{"id":294,"date":"2013-04-26T10:57:37","date_gmt":"2013-04-26T07:57:37","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=294"},"modified":"2017-05-15T22:17:30","modified_gmt":"2017-05-15T19:17:30","slug":"uygurlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=294","title":{"rendered":"Uygurlar"},"content":{"rendered":"

\"Uygurlar\"<\/a>Uygurlar hakk\u0131ndaki bilgiler, \u00c7in y\u0131ll\u0131klar\u0131 ile G\u00f6kt\u00fcrk ve Uygur kitabelerinde bulunmaktad\u0131r. Uygur kelimesine \u00e7e\u015fitli anlamlar verilmekle birlikte en kabul g\u00f6reni; akraba, m\u00fcttefik anlam\u0131nda olan\u0131d\u0131r.Uygurlar \u00c7in kaynaklar\u0131nda Hunlar\u0131n soyundan g\u00f6sterilmekte-dir. V. y\u00fczy\u0131lda Orta Asya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f olan T\u00f6leslerin bir boyu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Uygurlar bu d\u00f6nemde Kao-\u00e7\u0131 (y\u00fcksek tekerlekli arabal\u0131lar) ad\u0131yla bilinmekteydiler. Orhun Kitabeleri\u2019nde ise Dokuz O\u011fuz ad\u0131 ile an\u0131l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Uygurlar, Orhun ve Selenga vadilerinin yerli kavimleri idiler. Bunlar G\u00f6kt\u00fcrk devleti kurulunca, onlar\u0131n h\u00e2kimiyetini tan\u0131d\u0131lar. 630 y\u0131l\u0131nda G\u00f6kt\u00fcrk devleti \u00c7inliler taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda serbest kalm\u0131\u015flar ve bir siyas\u00ee birlik olu\u015fturmu\u015flard\u0131r. \u00c7in ise G\u00f6kt\u00fcrklere kar\u015f\u0131 bu Uygur birli\u011fini destekliyordu. Bu \u00e7a\u011fda ba\u015flar\u0131nda Alp \u0130lteber \u00fbnvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan, Pusa isimli biri bulunuyordu.<\/p>\n

Uygurlar, 681 y\u0131l\u0131ndan sonra, \u0130l Teri\u015f Ka\u011fan\u2019\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131yla, yine G\u00f6kt\u00fcrklere ba\u011flanmak zorunda kald\u0131lar. Bu s\u00fcre i\u00e7inde kendilerini toplam\u0131\u015f olan Uygurlar, G\u00f6kt\u00fcrk devletinin zay\u0131flamas\u0131 ile yeni bir f\u0131rsat daha bulmu\u015f oldular. G\u00f6kt\u00fcrklerin h\u00e2kimiyetinde bulunan Basm\u0131l ve Karluk gibi T\u00fcrk topluluklar\u0131 ile birle\u015fen Uygurlar, 742-43 y\u0131llar\u0131nda G\u00f6kt\u00fcrk Ka\u011fan\u0131 Ozam\u0131\u015f\u2019\u0131 ma\u011fl\u00fbp ederek \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n

Uygur Devletinin Kurulu\u015fu<\/p>\n

G\u00f6kt\u00fcrk devleti ortadan kalk\u0131nca, 743 y\u0131l\u0131nda Basm\u0131llar\u0131n idaresinde yeni bir devlet kuruldu. Uygurlar bu Basm\u0131l Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131\u2019 n\u0131n Sol Yabgusu, yani do\u011fu Yabgusu; Karluklar ise, Sa\u011f Yabgusu, yani bat\u0131 Yabgusu oldular. Bu yeni devlet, tam bir federal devlet bi\u00e7imindeydi.<\/p>\n

744 y\u0131l\u0131nda Uygur Yabgusu, Basm\u0131l Ka\u011fan\u2019\u0131n\u0131 ma\u011fl\u00fbp ederek kendini ka\u011fan il\u00e2n etti. Ka\u011fanl\u0131k \u00fbnvan\u0131 olarak da Kutluk Bilge K\u00fcl Ka\u011fan \u00fbnvan\u0131n\u0131 ald\u0131. B\u00f6ylece Uygur Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131 kurulmu\u015f oldu.<\/p>\n

