
{"id":3069,"date":"2019-05-22T17:36:31","date_gmt":"2019-05-22T14:36:31","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=3069"},"modified":"2019-05-22T17:36:39","modified_gmt":"2019-05-22T14:36:39","slug":"cinin-toplama-kamplarindaki-tatarlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=3069","title":{"rendered":"\u00c7in&#8217;in Toplama Kamplar\u0131ndaki Tatarlar"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-3070 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/dogu-turkistan-tatar.jpg\" alt=\"\" width=\"852\" height=\"437\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/dogu-turkistan-tatar.jpg 682w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/dogu-turkistan-tatar-400x205.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 852px) 100vw, 852px\" \/><\/p>\n<p><strong>MEHMET VOLKAN KA\u015eIK\u00c7I<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u00fcrk co\u011frafyas\u0131 konusunda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla tan\u0131nan Arizona \u00dcniversitesi&#8217;nden akademisyen Mehmet Volkan Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131, \u00c7in bask\u0131s\u0131n\u0131n bilinmeyen boyutunu yazd\u0131: Toplama kamplar\u0131ndaki Tatarlar&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Ekim 2018\u2019de Rusya M\u00fcft\u00fcler Konseyi Ba\u015fkan\u0131 Ravil Gaynutdin Kazakistan\u2019da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131da kendisine \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u2019\u0131n durumu hakk\u0131nda gelen bir soru \u00fczerine, defalarca \u00c7in\u2019e gitti\u011fini ve \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00c7in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Birli\u011fi\u2019nin kendilerine verdi\u011fi bilgilere g\u00f6re \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u2019\u0131n bask\u0131 alt\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k hissetmediklerini s\u00f6yledi. Gaynutdin\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fananlar\u0131 inkar\u0131ndan birka\u00e7 g\u00fcn sonra Tataristan m\u00fcft\u00fcs\u00fc Kamil Samigullin kendi instagram hesab\u0131nda \u00c7in\u2019deki \u0130slam kar\u015f\u0131t\u0131 politikalar\u0131 k\u0131nad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda Gaynutdin\u2019in \u00c7in\u2019de ya\u015fananlardan haberdar olmamas\u0131 pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi, zira Rus\u00e7a bas\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki durumla ilgili bir\u00e7ok haber \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Rus bas\u0131n\u0131n\u0131n yay\u0131mlad\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu Bat\u0131 medyas\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerin terc\u00fcmesiydi. Ancak Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki distopik g\u00f6zetim rejimini en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u015fekilde tasvir eden yaz\u0131lardan biri Rus bas\u0131n\u0131 kaynakl\u0131yd\u0131. 2018 yaz\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a seyahat eden ve anadilinin Rus\u00e7a oldu\u011funu bildi\u011fimiz yazar ad\u0131n\u0131 gizlemi\u015fti. \u201c10 Milyon Uygur i\u00e7in Toplama Kamp\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla Eyl\u00fcl ay\u0131nda yay\u0131nlanan yaz\u0131, hala Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fananlar\u0131 en detayl\u0131 \u015fekilde ele alan birka\u00e7 tasvirden biridir. Rusya\u2019da konuyla ilgili fazla ses getirmeyen birka\u00e7 aktivizm \u00f6rne\u011fi de g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 11 Kas\u0131m 2018\u2019de Rusya vatanda\u015f\u0131 Uygurlar Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki durumla ilgili bir bildiri yay\u0131nlad\u0131lar. