
{"id":2976,"date":"2019-05-03T10:37:55","date_gmt":"2019-05-03T07:37:55","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=2976"},"modified":"2019-05-03T10:37:55","modified_gmt":"2019-05-03T07:37:55","slug":"altaylarin-seyh-samili-osman-batur-han-1899-29-nisan-1951","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=2976","title":{"rendered":"Altaylar\u0131n \u015eeyh \u015eamil&#8217;i: Osman Batur Han (1899-29 Nisan 1951)"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-2977\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/altaylarin-seyh-samili-osman-batur-han-1899-29-nisan-1951-1556228975.jpg\" alt=\"\" width=\"947\" height=\"504\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/altaylarin-seyh-samili-osman-batur-han-1899-29-nisan-1951-1556228975.jpg 620w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/altaylarin-seyh-samili-osman-batur-han-1899-29-nisan-1951-1556228975-400x213.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 947px) 100vw, 947px\" \/><\/p>\n<div><strong>Do\u00e7. Dr. \u00d6mer Kul<\/strong><\/div>\n<div>Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n Altay b\u00f6lgesinin K\u00f6ktogay \u015fehri \u00d6ndirkara mevkiinde 1899 tarihinde d\u00fcnyaya gelen Osman \u0130slamo\u011flu, Kazaklar\u0131n Orta C\u00fcz-Kerey-Abak Kerey-Cantekey-Molk\u0131-Aytuvgan boyuna mensuptur.Babas\u0131 \u0130sl\u00e2m Bey, annesi Ay\u00e7a (Kay\u015fa) Han\u0131m\u2019d\u0131r. Do\u011fumu, \u00e7ocuklu\u011fu, gen\u00e7li\u011fi ve e\u011fitim hayat\u0131yla ilgili bilgiler yok denecek kadar azd\u0131r. E\u011fitim hayat\u0131na dair tek s\u00f6ylenebilecek s\u00f6z her Kazak evlad\u0131 gibi \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131nda avulundaki Cami hocas\u0131ndan din\u00ee dersler ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir. Merhum Delilhan Canaltay&#8217;\u0131n K\u0131yl\u0131 Zaman Kay\u0131n K\u00fcnder adl\u0131 hat\u0131rat\u0131nda kendisine Kur&#8217;an \u00f6\u011fretti\u011fini ve dini dersler verdi\u011fini ifade eder. Gen\u00e7li\u011finde gerilla sava\u015f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn inceliklerini B\u00f6ke Batur\u2019dan \u00f6\u011frendi\u011fi ise tarihi hakikatlere uymamaktad\u0131r. Bir halk kahraman\u0131 olarak aktif m\u00fccadeleye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde kementle u\u00e7ak d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ise m\u00fccadelesinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tasvir edebilmek i\u00e7in s\u00f6ylenegelmi\u015f bir hikayedir.<\/div>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2978 alignright\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/\u00c7oybolsan_Osman_Batur.png\" alt=\"\" width=\"510\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/\u00c7oybolsan_Osman_Batur.png 510w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/\u00c7oybolsan_Osman_Batur-400x235.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 510px) 100vw, 510px\" \/>12 \u015eubat 1940 tarihinde Altay&#8217;\u0131n Sar\u0131togay \u015fehrinde Akit Hac\u0131 Camii\u2019ne yap\u0131lan sayg\u0131s\u0131zl\u0131k \u00fczerine \u0130ris ve Esim Han liderli\u011fin de \u00c7inlilere kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan protestolara kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Halk\u0131n Elindeki silahlar\u0131 toplamak \u00fczere yap\u0131lan duyuruyu dinlemeleri i\u00e7in camiye toplat\u0131lan halk\u0131n huzurunda \u00c7inli askerlerin camiye botlar\u0131yla girmesi ve pervas\u0131z hal ve hareketleri barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran son damla olmu\u015ftur. \u00c7inli