
{"id":312,"date":"2013-05-08T10:11:08","date_gmt":"2013-05-08T07:11:08","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=312"},"modified":"2017-05-15T22:16:54","modified_gmt":"2017-05-15T19:16:54","slug":"gokturk-yazitlari-ve-uygur-metinleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=312","title":{"rendered":"G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131 ve Uygur Metinleri"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-313\" alt=\"gokturk-yazitlari\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/gokturk-yazitlari.jpg\" width=\"486\" height=\"350\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/gokturk-yazitlari.jpg 486w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/gokturk-yazitlari-300x216.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 486px) 100vw, 486px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yaz\u0131l\u0131 Edebiyat<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu d\u00f6nem G\u00f6kt\u00fcrkler ve Uygur d\u00f6nemi eserlerini kapsar. Mezar ta\u015flar\u0131ndan olu\u015fan kitabeler ile Uygur hanl\u0131klar\u0131ndan kalan ve daha \u00e7ok Buda ile Mani dinlerine ait eserler vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yaz\u0131tlara \u201cbeng\u00fc ta\u015flar\u201d da denmektedir. Beng\u00fc ta\u015f; ebed\u00ee, sonsuz ta\u015f demektir. \u00d6zellikle ka\u011fanlar\u0131n ve devletin ileri gelenlerinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, onlar ad\u0131na bir an\u0131t yapt\u0131rmak, G\u00f6kt\u00fcrklerde bir gelenek h\u00e2lini alm\u0131\u015ft\u0131r. Diktirilen ta\u015flar \u00fczerine ka\u011fanlar istediklerini yazm\u0131\u015f, b\u00fct\u00fcn milletin ona g\u00f6re davranmas\u0131n\u0131 istemi\u015flerdir. Ka\u011fanlar, bu s\u00f6zlerin ta\u015flar \u00fczerinde ebed\u00ee olarak kalaca\u011f\u0131n\u0131 ve T\u00fcrk milletinin sonsuza kadar bunlardan ders alaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. G\u00f6kt\u00fcrklerden sonra Uygurlar bu gelene\u011fi devam ettirmi\u015flerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu yaz\u0131tlar bulunduklar\u0131 yerlere g\u00f6re d\u00f6rt grupta toplan\u0131r: Mo\u011folistan, Yenisey, Tala\u015f ve Kazakistan beng\u00fc ta\u015flar\u0131. Bunlar i\u00e7inde Mo\u011folistan\u2019da bulunan G\u00f6kt\u00fcrklere ait Orhun An\u0131tlar\u0131 ve Uygurlara ait Yenisey Yaz\u0131tlar\u0131 \u00f6nemlidir. Bu d\u00f6nemi G\u00f6kt\u00fcrk ve Uygur d\u00f6nemi eserleri olarak iki grupta inceleyebiliriz:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1. G\u00f6kt\u00fcrk (Orhun) Yaz\u0131tlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131 (Orhun Abideleri), G\u00f6kt\u00fcrklerin \u00fcnl\u00fc h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Bilge Ka\u011fan devrinden kalma, yaz\u0131l\u0131, dikilita\u015flard\u0131r. K\u00fcltigin, Bilge Ka\u011fan ve Tonyukuk ad\u0131na dikilen bu an\u0131tlar konu ve dil bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli eserlerdir. Abidelerin yazar\u0131 Yollug Tigin\u2019dir. Do\u011fu G\u00f6kt\u00fcrk tarihi ile ilgili bilgiler i\u00e7erir. S\u00f6ylev t\u00fcr\u00fcndedir. T\u00fcrk tarihi, T\u00fcrk toplumunun ya\u015fam bi\u00e7imi, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile ilgili bilgiler i\u00e7erir. Kitabelerin bir y\u00fcz\u00fc G\u00f6kt\u00fcrk alfabesiyle, bir y\u00fcz\u00fc \u00c7ince yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kitabeleri 1893\u2032te Wilhelm Thomsen \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Orhun Abidelerinin yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 G\u00f6kt\u00fcrk alfabesi 38 harflidir. Bu alfabede 4 sesli. 