Bu ka\u011fanl\u0131k \u00fbnvan\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, G\u00f6kt\u00fcrk devletinin gelenek ve t\u00f6releri yeni Uygur Ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda da devam ediyordu. Ancak Uygurlar aras\u0131nda Buda ve Mani dini gibi yabanc\u0131 inan\u0131\u015flar yay\u0131ld\u0131k\u00e7a, Ka\u011fan unvanlar\u0131nda da birtak\u0131m de\u011fi\u015fiklikler olmaya ba\u015flayacakt\u0131r. Uygur devletini kuranlar Orhun b\u00f6lgesini yurt tuttuklar\u0131 i\u00e7in, bunlara Orhun Uygurlar\u0131 denilmektedir.<\/p>\n

Kutluk Bilge K\u00fcl Ka\u011fan \u00f6l\u00fcnce yerine o\u011flu Bayan \u00c7ur, ka\u011fan oldu. Uygurlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck ka\u011fan\u0131 olan Bayan \u00c7ur Ka\u011fan, unvan olarak da \u201cTengride bolm\u0131\u015f, il itmi\u015f Bilge Ka\u011fan\u201d \u00fbnvan\u0131n\u0131 ald\u0131. Bu \u00fbnvan\u0131n anlam\u0131 ise, G\u00f6kte do\u011fmu\u015f, devlet y\u00f6netmi\u015f, Bilge Ka\u011fan demekti.<\/p>\n

Bayan \u00c7ur Ka\u011fan devri (747-759), Uygurlar\u0131n d\u00f6rt y\u00f6nde geni\u015fledikleri bir devirdir. bat\u0131da Kara T\u00fcrge\u015f devleti, Uygur h\u00e2kimiyetini tan\u0131mak zorunda kald\u0131. K\u0131rg\u0131z, \u00c7ik, Sekiz O\u011fuz ve Dokuz Tatar gibi T\u00fcrk boylar\u0131 itaat alt\u0131na al\u0131narak, devlet otoritesi g\u00fc\u00e7lendirildi. \u00d6te yandan yine bu devirde, g\u00fcneydeki Be\u015f-bal\u0131g, Ku\u00e7a ve Kara\u015far gibi zengin tar\u0131m ve ticaret \u015fehirleri de Uygur etkisi alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Turfan b\u00f6lgesi ile Uygurlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler de, yine bu devirden itibaren ba\u015flam\u0131\u015f oluyordu.<\/p>\n

Bayan \u00c7ur Ka\u011fan\u2019\u0131n \u00f6nemli i\u015flerinden birisi de, onun zaman\u0131nda, Uygurlar aras\u0131nda \u015fehirle\u015fme e\u011filimlerinin ba\u015flamas\u0131d\u0131r. O, Ordu-bal\u0131g ad\u0131nda ba\u015fkentleri olan bir \u015fehir kurdurmu\u015ftur (757).<\/p>\n

