![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Do\u011fu-T\u00fcrkistan.jpeg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Prof. Dr. Sultan Mahmut KA\u015eGARLI<\/strong><\/p>\n 23 Nisan 2019, 00:19<\/p>\n (B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM)<\/p>\n \u0130\u015fgalci \u00c7in h\u00e2kimiyeti y\u00f6netimi 2016 Ekim ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda \u00c7en \u00c7uan-go isminde bir \u015foven diktat\u00f6r \u00c7in kom\u00fcnist yetkilisini, Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesinin en y\u00fcksek yetkiye sahip olan \u00c7in Kom\u00fcnist partisi Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi \u015eubesi\u2019nin genel sekreterli\u011fine atayarak, Urum\u00e7i\u2019ye g\u00f6nderdi. Bu zat bu vazifeye atanmadan \u00f6nce birka\u00e7 y\u0131l Tibet \u00d6zerk B\u00f6lgesinin en yetkili idarecisi olarak g\u00f6rev alm\u0131\u015ft\u0131. Tibet halk\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r zul\u00fcm ile inim inim inletmi\u015f, Tibet halk\u0131n\u0131n insan haklar\u0131 konusundaki hakl\u0131 taleplerini bast\u0131rmakla tan\u0131nm\u0131\u015f bir zorba idi. G\u00f6reve atand\u0131ktan sonra 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131ndan itibaren Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u00f6zellikle Uygurlar\u0131n yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Ka\u015fgar, Hoten ve Aksu gibi \u015fehirlerinde, daha sonras\u0131 ise t\u00fcm Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da, dikta ter\u00f6r d\u00fczenini daha da art\u0131rarak, halk\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6z anavatan\u0131nda rahat nefes alamaz hale getirdi.<\/p>\n \u00c7in kom\u00fcnist h\u00e2kimiyeti yetkilileri Ulu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 i\u015fgal ettikten sonra,yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc zenginliklerini s\u00f6m\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yetmiyormu\u015f gibi Uygur T\u00fcrkleri ba\u015fta olmak \u00fczere Do\u011fu T\u00fcrkistan halklar\u0131n\u0131 ak\u0131l almaz ve hayale s\u0131\u011fmaz zul\u00fcm ve i\u015fkencelere t\u00e2bi tutmaya ba\u015flad\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, 1965-1975 y\u0131llar\u0131nda \u00c7in\u2019de ger\u00e7ekle\u015fen s\u00f6zde K\u00fclt\u00fcr Devrimi d\u00f6nemindekinden kat be kat daha deh\u015fetli olan bu bask\u0131 ve cezaland\u0131rma harek\u00e2t\u0131, orta as\u0131rda z\u00e2limler taraf\u0131ndan uygulanan vah\u015fet boyutlar\u0131n\u0131 da \u00e7oktan ge\u00e7ti. 21. As\u0131rda b\u00f6yle bir vah\u015fetin ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n uygulan\u0131yor olmas\u0131 ve buna d\u00fcnyan\u0131n sessiz kalarak seyirci olmas\u0131, insan\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131yor. \u00d6zellikle Uygur T\u00fcrkleri ile dil, din ve soy bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131 olan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan, bu vah\u015fi zulme kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir ses veya tepkinin olmay\u0131\u015f\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 Uygur T\u00fcrklerini hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. \u00c7in h\u00e2kimiyetinin bu t\u00fcr zul\u00fcm ve i\u015fkenceleri yeni ba\u015flayan bir durum de\u011fildir. Uzun zamandan beri devam edegelen, \u00f6zellikle kom\u00fcnist \u00c7in i\u015fgalinden sonraki altm\u0131\u015f sekiz y\u0131l boyunca s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen asimilasyon ve zulm\u00fcn devam\u0131d\u0131r.<\/p>\n \u00c7in Halk Cumhuriyetine ba\u011fl\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da uygulanan \u00c7in zulm\u00fcn\u00fcn \u015eubat 2017\u2019den itibaren g\u00f6r\u00fclmekte olan yeni \u015fekli ve \u00f6rnekleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir.<\/p>\n 1-Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ya\u015fayan Uygur, Kazak, K\u0131rg\u0131z ve \u00d6zbek T\u00fcrklerine pasaport verilmek bir yana, bu tarihten \u00f6nce verilen pasaportlar da h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan zorla geri al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Uygur T\u00fcrklerinin T\u00fcrkiye, Suudi Arabistan ve Orta Asya T\u00fcrk Cumhuriyetlerine seyahati yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n 2-\u201c\u00c7in vatanseverli\u011fi t\u00e2lim terbiyesi\u201d ismi alt\u0131nda ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne kadar Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00f6zellikle T\u00fcrkiye, Orta Asya T\u00fcrk Cumhuriyetleri ve ba\u015fka \u0130slam memleketlerine ziyarette bulunmu\u015f Uygur T\u00fcrkleri erkek, bayan, gen\u00e7, ya\u015fl\u0131 olmas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n toplama kamplar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek, t\u00e2lim terbiyeye mecbur edilmektedir. S\u00f6z konusu cezaland\u0131rma kamplar\u0131nda onlar \u201cYurt d\u0131\u015f\u0131nda neler yapt\u0131n? Kimler ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcn? Neler g\u00f6rd\u00fcn? Ne gibi etkileri oldu?\u201d gibi sorular ile sorgulanmakta, yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve su\u00e7lar\u0131n\u0131 itiraf etmeye ve yaz\u0131l\u0131 olarak vermeye zorlamaktad\u0131r. Bu gibi a\u011f\u0131r zul\u00fcmler ile onlar\u0131 d\u00fcnyaya geldi\u011fine pi\u015fman etmektedir. Bu s\u00f6zde e\u011fitim kamplar\u0131n\u0131n fizik\u00ee ve sa\u011fl\u0131\u011fa uygunluk durumu i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 olup, orada y\u0131kanma imk\u00e2nlar\u0131n\u0131n dahi olmad\u0131\u011f\u0131, toplanan erkeklerin sa\u00e7 sakallar\u0131n\u0131n birbirine kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 haberlerini al\u0131yoruz. Bu zorunlu e\u011fitim kamplar\u0131nda cezaland\u0131rma s\u00fcresi belli olmay\u0131p, bu s\u00fcre i\u00e7erisinde bir\u00e7ok Uygur T\u00fcrkleri tutuklan\u0131p, farkl\u0131 s\u00fcrelerle hapis cezalar\u0131 almaktalar. S\u00f6zde e\u011fitim kamplar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclenler aras\u0131nda gen\u00e7 erkek ve kad\u0131nlar\u0131n zorunlu tutulma s\u00fcreleri daha uzun olup, onlar\u0131n tam olarak nerde tutuldu\u011fu gizlenmektedir. Kamplarda tutulanlar aile fertleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fme imk\u00e2nlar\u0131ndan yoksundur.<\/p>\n 3-\u00c7in h\u00e2kimiyetinin uzun y\u0131llardan beri Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da mescit, camii ve evlere hapsetti\u011fi din\u00ee hayat, bug\u00fcnlerde evlerde de yasaklanma derecesine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da evlerde Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem ve seccadelerin bulanmas\u0131 bile su\u00e7 say\u0131lm\u0131\u015f, yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Herhangi bir Uygur ailesinin evinde Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eem ve seccade bulunursa, ev s\u00e2hibi tutuklanmakta ve cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Evlerden toplanan Kuran-\u0131 Kerim ve seccade gibi din ile ilgili e\u015fyalar meydanlarda yak\u0131lmakta, halka a\u011f\u0131r tehdit ve manev\u00ee bask\u0131 uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n 4-\u00c7in h\u00e2kimiyeti Uygurlar\u0131n evlatlar\u0131na \u0130slam\u00ee isim vermelerini yasaklamakla kalmay\u0131p, bu t\u00fcr isimler verilmi\u015f \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin isimlerini de de\u011fi\u015ftirmesini emretmektedir. Muhammet, \u0130sa, Arafat, Cennet, Medine gibi ismi olanlar, isimlerini de\u011fi\u015ftirmeye zorlanmaktad\u0131r. \u0130sl\u00e2m dinini ve din\u00ee ib\u00e2detleri \u201c\u00c7in Kom\u00fcnist Parti siyasetine hizmet ettirme\u201d ad\u0131yla cami ve mescitlerin \u00f6n\u00fcne g\u00f6nderleri \u00e7ekip, her hafta pazartesi g\u00fcn\u00fc sabah namaz\u0131ndan \u00f6nce mahallelerdeki ve k\u00f6ylerdeki halk\u0131 toplay\u0131p bayrak t\u00f6reni ve ant merasimi d\u00fczenlemektedir. M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerine, \u00c7in Halk Cumhuriyeti devlet mar\u015f\u0131 toplu halde okutulup, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi ve onun liderlerine ba\u011fl\u0131l\u0131k konusunda ant i\u00e7irilmektedir. Bayrak t\u00f6renine kat\u0131lmayanlar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p onlara gerekli cezai i\u015flem yapmaktad\u0131r.