9 birle\u015fik. 25 de sessiz harf bulunmaktad\u0131r. G\u00f6kt\u00fcrk alfabesi, T\u00fcrklerin ulusal alfabesidir. G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131s\u0131 sa\u011fdan sola, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru biti\u015ftirilmeden yaz\u0131l\u0131r. S\u00f6zc\u00fckleri ay\u0131rmak i\u00e7in genellikle iki nokta konur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00fcl Tigin ve Bilge Ka\u011fan an\u0131tlar\u0131nda metinler, yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru yaz\u0131lm\u0131\u015f ve sat\u0131rlar sa\u011fdan sola do\u011fru dizilmi\u015ftir. G\u00f6kt\u00fcrk alfabesi, b\u00fcy\u00fck \u00fcnl\u00fc (sesli) uyumu dikkate al\u0131narak d\u00fczenlenmi\u015f bir alfabedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Tonyukuk An\u0131t\u0131:\u00a0<\/strong>724-726 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda dikilmi\u015ftir. Bu an\u0131t\u0131 diktiren ve \u00fczerindeki yaz\u0131lan yazd\u0131ran Bilge Tonyukuk\u2019tur. An\u0131tta T\u00fcrk milletinin \u00c7in tutsakl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulu\u015fu ve \u0130lteri\u015f Ka\u011fan zaman\u0131nda G\u00f6kt\u00fcrklerin O\u011fuzlarla, K\u0131rg\u0131zlarla ve \u00c7inlilerle yapt\u0131\u011f\u0131 sava\u015flar anlat\u0131lmakta; b\u00fct\u00fcn bu olaylarda Bilge Tonyukuk un rol\u00fc \u00f6zellikle belirtilmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bilge Tonyukuk, ba\u015fvezirlik ve ba\u015fkumandanl\u0131k yapm\u0131\u015f olan b\u00fcy\u00fck bir siyaset\u00e7idir. G\u00f6kt\u00fcrk devletinin politikas\u0131na uzun zaman y\u00f6n vermi\u015f, ak\u0131ll\u0131 ve hikmet sahibi bir devlet adam\u0131d\u0131r. Bilge Tonyukuk, ayn\u0131 zamanda edebiyat\u0131m\u0131za hat\u0131ra t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk temsilcisi ve ilk T\u00fcrk tarih\u00e7isidir. \u0130ki par\u00e7a h\u00e2lindeki an\u0131t\u0131nda, i\u00e7inde bulundu\u011fu olaylar\u0131 sade ve sanats\u0131z bir \u015fekilde, halk diliyle anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Olaylar\u0131 s\u00f6z\u00fc uzatmadan, ana \u00e7izgileriyle vermi\u015f; yeri geldik\u00e7e milletin ders almas\u0131 i\u00e7in \u00f6\u011f\u00fctlerde bulunmu\u015ftur. Zaman zaman atas\u00f6zlerine ve deyimlere ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><br \/>\nBilge Ka\u011fan An\u0131t\u0131:<\/strong>\u00a0735\u2032te dikilmi\u015ftir. Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n yi\u011fitlikleri ve T\u00fcrk milletine iletmek istedi\u011fi mesajlar an\u0131t\u0131n i\u00e7eri\u011fini olu\u015fturur. An\u0131tta Bilge Ka\u011fan\u2019\u0131n a\u011fz\u0131ndan devletin nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<strong>K\u00fcltigin An\u0131t\u0131:<\/strong>\u00a0732\u2032de T\u00fcrk ka\u011fan\u0131 K\u00fcltigin i\u00e7in Yollug Tigin taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131tta ka\u011fan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ve ad\u0131na d\u00fczenlenen yas t\u00f6reni anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131n\u0131n \u00d6nemi ve \u00d6zellikleri<\/strong><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131n\u0131 (Orhun Abideleri), T\u00fcrk\u00e7enin yaz\u0131l\u0131 en eski kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir\u00e7ok s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, ilk haliyle bu yap\u0131tlardad\u0131r.