Di\u011fer yandan ayn\u0131 ka\u011fan, gittik\u00e7e g\u00fc\u00e7lenmekte olan Tibet tehlikesini sezerek onlara kar\u015f\u0131 cephe ald\u0131. \u0130mparatorun iste\u011fi \u00fczerine, \u00c7in\u2019de b\u00fcy\u00fck bir tehlike yaratan An-lu\u015fan adl\u0131 T\u00fcrk as\u0131ll\u0131 bir generalin isyan\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131m etmi\u015ftir. Bu yard\u0131m sonunda yap\u0131lan anla\u015fma ile, Uygur t\u00fcccarlar\u0131na \u00c7in kap\u0131lar\u0131 da a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Bayan \u00c7ur Ka\u011fan\u2019\u0131n \u015eine-usu g\u00f6l\u00fc yak\u0131n\u0131nda bulunmu\u015f, G\u00f6kt\u00fcrk yaz\u0131s\u0131 ile yaz\u0131lm\u0131\u015f olan, T\u00fcrk\u00e7e bir kitabesi vard\u0131r. Bu kitabede ka\u011fan olarak yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler anlat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bayan \u00c7ur ka\u011fan\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra yerine o\u011flu B\u00f6g\u00fc Ka\u011fan oldu (759) . B\u00f6g\u00fc Ka\u011fan\u2019\u0131n faaliyetleri siyas\u00ee ve manevi olmak \u00fczere ba\u015fl\u0131ca iki alanda olmu\u015ftur. Siyas\u00ee faaliyetleri daha \u00e7ok \u00c7in \u00fczerine olmu\u015ftur. \u00c7in\u2019de ba\u015f g\u00f6steren isyanlar\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebiyle s\u0131k s\u0131k \u00c7in\u2019e girilmi\u015ftir. Ancak Uygurlar\u0131n \u00c7in\u2019e giri\u015flerinde \u00c7in\u2019in \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerine ya\u011fma ak\u0131nlar\u0131 da yap\u0131l\u0131yordu. \u00c7in\u2019deki isyanlar\u0131n en \u00f6nemlisi yabanc\u0131 kavimlerin Tibetliler etraf\u0131nda birle\u015fmeleri sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan isyan olmu\u015ftur. Bu Tibet isyan\u0131 ancak Uygurlar yard\u0131m\u0131 ile \u00f6nlenebilmi\u015ftir.<\/p>\n

B\u00f6g\u00fc Ka\u011fan\u2019\u0131n manev\u00ee alandaki en b\u00fcy\u00fck faaliyeti, Maniheizm dinini kabul etmesi olmu\u015ftur. B\u00f6g\u00fc Ka\u011fan, ayn\u0131 zamanda bu dinin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de \u00fcstlenmi\u015fti. Bir t\u00fcccar ve \u015fehirli dini olan Mani dininin kabul\u00fcn\u00fcn, Uygurlar\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131 ruhlar\u0131n\u0131 gev\u015fetmekle beraber, ilim, sanat ve edebiyatta ilerlemelerine katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Eskiden beri Orta Asya T\u00fcrk kavimleri aras\u0131nda, \u00e7ok geni\u015f ve k\u00f6kl\u00fc bir k\u00fclt\u00fcre sahip olan \u00c7in\u2019in zabtedilemeyece\u011fi, bu m\u00fcmk\u00fcn olsa bile uzun s\u00fcre elde tutulamayaca\u011f\u0131na dair yayg\u0131n bir inan\u0131\u015f vard\u0131. B\u00f6g\u00fc Ka\u011fan \u00c7in\u2019in zay\u0131f bir an\u0131nda \u00c7in\u2019i ele ge\u00e7irmek istemi\u015fti. Ancak veziri Baga Tarkan, ad\u0131 ge\u00e7en inan\u0131\u015f sebebiyle Ka\u011fan\u2019\u0131n bu giri\u015fimine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Ancak s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinletemeyince B\u00f6g\u00fc Ka\u011fan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp Alp Kutluk Bilge Ka\u011fan \u00fbnvan\u0131yla tahta ge\u00e7ti (779). Bundan sonraki ka\u011fanlar onun soyundan gelmi\u015ftir. Bu tarihten sonra Uygur devletini olu\u015fturan kabileler aras\u0131nda huzursuzluklar da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcr ve ticaret bak\u0131m\u0131ndan geli\u015fen Uygurlar\u0131n sava\u015f\u00e7\u0131l\u0131k taraflar\u0131 zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131. 840 y\u0131l\u0131nda, Uygurlar\u0131n kuzeybat\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131nda ya\u015fayan K\u0131rg\u0131zlar, 100 bin ki\u015filik atl\u0131 kuvvetleri ile, Uygur ba\u015fkentine bask\u0131n d\u00fczenleyerek ka\u011fanlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcp, halk\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irdiler. Bu \u015fekilde Bayan \u00c7ur ve Kutlug Bilge Ka\u011fan zaman\u0131nda u\u011frad\u0131klar\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n intikam\u0131n\u0131 korkun\u00e7 bir \u015fekilde alm\u0131\u015f oldular. Bu bask\u0131ndan kurtulan Uygurlar, canlar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6nlere da\u011f\u0131lmak zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n