<\/p>\n 5-T\u00fcrkiye\u2019ye, T\u00fcrkl\u00fc\u011fe, \u0130slam dinine kar\u015f\u0131 geni\u015f kapsaml\u0131 aleyhte propaganda ve yapt\u0131r\u0131m kampanyas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Uygur T\u00fcrklerinin evlerine ans\u0131z\u0131n bask\u0131n d\u00fczenleyerek, aramalar sonucunda T\u00fcrkiye T\u00fcrklerinin \u015fark\u0131, m\u00fczik ve filmlerinin kasetleri, DVD ve CD gibi nesnelere el koymakta ve onlar\u0131 evlerinde bulunduran insanlar\u0131 kamplara g\u00f6t\u00fcrmektedir. \u0130nsanlar h\u00fck\u00fcmetin bu t\u00fcr uygulamalar\u0131ndan korkarak evindeki bulunan bu t\u00fcr nesneleri k\u0131r\u0131p par\u00e7alay\u0131p gizlice imha etmek zorunda kal\u0131yorlar.<\/p>\n 6-Uygur i\u015f adamlar\u0131 taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye\u2019den sat\u0131n al\u0131narak, Uygur \u00d6zerk b\u00f6lgesine vergileri \u00f6denerek getirilen \u00e7e\u015fitli giyim ku\u015fam ve ev e\u015fyalar\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n d\u00fckk\u00e2nlar\u0131nda, ma\u011fazalar\u0131nda sat\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklamaktad\u0131r. Ma\u011faza i\u015fletmecileri, T\u00fcrk mallar\u0131 sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda d\u00fckk\u00e2n ve ma\u011fazalar\u0131n\u0131n kapat\u0131laca\u011f\u0131 konusunda tehdit edilmektedir.<\/p>\n 7-Diasporada ya\u015fayan Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n, Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesindeki akrabalar\u0131, yak\u0131nlar\u0131 ve aileleri ile bayramlarda bile telefonla bayramla\u015fmas\u0131, hal hat\u0131r sormalar\u0131 uzun y\u0131llardan beri t\u00e2kip alt\u0131nda dinlenmekte iken, \u015fimdilerde b\u00f6ylesi durumlar tamamen yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki akrabalar\u0131ndan gelen telefonlar\u0131 a\u00e7maktan ve cevaplamaktan korkmaktad\u0131rlar. Yurtd\u0131\u015f\u0131ndan kime telefon a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fsa, ki\u015finin telefonu a\u00e7\u0131p a\u00e7mamas\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n karakollara \u00e7a\u011fr\u0131larak \u201cYurtd\u0131\u015f\u0131ndan kim telefon etti? Ne dedi? Neden telefon etti?\u201d gibi sorularla huzursuz edilmekte ve tehditlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r. Uygurlar Yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki yak\u0131nlar\u0131na ve akrabalar\u0131na \u201cTelefon etmeyin, aramay\u0131n.\u201d diye yalvarmaya mecbur edilmektedir.<\/p>\n 8-Yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131 veya akrabalar\u0131 \u00fcniversitelerde okuyan, y\u00fcksek lisans ve doktora e\u011fitimi alan veya ticaret ile u\u011fra\u015fan veya akraba ziyaretinde bulunan kim varsa derhal geri d\u00f6nmesi gerekti\u011fi bilgisini vermeleri i\u00e7in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki velilerini, yak\u0131nlar\u0131n\u0131 ve akrabalar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar. E\u011fer belli bir m\u00fcddet i\u00e7inde geri d\u00f6nmezler ise, kendilerinin hapse at\u0131labilece\u011fi konusunda tehdit edilmektedir. Bundan dolay\u0131, T\u00fcrkiye ve ba\u015fka devletlerde e\u011fitim alan veya oralarda oturma izni alarak ticaret yapan, akraba ziyaretinde bulunanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu her \u015feylerinden vazge\u00e7erek d\u00f6nmeye mecbur olmu\u015flard\u0131r. D\u00f6nd\u00fcklerinde ise aileleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesine bile