamad\u0131\u011f\u0131m\u0131za dahas\u0131 bu i\u015f de ciddi ciddi heyet ziyaretiyle tamamlanaca\u011f\u0131na g\u00f6re, biz de \u00fczerimize d\u00fc\u015fen k\u0131sm\u0131n\u0131 yap\u0131p, do\u011fru olan\u0131 kamuoyu ile payla\u015fal\u0131m.<\/p>\n
Bakanlar seviyesinde konu g\u00fcndeme gelmesine ra\u011fmen, maalesef h\u00e2len daha heyette kimlerin olaca\u011f\u0131na ve heyetin nas\u0131l belirlenece\u011fine dair bir bilgiye sahip de\u011filiz. Ger\u00e7i \u00c7inli yetkililer; “Ba\u011f\u0131ms\u0131z T\u00fcrkistan” (Do\u011fu demekten bu kadar korktuklar\u0131n\u0131 biz
\nzaten biliyorduk) gibi “s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ifadeler” kullananlar\u0131n heyette olamayaca\u011f\u0131n\u0131 aba alt\u0131ndan g\u00f6stermi\u015flerdi fakat ger\u00e7ek bir heyetten bahsedecek isek her d\u00fc\u015f\u00fcncede insan\u0131n o heyette yer almas\u0131, dahas\u0131 heyet belirlemede \u00c7in’in bir dahlinin olmamas\u0131, olmazsa olmaz\u0131m olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca heyet \u015fayet Do\u011fu T\u00fcrkistan’da bilgilerini gitmeden payla\u015fmamak kayd\u0131 ile istedi\u011fi yere, istedi\u011fi saatte gidebilmeli, istedi\u011fi ki\u015fi veya ki\u015filerle g\u00f6r\u00fc\u015febilmelidir. \u015eayet bu konuda \u00c7in’in bir engellemesi olacaksa heyet hi\u00e7 mi hi\u00e7 hareket etmemelidir.<\/p>\n
B\u00f6lgeden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z son d\u00f6nemlerdeki haberlerde \u00c7in’in i\u00e7 b\u00f6lgelerinde yap\u0131lan kamplara y\u00fcz binlerce Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131’y\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6\u011frenilmi\u015ftir. Mesela heyetin bu t\u00fcrden kamplar\u0131 da ziyaret etmesi olmazsa olmaz olarak istekler aras\u0131na konulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u015eahsen heyetin b\u00f6lgede yapaca\u011f\u0131 ziyaretler esnas\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015fece\u011fi ki\u015fi veya ki\u015fileri kendi belirlese bile, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen ki\u015fi ya da ki\u015filerin do\u011frular\u0131 anlatamayaca\u011f\u0131na inananlardan\u0131m. Bunun\u00a0 i\u00e7in de bir\u00e7ok hakl\u0131 gerek\u00e7elerim de mevcuttur.<\/p>\n
Mesela; bu t\u00fcrden ki\u015fi ya da ki\u015filer heyetin d\u00f6nmesini m\u00fcteakip can g\u00fcvenliklerinin olmamas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla do\u011frular\u0131 s\u00f6yleme cesareti g\u00f6steremeyecekler, \u00c7in devletinin ho\u015funa gidecek ifadeler kullanacaklard\u0131r. Bu ba\u011flamda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclecek ki\u015fi ya da ki\u015filerin hayat garantisi \u00c7in devletinden istenmeli, bu sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde ki\u015fi veya ki\u015filerle g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n
Bu ba\u011flamda \u015fahsi teklifim; heyetin b\u00f6lgeye gitmesinden ziyade Abdurrehim Heyit veya Do\u00e7. Dr. \u0130lham Tohti gibi topluma mal olmu\u015f ki\u015fi ya da ki\u015filerin, aileleriyle birlikte, \u00c7in’den \u00e7\u0131kar\u0131larak \u00fclkemize getirilmesi, onlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrce, bas\u0131nla d\u00fc\u015f\u00fcncelerini payla\u015fmalar\u0131 sa\u011flanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Bunun ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi durumunda, zaten neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011f\u0131r sultan duymu\u015f olsa da, bir kez daha ger\u00e7ek manada Do\u011fu T\u00fcrkistan’da nelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 net olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131labilecektir.<\/p>\n
Heyet’in \u00c7in’in de\u011firmenine su ta\u015f\u0131yacak hal ve hareketlerden uzak tutulmas\u0131 gidecek ki\u015filerin i\u00e7erisinde mutlaka Do\u011fu T\u00fcrkistan ile ilgili STK’larda g\u00f6rev alan, b\u00f6lgeyi bilen, b\u00f6lgede akrabalar\u0131 olan insanlar da olmal\u0131d\u0131r. Hem dil hem de b\u00f6lgeyi bilmeleri heyetin daha rahat ve h\u0131zl\u0131 hareket etmesine katk\u0131 yapacakt\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca bunca ya\u015fan\u0131lanlara ra\u011fmen \u00c7in taraf\u0131n\u0131n heyet g\u00f6nderin teklifinin de a\u015f\u0131r\u0131 derecede \u015f\u00fcphe uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ak\u0131ldan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Her konuda ve her olayda kendi penceresi d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir fikri kabul etmeyen \u00c7in’in bizatihi yetkililerinin b\u00f6yle bir teklifte bulunmas\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki sebepler etrafl\u0131ca tetkik edilmelidir. Heyet bundan \u00f6ncekilerin bir benzeri h\u00fcviyetli olacaksa, hi\u00e7 g\u00f6nderilme zahmet ve masraf\u0131na giri\u015filmemelidir.<\/p>\n
Bizim nihai teklifimiz Heyetin gitmesinden ziyade topluma mal olmu\u015f ki\u015fi ya da ki\u015filerin aileleriyle birlikte \u00c7in’den \u00e7\u0131kar\u0131lmalar\u0131n\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. sinoturknews<\/p>\n