TURFAN UYGURLARI<\/p>\n

K\u0131rg\u0131z bask\u0131n\u0131ndan ka\u00e7an Uygur boylar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015flerdir. Burada Turfan ve Kara\u015far \u015fehirlerinin civar\u0131nda yerle\u015fen Uygurlar, T\u00fcrk medeniyet tarih\u00ee a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck de\u011fer ta\u015f\u0131rlar. Daha Orhun Uygurlar\u0131 zaman\u0131nda, tar\u0131m ve ticaret merkezleri olan T\u00fcrkistan\u2019\u0131n bu b\u00fcy\u00fck \u015fehirleri, Uygurlar\u0131n etkisi alt\u0131na girmi\u015flerdi. Bu nedenle Uygur devletinin y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra, Turfan dolaylar\u0131na ka\u00e7an Uygurlar i\u00e7in, bu b\u00f6lge g\u00fcvenilir bir yer olmu\u015ftur.848 y\u0131l\u0131ndan sonra, kendilerini toparlay\u0131p, varl\u0131klar\u0131n\u0131 kom\u015fular\u0131na kabul ettiren Uygurlar, 856 y\u0131l\u0131nda ise ka\u011fanl\u0131klar\u0131n\u0131 il\u00e2n etmi\u015flerdir. Bu d\u00f6nemde ba\u015flar\u0131nda Mengli Ka\u011fan bulunuyordu. Mengli Ka\u011fan, Ulu\u011f Tengride Kut Bulm\u0131\u015f Alp K\u00fcl\u00fck Bilge Ka\u011fan, (bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrk\u00e7e ile; Ulu Tanr\u0131 da g\u00fc\u00e7 ve saadet bulmu\u015f, kahraman, \u00e7al\u0131\u015fkan Bilge Ka\u011fan) \u00fbnvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n

Ka\u011fanl\u0131k merkez\u00ee olarak Turfan \u015fehrini se\u00e7tikleri i\u00e7in, kendilerine Turfan Uygurlar\u0131 denilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca yazl\u0131k ba\u015fkentleri olarak Be\u015f-bal\u0131g \u015fehrini kulland\u0131klar\u0131 i\u00e7in, kaynaklarda Be\u015f-bal\u0131g Uygurlar\u0131 ad\u0131 da kullan\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n

\u00c7in y\u00f6netimi, bu Uygur devletini Tibet tehlikesine kar\u015f\u0131 desteklemi\u015ftir. Uygurlar da Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da etkinliklerini art\u0131rm\u0131\u015f olan Tibetlileri bu b\u00f6lgeden \u00e7\u0131karm\u0131\u015flard\u0131r. B\u00f6ylece bat\u0131daki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 Urum\u00e7i \u015fehrine kadar uzatm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Turfan Uygurlar\u0131 Mani dinine inan\u0131yorlard\u0131 . Bu dini, siyas\u00ee ama\u00e7lar\u0131 i\u00e7in de kullanan Uygurlar, dinlerini himaye bahanesiyle \u00c7in \u00fczerinde bask\u0131 kurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n