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki toplama kamplar\u0131 ve teknolojik g\u00f6zetim sistemi hakk\u0131nda bilgi veren bildiri, Rusya vatanda\u015f\u0131 Uygurlar\u0131n \u00c7in\u2019deki akrabalar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015femediklerini ve vize sorunlar\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirdi. Bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in Rusya Federasyonu Ba\u015fkan\u0131 ve D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na taleplerini ilettiler. 26 Aral\u0131k\u2019ta bir grup Tatar aktivist \u00c7in\u2019in Uygurlar, Tatarlar, Kazaklar ve K\u0131rg\u0131zlara y\u00f6nelik politikas\u0131n\u0131 protesto etmek i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck bir eylem ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Ancak \u00c7in Konsoloslu\u011fu \u00f6n\u00fcnde eylem yapma talepleri bir bahaneyle reddedilip, ba\u015fka bir alana y\u00f6nlendirildiler.<\/p>\n<div id=\"attachment_3071\" style=\"width: 540px\" class=\"wp-caption alignleft\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3071\" class=\"wp-image-3071 size-full\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/tatar.jpg\" alt=\"\" width=\"530\" height=\"530\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/tatar.jpg 530w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/tatar-150x150.jpg 150w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/tatar-300x300.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 530px) 100vw, 530px\" \/><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-3071\" class=\"wp-caption-text\">\u00c7in&#8217;in esir kamp\u0131nda tuttu\u011fu Tatar T\u00fcrklerinden Marat \u0130shakov, e\u015fi Seyyare ve o\u011flu Ilfat ile beraber.<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>\u00c7\u0130N TAK\u0130BATI KAZAN TATARLARINI DA HEDEF ALIYOR!<\/strong><\/p>\n<p>\u0130\u015fte \u015fu an geldi\u011fimiz noktada distopik bir g\u00f6zetim rejimi kurulmas\u0131 ve bir milyondan fazla insan\u0131n toplama kamplar\u0131na kapat\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda en \u00f6nemli politika de\u011fi\u015fikliklerinden biri Kazaklar, K\u0131rg\u0131zlar ve say\u0131lar\u0131 \u00e7ok daha az olan Tatarlar gibi T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131n hepsinin Uygurlar\u2019la ayn\u0131 muameleye tabi tutulmas\u0131. 2007\u2019de Rusya ziyareti s\u0131ras\u0131nda Hu Jintao Tataristan\u2019a da gitmi\u015f ve o zamanki cumhurba\u015fkan\u0131 Mintimer \u015eaymiyev\u2019le bulu\u015fmu\u015ftu. Tataristan Cumhurba\u015fkan\u0131 Rustam Minnihanov ise 2014\u2019te \u00c7in\u2019i ziyaret etti\u011finde Urum\u00e7i\u2019de Tatar toplumu ile de g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak son iki \u00fc\u00e7 y\u0131lda b\u00fct\u00fcn bunlar bir anda de\u011fi\u015fti. 2000\u2019lerde \u00e7ok say\u0131da \u00c7in vatanda\u015f\u0131 Tatar e\u011fitim almak i\u00e7in Tataristan\u2019a gitmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ve Hu Jintao da Kazan\u2019\u0131 ziyaret etti\u011finde bu \u00f6\u011frencilerle bir araya gelmi\u015fti. Bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktada ise Tataristan\u2019da okumak Tatarlar i\u00e7in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki toplama kamplar\u0131na al\u0131nmak i\u00e7in en ba\u015fta gelen sebeplerden biri haline gelmi\u015f durumda.