
{"id":2922,"date":"2019-04-16T17:44:46","date_gmt":"2019-04-16T14:44:46","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=2922"},"modified":"2019-04-16T17:45:59","modified_gmt":"2019-04-16T14:45:59","slug":"yok-daha-neler-demeyin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=2922","title":{"rendered":"Yok Daha Neler (!) Demeyin\u2026"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2924 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/yok-daha-neler-demeyin-1554427271.jpg\" alt=\"\" width=\"754\" height=\"401\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/yok-daha-neler-demeyin-1554427271.jpg 620w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/yok-daha-neler-demeyin-1554427271-400x213.jpg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 754px) 100vw, 754px\" \/><\/p>\n<p><strong>Do\u00e7. Dr. \u00d6mer Kul<\/strong><\/p>\n<p>1.824.418 km2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki kadim T\u00fcrk-\u0130slam yurdu Do\u011fu T\u00fcrkistan, yeralt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc zenginlikleri ile oldu\u011fu kadar stratejik \u00f6nemiyle de \u00c7in devletlerin i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartmaya devam etmektedir.<br \/>\nDo\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da uranyum, alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, demir, kur\u015fun, s\u00fclf\u00fcr, \u00e7inko, bak\u0131r, z\u00fcmr\u00fct, k\u00f6m\u00fcr, petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131n son derece zengin oldu\u011fu bilinmektedir. Bu yaz\u0131da sizlere Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;daki ekonomik hayat\u0131 ve bu hayata dair \u00c7in devletinin tutumunu aktaraca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Di\u011fer ilmi ara\u015ft\u0131rmalar yan\u0131nda, \u00c7inli yetkililer dahi \u00c7in\u2019in ham madde zenginli\u011finin %85\u2019inin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan elde edildi\u011fini itiraf etmektedir. Mesela \u00c7in resmi makamlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re 2009 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan 54.450.000 ton petrol elde etmi\u015ftir. Bu miktar, \u00c7in\u2019in tamam\u0131nda elde edilen t\u00fcm petrol miktar\u0131n\u0131n 1\/4&#8217;\u00fcne tekab\u00fcl etmektedir. Jeologlar, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki k\u00f6m\u00fcr rezervinin 2.190 milyar ton oldu\u011funu belirtilmektedir. &#8220;Bloomberg&#8221;in 4 A\u011fustos 2010 tarihili bir haberinde, \u00c7inlilerin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da 500 tondan fazla yeni bir alt\u0131n madeni ke\u015ffettikleri bilgisi yer almaktad\u0131r. Bu anlamda Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n Altay b\u00f6lgesi d\u00fcnyada nadir yerlerden birisidir.<\/p>\n<p>Peki bu maden zenginliklerine ra\u011fmen Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da durum nedir?<\/p>\n<p>Bilhassa 1911&#8217;de Milliyet\u00e7i \u00c7in partisinin iktidara geldi\u011fi d\u00f6nemden ba\u015flamak \u00fczere ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen \u00c7inli g\u00f6\u00e7men ak\u0131n\u0131n ilk gayesi Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;daki demografik yap\u0131y\u0131, \u00c7in lehine, de\u011fi\u015ftirmeyi hedeflemi\u015f, gelinen noktada bu gayeye ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2923 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_5.png\" alt=\"\" width=\"752\" height=\"442\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_5.png 510w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_5-400x235.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 752px) 100vw, 752px\" \/>Buna ra\u011fmen \u00c7inli g\u00f6\u00e7men getirme sevdas\u0131 bitmemi\u015ftir. Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;dan elde edilen kazanc\u0131n e\u015fit da\u011f\u0131t\u0131lmamas\u0131, \u00c7inli y\u00f6neticilerinin keyfi idare tarzlar\u0131 ve suiistimalleri, Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde i\u015fsizlik, sefalet ve k\u0131tl\u0131k i\u00e7inde bir hayat s\u00fcrmelerine neden olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>Mesela 2008 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;dan d\u0131\u015f d\u00fcnyaya yap\u0131lan ihracat 22 Milyar Dolar olmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da d\u0131\u015f ticaret yapan resmi \u015firket say\u0131n\u0131n 6.758 olup, bunlar\u0131n sadece 20 kadar\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar taraf\u0131ndan idare edilmektedir.<\/p>\n<p>Sadece bu veri bile ikircikli durum net bir \u015fekilde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serilmektedir. \u00c7inli \u015firketlerin d\u0131\u015f ticaretten elde ettikleri geliri, Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n \u015firketleriyle mukayese edersek, \u00c7in&#8217;in Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131 nas\u0131l s\u00f6m\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc alenen ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Tabi buna bir mukayese denilebilirse: 20&#8217;ye 6.738 (2016 sonras\u0131 d\u00f6nem de\u011ferlendirildi\u011finde, g\u00fcncel rakamlar\u0131n, mukayese makas\u0131n\u0131, \u00c7inliler lehine daha da a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir). Garibinize gitmesin ama Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da 7 milyarder oldu\u011funu, bu 7 ki\u015fi aras\u0131nda bir tane dahi Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilave edelim. Peki kimdir bu 7 ki\u015fi diye soranlara, sadece 2\u2019sinin Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi sab\u0131k Genel Sekreteri Wang Lu-c\u00fcen\u2019in akrabalar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemekle iktifa edelim.