izin verilmeden, kolluk kuvvetlerince yeri belirsiz e\u011fitim kamplar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan akraba ziyareti veya herhangi bir sebeple T\u00fcrkiye\u2019ye gelen bayanlar, buradaki Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar veya T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131na ge\u00e7mi\u015f olan gen\u00e7lerle evlilikten dolay\u0131 oturma izni alm\u0131\u015f olsalar dahi, memleketteki anne babalar\u0131n\u0131n feryatlar\u0131na dayanamay\u0131p d\u00f6nmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. D\u00f6nd\u00fcklerinde ise aileleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesine bile izin verilmeden, kolluk kuvvetlerince yeri belirsiz s\u00f6zde e\u011fitim kamplar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclerek \u201cNeden yurt d\u0131\u015f\u0131nda evlendin? Kimden izin ald\u0131n? Senin evlili\u011fin yasal de\u011fil.\u201d denilerek T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nmesine izin verilmemektedir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015f\u0131 olan e\u015fleri Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a giderek e\u015fleri hakk\u0131nda bilgi almak istedi\u011finde, onlar\u0131n s\u00f6zde e\u011fitim kamp\u0131nda oldu\u011funu \u00f6\u011frenerek yetkililere e\u015fleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fme ve e\u015flerini T\u00fcrkiye\u2019ye g\u00f6t\u00fcrme talebini iletmi\u015flerdir. Fakat olumsuz cevap alm\u0131\u015flard\u0131r. Neticede peri\u015fan halde T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Toparlayacak olursak, \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 e\u011fitim i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye getiren ve kay\u0131t ettiren, e\u011fitim s\u00fcresince ikamet etmesi i\u00e7in ev sat\u0131n alan veya ticaret i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye s\u0131k s\u0131k gidip gelen ki\u015filere \u201cNeden evlad\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de okula kay\u0131t ettirdin? Neden T\u00fcrkiye\u2019de ev sat\u0131n ald\u0131n? Gibi sorular ile bask\u0131 uygulay\u0131p s\u00f6zde e\u011fitim kamplar\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin kurdu\u011fu seyahat \u015firketlerine para \u00f6deyerek 5-10 g\u00fcnl\u00fck turlarla gidenlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu s\u00f6zde e\u011fitim kamplar\u0131na al\u0131n\u0131p sorguya tutulmu\u015ftur.<\/p>\n 9-Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki \u00c7in h\u00e2kimiyeti e\u011fitim \u00f6\u011fretim, g\u00fcvenlik alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan her kademedeki Uygur memur ve hizmetlileri ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fckle su\u00e7lay\u0131p g\u00f6revden almakta hatta baz\u0131lar\u0131n\u0131 tutuklay\u0131p hapse atmaktad\u0131r. T\u00fcrl\u00fc bahaneler ile g\u00f6revden al\u0131nan Uygur memurlar\u0131n yerine \u00c7inlileri yerle\u015ftirmektedir. Uygur memurlar, tehditlerle ve korkutma yoluyla \u00c7in Kom\u00fcnist Partisine ve onun yetkililerine sad\u0131k olma hakk\u0131nda ant i\u00e7meye ve evrak imzalamaya mecbur b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n 10-Uygur yazarlar\u0131, \u015fairleri ve sanatk\u00e2rlar\u0131 i\u00e7inde halk\u0131n takdirini ve sevgisini kazanm\u0131\u015f, Uygur dilini ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131tmaya ve onu korumaya \u00e7al\u0131\u015fan ayd\u0131nlar, yalan dolan iftiralarla komplolarla tutuklan\u0131p, uzun m\u00fcddetli hapis cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Tenkit yazar\u0131 Yalkun Rozi, kompozit\u00f6r ve \u015fark\u0131c\u0131 Abdurrehim Heyt beyler \u00f6rneklerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Uygur yazarlar\u0131 \u015fairleri ve sanat\u00e7\u0131lar\u0131 s\u0131k s\u0131k toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p onlar\u0131 edeb\u00ee eserlerinde ve sanat eserlerinde \u00c7in Kom\u00fcnist partisi ve