<\/p>\n<p>Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Tatarlar\u0131n tutuklanmaya ba\u015flamas\u0131yla ilgili en ayr\u0131nt\u0131l\u0131 haber 13 A\u011fustos 2018\u2019de \u00d6zg\u00fcr Avrupa Radyosu\u2019nun Tatar servisi (Azatl\u0131k Radios\u0131) taraf\u0131ndan \u201cTatarlar\u2019a da giri\u015ftiler\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla verildi. Haberde Rusya\u2019da vatanda\u015fl\u0131k almak zor oldu\u011fundan \u00c7in\u2019e d\u00f6nmek zorunda kalan Tatar ailelerinden haber al\u0131namad\u0131\u011f\u0131 ve Avustralya\u2019daki Tatarlar\u2019\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki yak\u0131nlar\u0131yla hi\u00e7bir \u015fekilde haberle\u015femedikleri bildirildi. Avustralya\u2019daki bir Tatar Urum\u00e7i\u2019deki iki akrabas\u0131n\u0131n da toplama kamp\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015fti, ancak ne yaz\u0131k ki isimlerini belirtmedi. Bu akrabalardan birinin Japonya\u2019da okumu\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 m\u0131 kampa al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 soruyordu. Kazan\u2019da e\u011fitim alan b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011frenciler sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131 kapatm\u0131\u015flard\u0131 ve \u00f6nceki y\u0131l Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 ziyaret etmi\u015f olan Rinat Nas\u0131rov da Urum\u00e7i\u2019de ellerinde silahla dola\u015fan polis say\u0131s\u0131ndaki g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr art\u0131\u015f ve g\u00f6zetim teknolojilerini a\u00e7\u0131kl\u0131yordu. Nas\u0131rov\u2019un de\u011findi\u011fi, bir\u00e7ok uzman taraf\u0131ndan teknolojik bir distopya olarak adland\u0131r\u0131lan g\u00f6zetim sistemlerindeki geli\u015fmelerden Rusya\u2019n\u0131n habersiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Zira korkutucu bir geli\u015fme olarak Rusya\u2019n\u0131n ve baz\u0131 Rus \u015firketlerinin Do\u011fu T\u00fcrkistan \u201claboratuvar\u201d\u0131ndaki geli\u015fmelerden etkilendikleri ve bunlardan faydalanmak istediklerini biliyoruz. Rusya\u2019da \u015fimdiden y\u00fcz tan\u0131ma sistemlerinin kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 bir yana, bu mevzuda ba\u015f\u0131 \u00e7eken idari birimin Tataristan olmas\u0131 meseleyi do\u011frudan konumuzla ilgili k\u0131l\u0131yor. 2018\u2019in Kas\u0131m\u0131nda Tataristan ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131, Kazan \u015fehrinde yeni bir g\u00fcvenlik modeli geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00c7inli \u015firketlerle temas halinde olduklar\u0131n\u0131 duyurdu.<\/p>\n<p>Bahsi ge\u00e7en Azatl\u0131k haberinden bir\u00e7ok Tatar\u2019\u0131n toplama kamplar\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlasak da, tutuklanan yaln\u0131zca tek bir ki\u015fiyi ad\u0131yla san\u0131yla \u00f6\u011frendik: Tors\u0131ntay Galiev. Giri\u015fimci Galiev, \u00c7in Tatarlar\u0131n\u0131n Kazan\u2019da okumas\u0131n\u0131 organize eden ki\u015filerden biriydi. Urum\u00e7i\u2019nin merkezinde birka\u00e7 d\u00fckk\u00e2n\u0131 olan t\u00fcccar Galiev, ba\u015fta Rusya ve T\u00fcrkiye olmak \u00fczere bir\u00e7ok \u00fclkeyle ticaret yapm\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnya Tatar Kongresi\u2019nin toplant\u0131lar\u0131na da kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Haberden Galiev\u2019in tam 25 y\u0131l cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131larak (muhtemelen