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2925 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_1.png\" alt=\"\" width=\"769\" height=\"452\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_1.png 510w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_1-400x235.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 769px) 100vw, 769px\" \/>Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n en zengin do\u011falgaz yataklar\u0131 ise \u00fclkenin g\u00fcneyindeki \u00c7er\u00e7en ile \u00c7arkal\u0131k \u015fehirlerin etraf\u0131ndad\u0131r ve \u00e7\u0131kar\u0131lan do\u011falgaz borularla \u00c7in\u2019e ta\u015f\u0131nmaktad\u0131r. Enteresan olan\u0131 \u00c7inliler, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;dan getirilen bu do\u011falgazla evini \u0131s\u0131n\u0131p, yeme\u011fini pi\u015firip, y\u0131kan\u0131rken, \u00c7er\u00e7en, \u00c7arkal\u0131k ve civar\u0131nda ya\u015fayan Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar, kap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131lan bu do\u011falgazdan her ne hikmetse faydalanamamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Peki i\u015f hayat\u0131nda durum nedir diye sorulacak olursa, cevab\u0131m\u0131z, yukar\u0131daki olumsuzluklardan farkl\u0131 olmayacakt\u0131r. \u015e\u00f6yle ki; Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki mevcut i\u015f yerlerinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu \u00c7inliler olu\u015fturmaktad\u0131r. Mesela, Urum\u00e7i civar\u0131ndaki 200.000 end\u00fcstri i\u015f\u00e7isinin %90\u2019\u0131n\u0131 \u00c7inlilerden m\u00fcte\u015fekkildir. Yine Urum\u00e7i civar\u0131ndaki bir trakt\u00f6r fabrikas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta olan 25.000 i\u015f\u00e7inin sadece %13\u2019\u00fc Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Urum\u00e7i&#8217;deki tekstil fabrikalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta olanlar\u0131n %99\u2019unu \u00c7inliler olu\u015fturmaktad\u0131r. Ka\u015fgar&#8217;daki bir dokuma fabrikas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta olan 15.000 i\u015f\u00e7inin sadece 800\u2019\u00fc Uygur&#8217;dur. Ne ac\u0131d\u0131r ki a\u00e7\u0131lmas\u0131 muhtemel i\u015f yerleri \u00f6ncelikle \u00c7inlilere tahsis edilmektedir. Nitekim, ABD Kongresi&#8217;nin 2009 tarihli bir raporunda, Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n Aksu \u015fehrinde a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen 894 i\u015f yerinin 744&#8217;\u00fc \u00c7inlilere ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 rapora g\u00f6re, Aksu \u015fehrindeki toplam 436 i\u015f yerinin 347\u2019si \u00c7inlilere tahsislidir. Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;daki y\u00fcksek gelirli i\u015f yerlerinin sadece %13&#8217;\u00fc Uygurlara tahsis edilmektedir. Bu gayri insani uygulamalar y\u00fcz\u00fcnden Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;daki b\u00fct\u00fcn i\u015f yerleri \u00c7inlilerle doldurulmu\u015f, bu durumun do\u011fal bir sonucu olarak Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar aras\u0131ndaki i\u015fsizlik oran\u0131 %90&#8217;lara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2926 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_4.png\" alt=\"\" width=\"757\" height=\"445\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_4.png 510w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_4-400x235.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 757px) 100vw, 757px\" \/>Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da her y\u0131l \u00fcniversite mezunu Uygur gen\u00e7lerinin say\u0131s\u0131 70.000 civar\u0131ndad\u0131r. Lakin bunlar\u0131n asgari 60.000&#8217;i hi\u00e7 bir \u015fekilde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da i\u015f bulma imkan\u0131na sahip de\u011fildir. \u0130\u015fsizlik, sefalet ve k\u0131tl\u0131k, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n bilhassa g\u00fcneyinde kalan \u00c7arkal\u0131k, \u00c7er\u00e7en, Hoten, Yarkent ve Ka\u015fgar gibi y\u00f6relerinde \u00e7ok daha a\u011f\u0131rd\u0131r. Bu durum 2009 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan Halkla \u0130li\u015fkiler Dairesi yetkilileri taraf\u0131ndan bizzat tespit ve rapor edilmi\u015ftir. Nitekim ayn\u0131 y\u0131l\u0131n sonunda yetersiz beslenme y\u00fcz\u00fcnden bu y\u00f6relerde pek \u00e7ok ki\u015fi &#8220;hepatit&#8221; hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanarak hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Maalesef bug\u00fcn, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da do\u011fup b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar\u0131n %80\u2019i gerekli olan temel g\u0131dalar\u0131n\u0131 alamadan b\u00fcy\u00fcmektedir.