<\/li>\n<li>Bu yaz\u0131tlar, T\u00fcrk tarihine \u0131\u015f\u0131k tutan \u00f6nemli belgelerdir.<\/li>\n<li>G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131, bir hakan\u0131n, halk\u0131na hesap vermesi, halk\u0131n devlete, millete kar\u015f\u0131 g\u00f6revlerinin hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131, d\u00fc\u015fman\u0131n entrikalar\u0131na nas\u0131l kar\u015f\u0131l\u0131k verilece\u011finden s\u00f6z edilmesi ve T\u00fcrklerin y\u00fcksek ahlak ve seciyesinin anlat\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li>Bu an\u0131tlar T\u00fcrk ad\u0131n\u0131n, T\u00fcrk milletinin isminin ge\u00e7ti\u011fi ilk T\u00fcrk\u00e7e metindir. T\u00fcrk tarihinin ta\u015flar \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f ilk belgesidir.<\/li>\n<li>T\u00fcrk hitabet sanat\u0131n\u0131n eri\u015filmez bir \u015faheseridir.<\/li>\n<li>Yal\u0131n T\u00fcrk\u00e7enin \u00f6nemli \u00f6rnekleridir.<\/li>\n<li>T\u00fcrk dilinin kayna\u011f\u0131, T\u00fcrk yaz\u0131 dilinin ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n bilinmeyen d\u00f6nemlere kadar gitti\u011finin delilidir.<\/li>\n<li>Eski T\u00fcrk\u00e7e d\u00f6neminin en \u00f6nemli eserleridir.<\/li>\n<li>T\u00fcrk dilinin ilk yaz\u0131l\u0131 belgeleridir.<\/li>\n<li>II. G\u00f6kt\u00fcrk (Kutluk) devleti d\u00f6neminde dikilmi\u015f olup, I. G\u00f6kt\u00fcrk devletinin tarihi anlat\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li>\u0130lk siyasetname \u00f6rne\u011fidir.<\/li>\n<li>\u0130\u00e7inde \u201cT\u00fcrk\u201d kelimesinin ge\u00e7ti\u011fi ilk metindir.<\/li>\n<li>38 harften olu\u015fan G\u00f6kt\u00fcrk alfabesi ile yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<li>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Mo\u011folistan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindedir.<\/li>\n<li>Yazar\u0131 Yollu\u011f Tigin\u2019dir.<\/li>\n<li>\u201cT\u00fcrk\u201d ad\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fi ilk yaz\u0131l\u0131 belge ve T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n ilk yaz\u0131l\u0131 \u00f6rnekleri olan G\u00f6kt\u00fcrk abidelerindeki yaz\u0131lar 1893 y\u0131l\u0131nda Prof. Thomsen ve Radloff taraf\u0131ndan okunmu\u015ftur.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131n\u0131n Dil \u00d6zellikleri<\/strong><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131tlar\u0131ndaki d\u00fczyaz\u0131, o zamanki T\u00fcrk\u00e7enin en y\u00fcksek anlat\u0131m \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131r.<\/li>\n<li>\u015eiirsel bir anlat\u0131mla olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/li>\n<li>Bug\u00fcnk\u00fc d\u00fczyaz\u0131ya \u00f6rnek olacak bir c\u00fcmle yap\u0131s\u0131; duru, a\u00e7\u0131k, yal\u0131n, destans\u0131 bir s\u00f6yleyi\u015fi vard\u0131r.