yetkililer \u0130sl\u00e2m Bey\u2019den sil\u00e2hlar\u0131n toplan\u0131p teslim edilmesini isteyince Osman Batur, babas\u0131, annesi ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n \u0131srarlar\u0131na ra\u011fmen sil\u00e2h\u0131n\u0131 teslim etmemi\u015ftir. \u201cBu g\u00fcn sil\u00e2h\u0131n\u0131 veren yar\u0131n can\u0131n\u0131 da verir, \u00e7ok istiyorlarsa gelip als\u0131nlar\u201d tarihi s\u00f6z\u00fc bu olay s\u0131ras\u0131nda s\u00f6ylenmi\u015ftir. Osman Batur\u2019un da\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00c7inlilerin verece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k y\u00fcz\u00fcnden ilk ba\u015flarda halk\u0131n tepkisine yol a\u00e7m\u0131\u015f fakat ya\u015fanan olaylar Osman Batur&#8217;u halk aras\u0131nda destanla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Yak\u0131n arkada\u015flar\u0131yla beraber, silahlar\u0131n\u0131 da yanlar\u0131na alarak da\u011f yolunu tutan Osman Batur&#8217;un yan\u0131na k\u0131sa zamanda y\u00fczlerce m\u00fccadele arkada\u015f\u0131 kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eerdiman, Nimetullah ve Nabi adl\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 da 1941\u2019den itibaren bu emsalsiz istikl\u00e2l m\u00fccadelelerine kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Urum\u00e7i idaresinin 5 Temmuz 1940\u2019ta Altay\u2019da Ruslara maden arama izni vermesi ise istiklal hareketini alevlendirmi\u015ftir. 10 May\u0131s 1941 tarihinde Osman Batur\u2019un emriyle Altay\u2019da g\u00f6revli bir \u00e7ok Rus kur\u015funa dizilmi\u015ftir. Ekim 1941\u2019den itibaren mill\u00ee m\u00fccadelenin liderli\u011fini Osman Batur \u00fcstlenmi\u015ftir. \u00c7inliler ve Ruslar bu isyan\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7lerini seferber etmi\u015flerse de bir sonuca varamam\u0131\u015flard\u0131.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2979 alignright\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Osman_batur_1.png\" alt=\"\" width=\"510\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Osman_batur_1.png 510w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Osman_batur_1-400x235.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 510px) 100vw, 510px\" \/><br \/>\n\u0130kinci d\u00fcnya harbinin h\u0131zland\u0131\u011f\u0131 1942 y\u0131l\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan tarihi ve milli m\u00fccadelesini de farkl\u0131 birlikteliklere itmi\u015ftir. 1934-1942 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131 tam bir Sovyet peyki gibi y\u00f6neten \u015e\u0131n \u015e\u0131-sey&#8217;in merkezi \u00c7in&#8217;e yana\u015fmas\u0131 Moskova&#8217;y\u0131 rahats\u0131z etmi\u015f ve Osman Batur, Mo\u011folistan \u00fczerinden Stalin taraf\u0131ndan desteklenmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 1942 y\u0131l\u0131 itibariyle Mo\u011folistan Devlet Ba\u015fkan\u0131 \u00c7oybolsan \u00fczerinden Sovyetler Birli\u011fi\u2019nden yard\u0131m almaya ba\u015flayan Osman Batur, Mart 1942\u2019den Nisan 1943\u2019e kadar h\u00fck\u00fcmet askerlerine bask\u0131nlar yaparak d\u00fc\u015fmana b\u00fcy\u00fck zayiatlar verdirmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine ikinci han\u0131m\u0131, \u00fc\u00e7 o\u011flu ve be\u015f k\u0131z\u0131 hapsedilmi\u015ftir. Tek erkek karde\u015fi Delilhan \u0130sl\u00e2mo\u011flu da 1942\u2019de katledilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>1943 y\u0131l\u0131 May\u0131s ay\u0131ndan itibaren Osman Batur\u2019u faaliyetlerini geni\u015fletmesi i\u00e7in cesaretlendiren Moskova&#8217;n\u0131n askeri ve m\u00fchimmat deste\u011fi sayesinde Haziran 1943&#8217;ten sonra bir\u00e7ok zafer kazanmas\u0131na vesile oldu. Bu sava\u015flar Mart 1944\u2019e kadar devam etmi\u015fti.