Urum\u00e7i\u2019de) bir hapishaneye g\u00f6nderildi\u011fini \u00f6\u011freniyoruz. Bilgiyi veren ki\u015fiye g\u00f6re ceza almas\u0131n\u0131n sebebi T\u00fcrkiye\u2019ye bir\u00e7ok kez seyahat etmesi. Ama yukar\u0131da yaz\u0131lanlardan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi Tatar toplumu i\u00e7inde \u00f6nde gelen aktif bir ki\u015fi olmas\u0131, Tatar \u00f6\u011frencilerin Kazan\u2019a gitmesinde rol almas\u0131 ve T\u00fcrkiye dahil bir\u00e7ok \u00fclkeyle ticaret yapmas\u0131 gibi fakt\u00f6rlerin hepsi muhtemelen cezas\u0131nda rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>Ancak Galiev Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da tutuklanan tek Tatar de\u011fil. Xinjiang Victims Database adl\u0131 uluslararas\u0131 veritaban\u0131n\u0131 tutan Gene Bunin 7 May\u0131s 2019\u2019DA kendi sosyal medya hesab\u0131ndan \u015fu ana kadar Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da toplama kamp\u0131na veya hapse kapat\u0131lan 5 Tatar\u2019\u0131n belgelendi\u011fini (Galiev dahil de\u011fil); n\u00fcfusa oranla Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki her 6100 Uygur i\u00e7in 1, her 6000 \u00d6zbek i\u00e7in 1, her 1300 K\u0131rg\u0131z i\u00e7in 1 ve her 1000 Tatar i\u00e7in 1 ki\u015finin belgelendi\u011fini yazd\u0131 (15 May\u0131s 2019 itibar\u0131yla toplam 4076 ki\u015fi bu veritaban\u0131nda belgelenmi\u015f durumda. En fazla tan\u0131kl\u0131k Atajurt \u00fczerinden Kazaklar\u2019dan geldi\u011fi i\u00e7in her 800 Kazak i\u00e7in 1 ki\u015fi, en az tan\u0131kl\u0131k Huiler\/Dunganlar i\u00e7in geldi\u011fi i\u00e7in her 200.000 Dungan i\u00e7in 1 ki\u015fi belgelenmi\u015f durumda). 2000 n\u00fcfus say\u0131m\u0131na g\u00f6re Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da yaln\u0131zca 4895 Tatar bulunuyor. Bu kadar az n\u00fcfusa sahip bir grup i\u00e7in bu kadar ki\u015finin belgelenmesi mevcut siyasetin Tatarlar\u0131 da en az Uygurlar ve Kazaklar kadar etkisi alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p><strong>TOPLAMA KAMPLARINA ALINAN TATARLARIN \u0130S\u0130MLER\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Veritaban\u0131nda belgelenmi\u015f be\u015f ki\u015fi \u015funlar: \u015eafkat Abas, Sabidulla Saypil, Abdigaim Kumar, Hamit \u00c7\u0131ng\u0131z ve Marat \u0130shakov. Bunlardan d\u00f6rd\u00fc toplama kamp\u0131na al\u0131n\u0131rken,\u00a0\u015eafkat Abas\u2019\u0131n ailesi Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne Abas\u2019\u0131n hapiste oldu\u011funu aktard\u0131. Hoten\u2019deki Sincan Uygur T\u0131p Koleji\u2019nde 5 y\u0131l geleneksel Uygur t\u0131bb\u0131 okuyan Abas\u2019\u0131n kendi t\u0131p klini\u011fi bulunuyordu. Yabanc\u0131 internet sitelerine girdi\u011fi, dini kitaplar bulundurdu\u011fu ve imam olan bir hastas\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc gerek\u00e7esiyle 13 Mart 2017\u2019de tutuklanarak hapse g\u00f6nderildi. May\u0131sta Avustralya\u2019da bulunan karde\u015fi Urum\u00e7i\u2019ye gelerek Abas\u2019\u0131n durumu hakk\u0131nda bilgi edinmek istedi. Polis karde\u015fiyle g\u00f6r\u00fc\u015femeyece\u011fini, ama ileti\u015fim bilgisini b\u0131rak\u0131rsa daha sonra kendisine bilgi verilece\u011fini s\u00f6yledi. Tabi ki hi\u00e7bir zaman Abas\u2019\u0131n karde\u015fine bilgi verilmedi. Veritaban\u0131ndaki 5 Tatar\u0131n d\u00f6rd\u00fc dinle ilgili sebeplerle tutukland\u0131. 