siyasetini \u00f6vmeye zorlamaktad\u0131r. Aksi durumda cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 bildirilmektedir. Uygur halk\u0131n\u0131n ayd\u0131nlar\u0131, yazarlar\u0131 ve \u015fairleri taraf\u0131ndan yaz\u0131lan tarih konulu eserler toplat\u0131lmaktad\u0131r. Kitap\u00e7\u0131larda bu t\u00fcr kitaplar\u0131n sat\u0131l\u0131\u015f\u0131 yasaklanm\u0131\u015f, toplat\u0131lm\u0131\u015f ve yak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Halk, kara listeye al\u0131nan kitaplar\u0131 bulundurmamaya ve varsa derhal devletin yetkili organlar\u0131na teslim etmeye mecbur edilmektedir. Aksi davran\u0131\u015fta bulunanlar a\u011f\u0131r ceza ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklar\u0131 konusunda uyar\u0131lmaktad\u0131r. Parti organlar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmet te\u015fkilatlar\u0131 daha \u00f6nce ne\u015fredilen tarih konulu eserleri tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irme ve de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131 kurarak, onlara bu eserleri su\u00e7lay\u0131c\u0131 makaleler yazd\u0131rmakta, halk\u0131n bu eserleri okumas\u0131n\u0131 engellemektedir. Toplat\u0131lan bu eserler i\u00e7inde \u00c7in Halk Cumhuriyeti Halk Kurultay\u0131n\u0131n eski ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131 Seyfettin Azizi\u2019nin \u201cSultan Satuk Bu\u011fra Han\u201d isimli tarih\u00ee roman\u0131 da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n 11-Kasaplarda ve yemekhanelerde kullan\u0131lan b\u0131\u00e7aklar\u0131n saplar\u0131ndan delerek, zincirlenme usul\u00fc ile duvara sabitlenmekte, b\u00f6ylelikle a\u015f\u00e7\u0131lar ve kasaplar\u0131n rahat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar. B\u0131\u00e7ak ihtiyac\u0131 olan ki\u015filer sat\u0131n alabilmeleri i\u00e7in \u00c7inlilerin yerel karakollar\u0131na ba\u015fvurarak ruhsatname almalar\u0131 gerekmektedir. Bunun i\u00e7in b\u0131\u00e7ak seri numaras\u0131 ki\u015finin kimlik numaras\u0131na kay\u0131t edilmek sureti ile verilmektedir. Evlerinde balta, \u00e7eki\u00e7, orak olanlar\u0131n devletin ilgili yerlerine teslim etmeleri ve sahiplerinin \u00fcst\u00fcne kay\u0131t edildikten sonra verilmesine zorlanmaktad\u0131rlar. Ka\u015fgar\u2019\u0131n Yenisar b\u00f6lgesinde b\u0131\u00e7ak imalat\u0131 ile ge\u00e7imini sa\u011flayan ustalar\u0131n 3-4 y\u0131ldan beri b\u0131\u00e7ak imal etmesini yasaklam\u0131\u015f, d\u00fckk\u00e2nlar\u0131n\u0131 ise m\u00fch\u00fcrlemi\u015fler idi. Kendini d\u00fcnyan\u0131n iki numaral\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc devleti diye tan\u0131tan \u00c7in i\u015fgalcileri, Uygurlar\u0131n evlerindeki b\u0131\u00e7aktan dahi korkmaktad\u0131r.<\/p>\n 12-\u00c7in Kom\u00fcnist h\u00e2kimiyeti Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131n\u0131n tabii halde normal olarak \u00e7o\u011falma haklar\u0131n\u0131, s\u0131n\u0131rlama koyarak engellemekte. Kad\u0131nlar\u0131m\u0131za do\u011fum kontrol\u00fc ve aile planlamas\u0131 gibi bahaneler ile bask\u0131 uygulamaktad\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7ocu\u011fa gebe kalanlar\u0131n ka\u00e7 ayl\u0131k oldu\u011funa bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n k\u00fcrtaj yap\u0131lmakta ve akabinde t\u00fcplerin al\u0131nmas\u0131 ile do\u011fum yapma \u015fans\u0131n\u0131 ellerinden almaktad\u0131rlar.<\/p>\n 13-\u00c7in h\u00e2kimiyetine ba\u011fl\u0131 Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi E\u011fitim M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc 2017 y\u0131l\u0131 A\u011fustos ay\u0131nda b\u00fct\u00fcn Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki ilk ve orta \u00f6\u011fretimde Uygur dilinin e\u011fitim dili olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 durdurmu\u015f, e\u011fitim dilinin \u00c7ince olmas\u0131n\u0131n bir zorunluluk oldu\u011funu bildiri ile duyurmu\u015ftur. Bu okullarda daha \u00f6nce kullan\u0131lan mill\u00ee ders