<\/p>\n<p>&#8220;H\u00fcr Altay\/Erikti Altay&#8221; te\u015fkil\u00e2t divan\u0131n\u0131n 22 Haziran 1943 tarihinde Bulgun\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 bir t\u00f6renle Osman \u0130slamo\u011flu&#8217;na \u201cHan\u201d r\u00fctbesi ve kahramanl\u0131klar\u0131n dan dolay\u0131 \u201cBatur\u201d unvan\u0131 verilmi\u015ftir. Ard\u0131ndan daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde Urum\u00e7i ile m\u00fccadeleye etmeye ba\u015flayan Osman Batur, \u00c7oybolsan\u2019a heyetler g\u00f6nderip sil\u00e2h al\u0131m\u0131 konusunda anla\u015fma yapm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2980 alignright\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Osman_batur_isa_yusuf_alptekin_1948_urum\u00e7i.png\" alt=\"\" width=\"510\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Osman_batur_isa_yusuf_alptekin_1948_urum\u00e7i.png 510w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Osman_batur_isa_yusuf_alptekin_1948_urum\u00e7i-400x235.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 510px) 100vw, 510px\" \/><\/p>\n<p>Altay&#8217;daki \u00e7at\u0131\u015fmalar Aral\u0131k 1943\u2019te \u015fiddetlenince yap\u0131lan toplant\u0131da Osman Batur &#8220;ba\u015fkomutan&#8221; se\u00e7ilmi\u015ftir. Ocak 1944\u2019ten itibaren Mo\u011folistan\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 askeri yard\u0131mlar Osman Batur\u2019un \u00c7in birliklerine kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131nda etkili olmu\u015ftur. \u00c7oybolsan, \u015eubat 1944&#8217;te Alat\u00f6be (Alatepe) mezras\u0131n da ilk defa Osman Batur ile y\u00fczy\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. 16 Mart\u2019ta Kazaklar\u0131n efsanev\u00ee lideri Canibeg\u2019in sanca\u011f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131larak yap\u0131lan t\u00f6rende nihai hedef olarak \u00c7inlileri Altay&#8217;dan temizlemeye karar verilmi\u015ftir. K\u0131sa zaman i\u00e7erisinde \u00c7in birliklerinin bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 yerler Osman Batur\u2019un kontrol\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir. 9 Nisan\u2019da Bulgun\u2019da Osman Batur, \u00c7oybolsan ve Rus as\u0131ll\u0131 komutan Macik bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapm\u0131\u015f, 16 Nisan\u2019da d\u00fczenlenen toplant\u0131da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k elde edilinceye kadar m\u00fccadeleden vazge\u00e7ilmeyece\u011fi deklare edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Haziran 1944&#8217;te sava\u015f Altay\u2019\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerine de yay\u0131lm\u0131\u015f, bu geli\u015fme \u00fczerine Urum\u00e7i idaresi Altay\u2019a kesin taarruz yapmay\u0131 kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ki taraf aras\u0131nda muhtemelen Temmuz ay\u0131nda vuku bulan sava\u015flar 15 g\u00fcn kadar s\u00fcrm\u00fc\u015f ve \u00c7in asker\u00ee birlikleri geri \u00e7ekilmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Osman Batur\u2019un Altay\u2019daki ba\u015far\u0131lar\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde de etkisini g\u00f6sterince \u0130li (Gulca)\u2019de Alihan T\u00f6re liderli\u011finde b\u00fcy\u00fck bir ayaklanma ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu hareketin ba\u015far\u0131ya ula\u015fmas\u0131yla \u0130li&#8217;de Do\u011fu T\u00fcrkistan Cumhuriyeti kurulmu\u015f ve Alihan T\u00f6re cumhurba\u015fkan\u0131 ilan edilmi\u015ftir. Kurulan