1966 do\u011fumlu Sabidulla Saypil, 16 Nisan 2018\u2019de Sanj\u0131 (Changji)\u2019da tutuklanrak toplama kamp\u0131na g\u00f6nderildi. Kazakistan vatanda\u015f\u0131 olan karde\u015fi Samigolla Saypil\u2019in\u00a0Atajurt\u2019a gelerek verdi\u011fi tan\u0131kl\u0131kta\u00a0ifade etti\u011fi \u00fczere, Saypil 1985 y\u0131l\u0131nda Turfan\u2019da bir dini okulda 3 ay kadar e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in toplama kamp\u0131na g\u00f6nderildi. Asl\u0131nda tam olarak ayn\u0131 sebeple toplama kamp\u0131na al\u0131nan bir ki\u015fi daha vard\u0131. Yar\u0131 Tatar oldu\u011funu tahmin etti\u011fimiz (resmi milliyeti belirtilmemi\u015f) Saypil\u2019in kuzeni, 1967 do\u011fumlu Erkin Vali de ayn\u0131 okulda e\u011fitim ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015fu an toplama kamp\u0131nda.<\/p>\n<p>Bu be\u015f Tatardan ikisi, Atajurt\u2019a verilen tan\u0131kl\u0131klar\u0131n ard\u0131ndan toplama kamp\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131. Muhtemelen halen ev hapsinde tutuluyorlar. Bunlardan ilki 1982 do\u011fumlu Tatar imam Abdigaim Kumar. Abdigaim, 2000-2002 aras\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131l Tekes\u2019te bir medresede okuyarak imam olmu\u015ftu. Daha sonra \u0130li\u2019de \u00c7in devletinin resmi imam\u0131 olarak g\u00f6rev yapt\u0131. 2007 y\u0131l\u0131nda bir s\u00fcreli\u011fine Tataristan\u2019da bir dini okulda e\u011fitim ald\u0131. Abdigaim 2017 Martta toplama kamp\u0131na g\u00f6nderildikten sonra, Kazakistan vatanda\u015f\u0131 olan ablas\u0131 Munira Kumar bir\u00e7ok kez Atajurt\u2019a gelerek iki \u00e7ocu\u011fu babas\u0131z kalan karde\u015fi i\u00e7in tan\u0131kl\u0131k verdi. Bunun neticesinde Abdigaim 28 Aral\u0131k 2018\u2019de kamptan \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Munira\u2019n\u0131n hakk\u0131nda tan\u0131kl\u0131k verdi\u011fi tek ki\u015fi karde\u015fi de\u011fildi. 50 ya\u015flar\u0131ndaki amcas\u0131n\u0131n o\u011flu Hamit \u00c7\u0131ng\u0131z da toplama kamp\u0131na g\u00f6nderilmi\u015fti. Hamit s\u0131radan bir \u00e7ift\u00e7iydi ve \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fu vard\u0131. Ancak namaz k\u0131lmas\u0131 toplama kamp\u0131na g\u00f6nderilmesi i\u00e7in yeterli bir sebepti. Munira\u2019n\u0131n Atajurt\u2019a ba\u015fvurular\u0131n\u0131n ard\u0131ndan nihayet 24 Ocak\u2019ta o da kamptan \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u00c7\u0130N TAK\u0130BATI HEDEF AYIRT ETM\u0130YOR<\/strong><\/p>\n<p>Veritaban\u0131ndaki be\u015f Tatar aras\u0131nda dinle ilgili bir sebeple tutuklanmayan tek ki\u015fi 1982 do\u011fumlu Marat \u0130shakov. Marat\u2019\u0131n toplama kamp\u0131na g\u00f6nderildi\u011fini, Abduveli Ayup taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve Uygur diasporas\u0131 taraf\u0131ndan teyit edilen \u201c2016\u2019dan bu yana \u00c7in\u2019de tutuklanan Uygur ayd\u0131nlar\u0131\u201d\u00a0listesinden \u00f6\u011frendik. Ayd\u0131nlar, hatta daha genel olarak hangi alanda olursa olsun toplumun ileri gelenleri \u00c7in taraf\u0131ndan \u00e7ok \u015fiddetli bir \u015fekilde hedefleniyor. Akademisyen, gazeteci, yazar, sanat\u00e7\u0131, i\u015f adam\u0131 kim varsa hepsinin k\u00f6k\u00fc kurutulmu\u015f durumda. Belirtilen listeye g\u00f6re Marat Urum\u00e7i\u2019deki 14 No\u2019lu okulda \u00c7ince \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapmaktayd\u0131. Ancak ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir sosyal medya hesab\u0131na g\u00f6re Sincan \u00dcniversitesinde haberle\u015fme m\u00fchendisli\u011fi okumu\u015f.