K\u00fclt\u00fcr ve medeniyet bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck geli\u015fmeler g\u00f6sterecek olan Uygurlar, 1335 y\u0131l\u0131na kadar devletlerini ya\u015fatacaklard\u0131r. Gerek X. y\u00fczy\u0131lda \u00c7in\u2019in kuzeyinde H\u0131tay devletinin kurulu\u015funda, gerekse Cengiz Han devletinin geli\u015fmesinde, bu Uygurlar\u0131n, \u00f6nc\u00fcl\u00fck, bilgi ve tecr\u00fcbelerinin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck pay\u0131 olmu\u015ftur. Uygurlara devlet te\u015fkil\u00e2t\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6revler veren Mo\u011follar, yaz\u0131 olarak da Uygur yaz\u0131s\u0131n\u0131 kullan\u0131yorlard\u0131. Mo\u011follar\u2019\u0131n XVI. y\u00fczy\u0131la gelindi\u011finde b\u00fcy\u00fck oranda T\u00fcrkle\u015fmesinde Uygurlar, \u00f6nemli rol oynam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

SARI UYGURLAR<\/p>\n

840 y\u0131l\u0131ndaki K\u0131rg\u0131z bask\u0131n\u0131ndan sonra, d\u00f6rt bir yana da\u011f\u0131lan Uygurlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, g\u00fcney kesimlere, yani \u00c7in ile Do\u011fu T\u00fcrkistan aras\u0131ndaki Kansu b\u00f6lgesine indiler. \u00d6nemli bir ticaret merkez\u00ee olan bu b\u00f6lge, me\u015fhur \u0130pek yolu \u00fczerinde idi. Bu b\u00f6lgede yerle\u015fen Uygurlar, b\u00fcy\u00fck bir \u015fehir olan Kan-Cov\u2019da yeni bir devlet kurmu\u015flard\u0131r. Sonradan, Sar\u0131 Uygurlar ad\u0131 ile an\u0131lacak olan bu Uygurlar, bu b\u00f6lgenin yerli halk\u0131 ile kar\u0131\u015fmadan kalm\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcrk dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc uzun y\u0131llar ya\u015fatan bu Uygur T\u00fcrklerinin torunlar\u0131na bug\u00fcn bile rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Din olarak Budizm\u2019i kabul etmi\u015f olan Sar\u0131 Uygurlar, ticaret ve medeniyet bak\u0131m\u0131ndan \u00e7ok geli\u015fmi\u015flerdir. Budislerin en k\u0131ymetli eserlerinin bulundu\u011fu Bin Buda Ma\u011faralar\u0131, Sar\u0131 Uygurlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede idi. Daha sonraki y\u0131llarda \u0130sl\u00e2miyet\u2019i se\u00e7en ve Karahanl\u0131lar \u00c7a\u011f\u0131nda T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m medeniyetine \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayan Uygur T\u00fcrkleri, bug\u00fcn de varl\u0131klar\u0131n\u0131 ayn\u0131 adla, devam ettirmektedirler. Ancak bug\u00fcn say\u0131lar\u0131 20 milyonu a\u015fan bu T\u00fcrk topluluklar\u0131, \u00c7in Halk Cumhuriyeti, Sincan \u00d6zerk Uygur B\u00f6lgesi\u2019nde, a\u011f\u0131r insan haklar\u0131 ihl\u00e2lleri alt\u0131nda ya\u015famaktad\u0131rlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uygurlar hakk\u0131ndaki bilgiler, \u00c7in y\u0131ll\u0131klar\u0131 ile G\u00f6kt\u00fcrk ve Uygur kitabelerinde bulunmaktad\u0131r. Uygur kelimesine \u00e7e\u015fitli anlamlar verilmekle birlikte en kabul g\u00f6reni; akraba, m\u00fcttefik anlam\u0131nda olan\u0131d\u0131r.Uygurlar \u00c7in kaynaklar\u0131nda Hunlar\u0131n soyundan g\u00f6sterilmekte-dir. V. y\u00fczy\u0131lda Orta Asya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f olan T\u00f6leslerin bir boyu olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Uygurlar bu d\u00f6nemde Kao-\u00e7\u0131 (y\u00fcksek tekerlekli arabal\u0131lar) ad\u0131yla bilinmekteydiler. Orhun Kitabeleri\u2019nde […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,24],"tags":[],"class_list":["post-294","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turk-dunyasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=294"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":534,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/294\/revisions\/534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}