<\/li>\n<li>Dil, yabanc\u0131 etkilerden uzakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131n\u0131n Bulundu\u011fu Yer<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Orhun Yaz\u0131tlar\u0131, Mo\u011folistan\u2019\u0131n kuzeyinde, Baykal g\u00f6l\u00fcn\u00fcn g\u00fcneyinde, Orhun \u0131rma\u011f\u0131 vadisindeki Kocho Tsaidam G\u00f6l\u00fc yak\u0131nlar\u0131ndad\u0131r. Bu yaz\u0131tlardan K\u00fcl Tigin ve Bilge Ka\u011fan An\u0131tlar\u0131, Kocho Tsaidam b\u00f6lgesindeki Orhun Irma\u011f\u0131 civar\u0131nda; Bilge Tonyukuk An\u0131tlar\u0131 ise, K\u00fcl Tigin ve Bilge Ka\u011fan yaz\u0131tlar\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 360 km uzakta, Tola Irma\u011f\u0131\u2019n\u0131n yukar\u0131 yata\u011f\u0131ndaki Bayn Tsokto (Bayn \u00c7okto) b\u00f6lgesindedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Bilge Ka\u011fan An\u0131t\u0131\u2019n\u0131n Do\u011fu Cephesinden<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Biriye Tabga\u00e7 budun ya\u011f\u0131 ermi\u015f. Y\u0131r\u0131ya Baz Ka\u011fan Tokuz O\u011fuz budun ya\u011f\u0131 ermi\u015f. K\u0131rk\u0131z Kunkan Otuz Tatar K\u0131tany Tatab\u0131 kop ya\u011f\u0131 ermi\u015f. Kang\u0131m ka\u011fan bunca \u2026 k\u0131rk artuk\u0131 yiti yol\u0131 s\u00fclemi\u015f, yigirmi\u015f s\u00fcng\u00fc\u015f s\u00fcng\u00fc\u015fmi\u015f. Tengri yarl\u0131kaduk \u00fc\u00e7\u00fcn illigig ilsiretmi\u015f, kaganl\u0131g\u0131g kagans\u0131ratm\u0131\u015f, yag\u0131g baz k\u0131lm\u0131\u015f, tizligig s\u00f6k\u00fcrmi\u015f, ba\u015fl\u0131g\u0131g y\u00fck\u00fcnd\u00fcrmi\u015f. Kang\u0131m ka\u011fan anca ilig t\u00f6r\u00fcg kazgan\u0131p u\u00e7a barm\u0131\u015f.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esi\u2019yle<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>G\u00fcneyde \u00c7in milleti d\u00fc\u015fman imi\u015f, Kuzeyde Baz Ka\u011fan. Dokuz O\u011fuz kavmi d\u00fc\u015fman imi\u015f. K\u0131rg\u0131z, Kur\u0131kan, Otuz Tatar, K\u0131tay, Tatab\u0131 hep d\u00fc\u015fman imi\u015f. Babam ka\u011fan bunca \u2026 k\u0131rk yedi defa ordu sevk etmi\u015f, yirmi sava\u015f yapm\u0131\u015f. Tanr\u0131 l\u00fctfetti\u011fi i\u00e7in illiyi ilsizletmi\u015f, ka\u011fanl\u0131y\u0131 ka\u011fans\u0131zlatm\u0131\u015f, d\u00fc\u015fman\u0131 t\u00e2bi k\u0131lm\u0131\u015f, dizliye diz \u00e7\u00f6kt\u00fcrm\u00fc\u015f, ba\u015fl\u0131ya ba\u015f e\u011fdirmi\u015f. Babam Ka\u011fan \u00f6ylece ili, t\u00f6reyi kazan\u0131p, u\u00e7up gitmi\u015f.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2. Uygur Metinleri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\nUygurlara ait metinler, \u00fcslup ve hik\u00e2ye edi\u015f bak\u0131m\u0131ndan G\u00f6kt\u00fcrk Yaz\u0131tlar\u0131na benzer. Ancak K\u00fcl Tigin ve Bilge Ka\u011fan An\u0131t\u0131\u2019ndaki y\u00fcksek heyecan, mill\u00ee \u015fuur ve lirizm Uygurlara ait yaz\u0131tlarda pek g\u00f6r\u00fclmez. Uygur yaz\u0131tlar\u0131 \u00e7o\u011funlukla mezar ta\u015f\u0131 olarak dikilmi\u015ftir.G\u00f6kt\u00fcrk devletinin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra kurulan Uygur hanl\u0131klar\u0131ndan kalma eserlerdir. Daha \u00e7ok Buddha ve Mani dininin esaslar\u0131n\u0131 anlatan metinlerdir. Bunlar Turfan y\u00f6resinde yap\u0131lan kaz\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Uygurlar\u0131n k\u00e2\u011f\u0131da kitap basma tekni\u011fini bildikleri anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. D\u00f6nemden kalma bir\u00e7ok hik\u00e2yenin yan\u0131nda \u201ck\u00f6k\u00fcn\u00e7\u201d denilen bir t\u00fcr ilkel tiyatro eserleri de vard\u0131r. Uygurlar bu eserleri 14 harfli Uygur alfabesiyle yazm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu ta\u015flar\u0131n baz\u0131lar\u0131 birka\u00e7 kelimelik, \u00e7o\u011fu 5-10 sat\u0131rl\u0131kt\u0131r. \u0130\u00e7lerinde 10 sat\u0131r\u0131 ge\u00e7enleri de vard\u0131r. Yenisey beng\u00fc ta\u015flar\u0131 sade ve abart\u0131s\u0131z bir dille yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7o\u011funlukla yaz\u0131t sahibinin kendi a\u011fz\u0131ndan k\u0131sa \u00f6zge\u00e7mi\u015fi ve aile bireylerine, akrabalar\u0131na, arkada\u015flar\u0131na, h\u00fck\u00fcmdar\u0131na, \u00fclkesine ve milletine doyamadan bu d\u00fcnyadan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131tlarda olduk\u00e7a i\u00e7ten bir s\u00f6yleyi\u015f vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygurlara ait yaz\u0131tlardan ilki, Uygurlar\u0131n ikinci h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Moyun\u00e7ur ad\u0131na dikilmi\u015ftir. Mo\u011folistan\u2019\u0131n Sine Usu G\u00f6l\u00fc civar\u0131nda bulunan yaz\u0131t, Kutlug Bilge K\u00fcl ve Moyun\u00e7ur devirlerinden bahsetmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uygurlar\u0131n ikinci devresinde ortaya konan eserlerde, \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Her \u015feyden \u00f6nce G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131s\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, So\u011fd alfabesiyle eserler verilmi\u015ftir. Bu devirde daha \u00e7ok Budizm ve Manihaizm dinlerine ait eserler a\u011f\u0131r basmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bunlardan ba\u015fka Altun Yaruk ile \u0130ki Karde\u015f Hik\u00e2yesi, \u00f6zel bir de\u011fere sahiptir. Altun Yaruk\u2019ta Budizm inanc\u0131n\u0131n temel kurallar\u0131ndan s\u00f6z edilmektedir. Sekiz Y\u00fckmek ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan metin, kelime zenginli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan dikkati \u00e7ekmektedir. Metinde a\u00e7\u0131k bir ifade h\u00e2kimdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaz\u0131l\u0131 Edebiyat Bu d\u00f6nem G\u00f6kt\u00fcrkler ve Uygur d\u00f6nemi eserlerini kapsar. Mezar ta\u015flar\u0131ndan olu\u015fan kitabeler ile Uygur hanl\u0131klar\u0131ndan kalan ve daha \u00e7ok Buda ile Mani dinlerine ait eserler vard\u0131r. Yaz\u0131tlara \u201cbeng\u00fc ta\u015flar\u201d da denmektedir. Beng\u00fc ta\u015f; ebed\u00ee, sonsuz ta\u015f demektir. \u00d6zellikle ka\u011fanlar\u0131n ve devletin ileri gelenlerinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, onlar ad\u0131na bir an\u0131t yapt\u0131rmak, G\u00f6kt\u00fcrklerde bir gelenek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,15],"tags":[],"class_list":["post-312","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-uygur-tarihi-ve-kulturu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/312","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=312"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":315,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/312\/revisions\/315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}