devleti ilk tan\u0131yan ise Osman Batur olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Osman Batur, 7 Ekim 1944\u2019te \u0130li idaresi taraf\u0131ndan Altay valili\u011fine tayin edilmi\u015f, bunun \u00fczerine \u00c7inliler, Osman Batur\u2019un 18 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z\u0131 Kabiyra ile 14 ya\u015f\u0131ndaki o\u011flu Baydolla\u2019y\u0131 anneleri Mamey\u2019in g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcn de hunharca katletmi\u015ftir. 11 ya\u015f\u0131ndaki o\u011flu Kariy ve 9 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z\u0131 Sapiyan\u2019\u0131 da 20 m. derinli\u011fin bir kuyuya atm\u0131\u015ft\u0131r. Evl\u00e2tlar\u0131na yap\u0131lan bu muamele kar\u015f\u0131s\u0131nda anne Mamey intihara te\u015febb\u00fcs etmi\u015f fakat kendisini att\u0131\u011f\u0131 azg\u0131n nehirden kurtar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu vah\u015fet Osman Batur&#8217;u davas\u0131ndan zerre uzakla\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f, aksine intikam\u0131n\u0131 alevlendirmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Osman Batur, 1945\u2019te &#8220;Uluttu Korgav Uyumu\/Ulusu Koruma Te\u015fkil\u00e2t\u0131&#8221;n\u0131 kurmu\u015ftur. 6 Eyl\u00fcl\u2019de yap\u0131lan bir t\u00f6renle Altay halk\u0131n\u0131n sava\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 il\u00e2n edilmi\u015f, Mo\u011folistan ve Sars\u00fcmbe\u2019deki Rus Konsolosu, Osman Batur\u2019u tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmi\u015ftir. Do\u011fu T\u00fcrkistan Mill\u00ee Ordusu\u2019nun Manas\u2019a gelmesi \u00fczerine \u00c7in askerleri ate\u015fkes il\u00e2n edince, \u0130li liderleri el\u00e7ilerini Urum\u00e7i\u2019ye g\u00f6ndermi\u015ftir. Bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri 14 Eyl\u00fcl\u2019de ba\u015flam\u0131\u015f, m\u00fczakereler neticesinde \u00c7in ve \u0130li h\u00fck\u00fcmetleri aras\u0131nda &#8220;11 Bitim Anla\u015fmas\u0131&#8221; imzalanm\u0131\u015ft\u0131r (2 Ocak 1946). Anla\u015fmadan k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce Alihan T\u00f6re\u2019nin ortadan kaybolmas\u0131 Osman Batur&#8217;un \u015f\u00fcphelenmesine ve \u0130li y\u00f6netiminin Sovyet kuklas\u0131 haline gelmesi dolay\u0131s\u0131yla onlardan y\u00fcz \u00e7evirmesine neden olmu\u015ftur. \u0130li H\u00fck\u00fcmetine kar\u015f\u0131 olan g\u00fcvensizli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden b\u00fct\u00fcn g\u00f6revlerinden al\u0131n\u0131nca b\u00fct\u00fcn irtibat\u0131n\u0131 kesen Osman Batur, Eyl\u00fcl ay\u0131nda Tayankol\u2019a yerle\u015fmi\u015ftir. &#8220;\u00dc\u00e7 Vil\u00e2yet \u0130nk\u0131l\u00e2b\u0131&#8221; adland\u0131r\u0131lan bu emsalsiz m\u00fccadeleler, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;dan \u00c7inlileri s\u00f6k\u00fcp atman\u0131n son ad\u0131mlar\u0131 olarak tarihe ge\u00e7mi\u015ftir lakin Yalta Konferans\u0131 kararlar\u0131 kurulan hayalleri, verilen emekleri, kaybedilen canlar\u0131 geride b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Moskova idaresi verdi\u011fi deste\u011fi geri \u00e7ekmeyi b\u0131rak\u0131n masaya oturmay\u0131 istemi\u015f, bu ise Osman Batur ve m\u00fccadele arkada\u015flar\u0131n\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Osman Batur bu d\u00f6nemde karde\u015f kavgas\u0131n\u0131n taraf\u0131 olmamak ad\u0131na bir taraftan b\u00f6lgeden uzakla\u015f\u0131p Baytik da\u011f\u0131na \u00e7ekilirken di\u011fer taraftan Urum\u00e7i&#8217;de i\u015f ba\u015f\u0131na gelen Dr. Mesut Sabri Baykozi ve \u0130sa Yusuf Alptekin beylerle gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Zikredilen bu d\u00f6nemde ve kurulan koalisyon h\u00fck\u00fcmeti vas\u0131tas\u0131yla \u00fclkede Sovyet tesirinin artmas\u0131 \u00fczerine merkez\u00ee \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti, 19 May\u0131s 1947 tarihinde h\u00fck\u00fcmet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Mesut Sabri Baykozi\u2019yi getirmi\u015fti. Haziran 1948\u2019de Mesut Sabri Baykozi, Osman Batur\u2019u Urum\u00e7i\u2019ye davet etmi\u015f ve kar\u015f\u0131lama program\u0131 \u0130sa Yusuf Alptekin taraf\u0131ndan tertip edilmi\u015ftir. Urum\u00e7i H\u00fck\u00fcmeti ayn\u0131 zamanda \u0130li gurubunun kendileriyle hareket etmemesi dolay\u0131s\u0131yla &#8220;hain&#8221; ilan etti\u011fi Osman Batur&#8217;u tekrar Altay valili\u011fine atam\u0131\u015ft\u0131r. 10 Haziran\u2019da Urum\u00e7i ziyaretini ger\u00e7ekle\u015ftiren giden Osman Batur, halk taraf\u0131ndan sevgiyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>1949 y\u0131l\u0131 itibariyle Do\u011fu T\u00fcrkistan, Kom\u00fcnist \u00c7in i\u015fgaline u\u011fray\u0131nca Osman Batur, &#8220;Milleti Y\u00fckseltme Cemiyeti&#8221;ni kurmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn \u00c7in&#8217;de oldu\u011fu gibi Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;daki geli\u015fmelerden rahats\u0131z olan M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk liderleri d\u00fczenledikleri bir toplant\u0131da &#8220;kal\u0131p Kom\u00fcnistlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele mi edelim yoksa vatan i\u00e7in vatandan m\u0131 ayr\u0131lal\u0131m&#8221; hususunu tart\u0131\u015fm\u0131\u015f, nihayetinde d\u0131\u015f deste\u011fin de olmamas\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc kom\u00fcnist birliklere kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak m\u00fccadeleden sadece hayatlar\u0131n\u0131 kaybeden insanlar\u0131n olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle d\u0131\u015f \u00fclkelere g\u00f6\u00e7 etmeye karar vermi\u015flerdi.<\/p>\n<p>1947 H\u00fck\u00fcmetinin Maliye Bakan\u0131 Can\u0131mhan Hac\u0131, 11 Eyl\u00fcl 1949 tarihinde Urum\u00e7i\u2019yi terk ederek Osman Batur\u2019la bulu\u015fmu\u015ftur. B\u00f6ylece tarihin en dramatik g\u00f6\u00e7 yolculu\u011fu ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Eyalet h\u00fck\u00fcmetinden azledilen Dr. Mesut Sabri Baykozi&#8217;nin yerine g\u00f6reve getirilen Burhan \u015eehidi ise 17 Eyl\u00fcl\u2019de Osman Batur&#8217;u Altay valili\u011fi g\u00f6revinden alm\u0131\u015f ve yakalanmas\u0131 i\u00e7in \u00fczerine askeri birlikler sevk edilmi\u015ftir. Osman Batur ise bir taraftan yolculu\u011funa devam ederken di\u011fer taraftan \u00fczerine gelen kom\u00fcnist birliklerine kar\u015f\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>26 Eyl\u00fcl 1949 tarihinde Burhan \u015eehidi ve General Tao \u00fclkenin sava\u015fmaks\u0131z\u0131n Kom\u00fcnist \u00c7in\u2019e teslim edildi\u011fini il\u00e2n etmi\u015ftir. \u00c7in kar\u015f\u0131s\u0131nda tutunamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlayan Osman Batur ise yan\u0131nda kalan az say\u0131da halk\u0131yla birlikte 28 A\u011fustos 1950\u2019de \u00e7arp\u0131\u015fa \u00e7arp\u0131\u015fa Makay\u2019a ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kom\u00fcnist birlikleri ise Osman Batur\u2019un yakalanmas\u0131 i\u00e7in 8. K\u0131z\u0131l Alay\u2019\u0131 g\u00f6revlendirmi\u015ftir. Dunkuang\u2019daki 8. K\u0131z\u0131l Alay, 10 \u015eubat 1951\u2019de Kay\u0131z\u2019a hareket etmi\u015f, Osman Batur, Kom\u00fcnistlere kar\u015f\u0131 son sava\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 Kay\u0131z\u2019da 17-18 \u015eubat gecesi sabaha kar\u015f\u0131 \u00c7in Kurtulu\u015f Ordusu\u2019na esir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. 