<\/p>\n<p>Bir akrabas\u0131n\u0131n bana aktard\u0131\u011f\u0131 bilgiye g\u00f6re Kas\u0131m 2018\u2019de toplama kamp\u0131na g\u00f6nderilen Marat\u2019\u0131n Ilfat ad\u0131nda 8 ya\u015f\u0131nda bir o\u011flu bulunuyordu. Uygur olan e\u015fi Seyyare \u015fu an i\u00e7in serbest. Sosyal medya hesab\u0131ndan Marat\u2019\u0131n ailesine ne kadar d\u00fc\u015fk\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bunun yan\u0131nda iyi derecede \u0130ngilizce bildi\u011fi anla\u015f\u0131lan Marat\u2019\u0131n, 2005 y\u0131l\u0131nda Rus\u00e7a \u00f6\u011frenmek i\u00e7in bir s\u00fcre Kazan\u2019da kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da yine bahsi ge\u00e7en akrabas\u0131ndan \u00f6\u011frendim. Tataristan\u2019da okumas\u0131 veya yabanc\u0131larla m\u00fcnasebetleri nedeniyle kampa al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 muhtemel. Marat\u2019\u0131n d\u00fcnyay\u0131 yak\u0131ndan takip eden biri oldu\u011fu belli. 13 Kas\u0131m 2015\u2019teki Paris sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan sonra Marat profil foto\u011fraf\u0131n\u0131 Fransa bayra\u011f\u0131yla \u00e7er\u00e7evelemi\u015f. Asl\u0131nda Marat\u2019\u0131n \u00f6rne\u011fi \u00c7in\u2019in ekstremizm, radikal \u0130slam gibi iddialar\u0131n\u0131n ne kadar abs\u00fcrd oldu\u011funu \u00e7ok net \u015fekilde ortaya koyuyor. Marat Real Madrid taraftar\u0131 ve Cristiano Ronaldo hayran\u0131yd\u0131. Michael Jackson, Adele ve Eminem dinliyordu. \u00d6zellikle rengarenk d\u00fc\u011f\u00fcn foto\u011fraflar\u0131, hayat dolu biri oldu\u011funu net bir \u015fekilde g\u00f6steriyor. \u0130\u015fte \u00c7in\u2019in abs\u00fcrd iddialar\u0131n\u0131n aksine radikalizmle uzaktan yak\u0131ndan en ufak bir alakas\u0131 olmayan Marat \u015fu an bir toplama kamp\u0131nda bulunuyor. Son derece e\u011fitimli ve ayd\u0131n bir ki\u015fi olan Marat\u2019\u0131n herhangi bir \u201cmesleki e\u011fitim\u201de ve \u00c7ince \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapan biri olarak \u00c7ince \u00f6\u011frenmeye ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Marat, \u00c7in\u2019in Uygurlar ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk az\u0131nl\u0131klar\u0131n elitlerini yok etme amac\u0131 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc k\u00fclt\u00fcrel soyk\u0131r\u0131m\u0131n bir kurban\u0131.<\/p>\n<p>Marat ayn\u0131 zamanda me\u015fhur bir Tatar ailesinden geliyor. Dedesi Asgat \u0130shakov (1921-1976), 1944-1949 aras\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren Do\u011fu T\u00fcrkistan Cumhuriyeti milli ordusunda g\u00f6rev yapm\u0131\u015f, 1950\u2019den itibarense \u00c7in Halk Cumhuriyeti g\u00fc\u00e7lerine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1976\u2019da K\u00fclt\u00fcr Devrimi s\u0131ras\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u0130lerleyen y\u0131llarda itibar\u0131 iade edilecekti. Asgat\u2019\u0131n karde\u015fi Margub \u0130shakov (1923-1993) ise \u00e7ok daha me\u015fhur bir askerdi. Do\u011fu T\u00fcrkistan milli ordusunun kurucular\u0131ndan olan Margub, Kuomintang g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131. 1955 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Ordusu\u2019nda general r\u00fctbesine y\u00fckseldi. 1960\u2019ta Sovyetler Birli\u011fi\u2019ne g\u00f6\u00e7 ederek Sovyet ordusuna hizmet etti. 1993\u2019te Almat\u0131\u2019da vefat etti.<\/p>\n<p><strong>YETK\u0130L\u0130LER HESAP SORACAK MI?