<\/p>\n<p>Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da ya\u015fayan Uygurlar\u0131n %85 \u00e7ift\u00e7ilikle i\u015ftigal etmektedir. Bunlar\u0131n durumu ise \u00e7ok daha i\u00e7ler ac\u0131s\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, Uygur \u00e7ift\u00e7ileri, i\u00e7inde bulunduklar\u0131 bu i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 durumlar\u0131n\u0131 Urum\u00e7i&#8217;deki \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti yetkililerine anlatamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Pekin\u2019e gitmekte lakin Pekin\u2019de de dertlerini anlatacak herhangi bir makam bulamamaktad\u0131r. \u00c7in g\u00fcvenlik birimleri ise bu t\u00fcrden ki\u015fileri yakalad\u0131klar\u0131nda ilk i\u015fleri onlar\u0131 tekrar Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a g\u00f6ndermek olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ba\u015fta \u00e7ift\u00e7iler olmak \u00fczere t\u00fcm halk\u0131 i\u015fsizlik, sefalet ve ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131na s\u00fcr\u00fckleyen di\u011fer bir olay ise halk\u0131n &#8220;Hasher&#8221; olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fccretsiz ve dahi mecburi hizmettir. Buna g\u00f6re, Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131 y\u0131lda 1 ila 1.5 ay\u0131n\u0131 Kom\u00fcnist Parti&#8217;nin kendisine verdi\u011fi mecburi bir i\u015fi, \u00fccret almadan yerine getirmek zorundad\u0131r. Ama \u00c7inliler, belirtilen m\u00fcddete mugayir olarak, ba\u015fta \u00e7ift\u00e7iler olmak \u00fczere halk\u0131, y\u0131lda 5-6 ay aras\u0131nda \u00fccret \u00f6demeden mecburi i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Zaman\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funu bir esir gibi \u00e7al\u0131\u015fmakla ge\u00e7iren halk, kendi tarlas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak zaman bulamamaktad\u0131r.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2927 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_2.png\" alt=\"\" width=\"755\" height=\"444\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_2.png 510w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/sefalet_2-400x235.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 755px) 100vw, 755px\" \/>Bilhassa 2016 sonras\u0131 d\u00f6nemde ise &#8220;Toplama Kamplar\u0131&#8221;n\u0131n in\u015fas\u0131 ile \u00c7inli fabrikalara ucuz hatta bedava i\u015fg\u00fcc\u00fc sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok\u00e7a medyaya yans\u0131m\u0131\u015f durumdad\u0131r. Sadece Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da in\u015fa edilen kamplardaki halk de\u011fil, \u00c7in&#8217;in i\u00e7 b\u00f6lgelerindeki kamplarda ya\u015famaya mecbur edilenler de ucuz veya bedava i\u015fg\u00fcc\u00fc olarak mecburi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak \u00c7inli yetkililerin Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131 sadece ekonomik anlamda s\u00f6m\u00fcrmedikleri, uygulamalar\u0131yla da halk\u0131 can\u0131ndan bezdirmekte olduklar\u0131, yukar\u0131da ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z durumlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne sermektedir. Ac\u0131 olan ger\u00e7ek Do\u011fu T\u00fcrkistan a\u00e7\u0131k bir hapishaneye \u00e7evrilmi\u015f ve ya\u015fananlar\u0131n sadece c\u00fczi bir k\u0131sm\u0131 d\u00fcnya taraf\u0131ndan \u00f6\u011frenilebilmektedir. (*)<\/p>\n<p>(*) Tafsilat i\u00e7in bkz. Erkin Alptekin, &#8220;\u00c7in&#8217;in Do\u011fu T\u00fcrkistan Siyaseti&#8221;. Istanbul Journal of Sociological Studies, S. 22, (2011).<\/p>\n<p>Kaynak: Og\u00fcn HABER<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u00e7. Dr. \u00d6mer Kul 1.824.418 km2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki kadim T\u00fcrk-\u0130slam yurdu Do\u011fu T\u00fcrkistan, yeralt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc zenginlikleri ile oldu\u011fu kadar stratejik \u00f6nemiyle de \u00c7in devletlerin i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartmaya devam etmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;da uranyum, alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, demir, kur\u015fun, s\u00fclf\u00fcr, \u00e7inko, bak\u0131r, z\u00fcmr\u00fct, k\u00f6m\u00fcr, petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131n\u0131n son derece zengin oldu\u011fu bilinmektedir. Bu yaz\u0131da sizlere Do\u011fu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-2922","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2922","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2922"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2922\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2938,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2922\/revisions\/2938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2922"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2922"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2922"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}