kitaplar\u0131n\u0131n toplat\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda emir verilmi\u015ftir. \u015eimdilerde \u00c7ince bilmeyen ilk ve orta\u00f6\u011fretim \u00f6\u011fretmenleri g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Yuva ve anaokulundan itibaren Uygur \u00e7ocuklar\u0131na \u00c7in dili program\u0131 m\u00fcfredat\u0131nda ders verilmektedir. Bunun gibi tedbirlerle Uygur medeniyetinden haberdar olmayan, \u00f6z ana dilini ve \u0130sl\u00e2m dinini bilmeyen, \u00c7ince konu\u015fan evlatlar yeti\u015ftirerek, Uygurlar\u0131 asimile ederek yok etme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmaktad\u0131rlar.<\/p>\n 14-Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n Uygurlar\u0131n yo\u011fun olarak ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlerin cadde ve sokaklar\u0131nda askerler g\u00f6vde g\u00f6sterisi yapmakta, gruplar halinde silahl\u0131 \u00c7in askerleri ve polisleri g\u00fcvenli\u011fi korumak ad\u0131yla gece g\u00fcnd\u00fcz devriye gezmekte. Sokaklarda tutuklamalar i\u00e7in kullan\u0131lan siyah renkli ara\u00e7lar\u0131n sirenlerini a\u00e7arak adeta halk\u0131m\u0131za psikolojik bask\u0131 uygulayarak korkutmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n 15-Son birka\u00e7 y\u0131ldan beri ticaret ile u\u011fra\u015f\u0131p, az \u00e7ok eli para tutan Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 i\u015f adamlar\u0131n\u0131, \u00e7e\u015fitli uydurma su\u00e7lamalarla yeri belli olmayan s\u00f6zde e\u011fitim kamplar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcp, orada tutuklay\u0131p, on ile on be\u015f y\u0131l aras\u0131nda hapis cezas\u0131 verip, ellerindeki mal m\u00fclk\u00fcne el koymaktad\u0131rlar. Baz\u0131 kaynaklardan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgiye g\u00f6re K\u0131z\u0131lsu b\u00f6lgesinin merkezi Artu\u015f \u015fehrinde ya\u015fayan, bankada elli bin dolara kadar hesab\u0131 olan ticaret\u00e7iler toplama kamplar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmakta. 1930\u2019lu y\u0131llar\u0131nda cellat Shing Shi Sey\u2019in uygulad\u0131\u011f\u0131, zenginleri tutuklay\u0131p mal m\u00fclklerine el koyma harek\u00e2t\u0131 yeniden ba\u015flat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n 16-Uygur T\u00fcrklerini g\u00f6zetmek ve kontrol alt\u0131nda tutmak i\u00e7in bir milyondan fazla erkek \u00c7inli kom\u00fcnistleri, Uygur ailelere yerle\u015ftirerek aile \u00fcyeleri hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rma yapmakta ve erkekleri kamplar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclen ailelerin han\u0131mlar\u0131na ve k\u0131zlar\u0131na cinsi tacizde bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n Kaynak: https:\/\/www.oncevatan.com.tr\/isgalci-cin-hkimiyetinin-dogu-turkistanda-zulum-ve-soykirim-siyaseti-makale,44801.html<\/p>\n \u00d6nce Vatan Gazetesi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. Dr. Sultan Mahmut KA\u015eGARLI 23 Nisan 2019, 00:19 (B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM) \u0130\u015fgalci \u00c7in h\u00e2kimiyeti y\u00f6netimi 2016 Ekim ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda \u00c7en \u00c7uan-go isminde bir \u015foven diktat\u00f6r \u00c7in kom\u00fcnist yetkilisini, Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesinin en y\u00fcksek yetkiye sahip olan \u00c7in Kom\u00fcnist partisi Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi \u015eubesi\u2019nin genel sekreterli\u011fine atayarak, Urum\u00e7i\u2019ye g\u00f6nderdi. Bu zat bu vazifeye atanmadan \u00f6nce birka\u00e7 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-2970","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2970","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2970"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2970\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3000,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2970\/revisions\/3000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}