<\/strong><\/p>\n<p>Elimizde net olarak bilgisi olan Tatarlar bu kadar. Ancak daha bir\u00e7ok Tatar\u2019\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki toplama kamplar\u0131nda bulundu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Munira Kumar, abisi ve amcao\u011flu i\u00e7in verdi\u011fitan\u0131kl\u0131kta\u00a0soyad\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi Tursun adl\u0131 birinden de bahsediyordu. Tursun\u2019un \u00e7ocuklar\u0131 Tataristan\u2019da okuyordu ve kendisi de bir s\u00fcre sonra oraya g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde otoriteler taraf\u0131ndan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a \u00e7a\u011f\u0131r\u0131l\u0131p, kar\u0131s\u0131 ve k\u0131z\u0131yla beraber toplama kamp\u0131na al\u0131nd\u0131. Asl\u0131nda Munira\u2019n\u0131n iddias\u0131na g\u00f6re 2007-2008\u2019lerden itibaren her y\u0131l \u00c7in vatanda\u015f\u0131 olan yakla\u015f\u0131k 30 Tatar e\u011fitim i\u00e7in Tataristan\u2019a gidiyordu ve \u015fu an bunlar\u0131n ya kendileri, ya anne babalar\u0131 hepsi toplama kamp\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f durumda. \u00c7in\u2019deki Tatar n\u00fcfusunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde Munira\u2019n\u0131n verdi\u011fi say\u0131 abart\u0131l\u0131 olabilir. Ancak iddias\u0131n\u0131 teyit edemesek de, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki toplama kamplar\u0131 hakk\u0131nda art\u0131k \u00e7ok iyi bildi\u011fimiz bir \u015fey var: toplama kamplar\u0131na al\u0131nmada en yayg\u0131n \u201csebep\u201d yurtd\u0131\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131. Yani yurtd\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan, yabanc\u0131larla ahbapl\u0131k eden ve hele hele yurtd\u0131\u015f\u0131nda okuyan ki\u015filer en sert \u015fekilde hedeflenip toplama kamp\u0131na g\u00f6nderilenler. Bu da Munira\u2019n\u0131n iddias\u0131n\u0131n do\u011fru olabilece\u011fini g\u00f6steren bir \u015fey. Tataristan\u2019da e\u011fitim alan \u00c7in vatanda\u015f\u0131 Tatarlar\u2019\u0131n say\u0131lar\u0131n\u0131n ve listelerinin Tataristan E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve bu \u00f6\u011frencilerin hepsinin bakanl\u0131k ve Tatar \u00fcniversiteleri taraf\u0131ndan nerede, ne halde oldu\u011funun incelenmesi gerekmekte. Tatar otoritelerinin, bir Tatar \u00fcniversitesinde okumay\u0131 toplama kamp\u0131na g\u00f6nderilme sebebi olarak kabul eden \u00c7in\u2019e, \u00f6\u011frencilerinin ak\u0131betlerini sormalar\u0131n\u0131 umuyorum.<\/p>\n<p><strong>KAYNAK: KARAR Gazetesi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; MEHMET VOLKAN KA\u015eIK\u00c7I T\u00fcrk co\u011frafyas\u0131 konusunda ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla tan\u0131nan Arizona \u00dcniversitesi&#8217;nden akademisyen Mehmet Volkan Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131, \u00c7in bask\u0131s\u0131n\u0131n bilinmeyen boyutunu yazd\u0131: Toplama kamplar\u0131ndaki Tatarlar&#8230; Ekim 2018\u2019de Rusya M\u00fcft\u00fcler Konseyi Ba\u015fkan\u0131 Ravil Gaynutdin Kazakistan\u2019da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir toplant\u0131da kendisine \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u2019\u0131n durumu hakk\u0131nda gelen bir soru \u00fczerine, defalarca \u00c7in\u2019e gitti\u011fini ve \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00c7in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Birli\u011fi\u2019nin kendilerine [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-3069","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3069"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3086,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3069\/revisions\/3086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}