21 \u015eubat\u2019ta Dunkuang\u2019a, oradan 16 Mart\u2019ta Urum\u00e7i\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u00fclen Osman Batur, a\u011f\u0131r i\u015fkencelerden sonra d\u00fczmece bir mahkemede idama mahk\u00fbm edilmi\u015ftir. \u0130dam karar\u0131 infaz edilmeden \u00f6nce Urum\u00e7i sokaklar\u0131nda dola\u015ft\u0131r\u0131lan Osman Batur, k\u0131z\u0131 Azapay\u2019\u0131n da esir olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir elbise imal\u00e2thanesine g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp, g\u00f6\u011fs\u00fcne as\u0131lan &#8220;i\u015fte baturunuz Osman&#8221; levhas\u0131 ile te\u015fhir edilmi\u015ftir. 29 Nisan\u2019da idam cezas\u0131 karar\u0131 as\u0131lmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.. Halk\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe kavu\u015fturmak i\u00e7in m\u00fccadele veren Osman Batur\u2019un son s\u00f6z\u00fc ise &#8220;ben \u00f6lebilirim ama d\u00fcnya durduk\u00e7a Osman Baturlar hep var olacakt\u0131r&#8221; s\u00f6z\u00fc olmu\u015ftur. M\u00fccadeleci y\u00f6n\u00fc, ki\u015fili\u011fi, ni\u015fanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, dostuna ihanet etmemesi, davas\u0131ndan ve s\u00f6z\u00fcnden d\u00f6nmemesi gibi hasletleri Osman Batur&#8217;un &#8220;Kafkaslarda \u015eey \u015eamil neyse, Altaylarda Osman Batur odur&#8221; benzetmesinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu g\u00fcn hala daha o m\u00fcmtaz \u015fahsiyetin m\u00fccadelesine \u00f6zlem duyan Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n olmas\u0131, idam edilmesine ra\u011fmen halk\u0131 taraf\u0131ndan unutulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve yeni Osman Baturlar\u0131n beklendi\u011finin i\u015fareti olarak durmaktad\u0131r. Yakt\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k me\u015falesi on y\u0131llard\u0131r s\u00f6nmeyen Osman Batur&#8217;un miras\u0131na sahip \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermekte ve yeni Osman Baturlar\u0131n beklendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u015eehadetinin 68. y\u0131l\u0131nda b\u00fcy\u00fck halk kahraman\u0131 Osman Batur \u0130slamo\u011flu&#8217;nu sayg\u0131 ve \u015f\u00fckranla y\u00e2d ediyorum. Ruhun \u015f\u00e2d mekan\u0131n Cennet olsun Baturum\u2026<\/p>\n<p>Kaynak: Og\u00fcn HABER<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u00e7. Dr. \u00d6mer Kul Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n Altay b\u00f6lgesinin K\u00f6ktogay \u015fehri \u00d6ndirkara mevkiinde 1899 tarihinde d\u00fcnyaya gelen Osman \u0130slamo\u011flu, Kazaklar\u0131n Orta C\u00fcz-Kerey-Abak Kerey-Cantekey-Molk\u0131-Aytuvgan boyuna mensuptur.Babas\u0131 \u0130sl\u00e2m Bey, annesi Ay\u00e7a (Kay\u015fa) Han\u0131m\u2019d\u0131r. Do\u011fumu, \u00e7ocuklu\u011fu, gen\u00e7li\u011fi ve e\u011fitim hayat\u0131yla ilgili bilgiler yok denecek kadar azd\u0131r. E\u011fitim hayat\u0131na dair tek s\u00f6ylenebilecek s\u00f6z her Kazak evlad\u0131 gibi \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131nda avulundaki [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-2976","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2976"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2976\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3008,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2976\/revisions\/3008"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}