![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Keriye-Jami.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
1237 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Hotan kentinde in\u015fa edilen ve y\u00fczy\u0131llard\u0131r ayakta duran Keriya Aitika (bayram mescidi) Camisini Keriya il\u00e7esindeki \u00c7inli yetkililer y\u0131kt\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Do\u011fu T\u00fcrkistan’dan ka\u00e7arak diasporada ya\u015fam m\u00fccadelesi veren Uygur T\u00fcrkleri, \u00c7in y\u00f6netiminin Do\u011fu T\u00fcrkistan’da y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc asimilasyon faaliyetleri kapsam\u0131nda tarihi camileri y\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n
\u00c7inli insan haklar\u0131 aktivistlerinin de sosyal medya hesaplar\u0131ndan payla\u015ft\u0131klar\u0131 g\u00f6rsel iletiler, Do\u011fu T\u00fcrkistan’da M\u00fcsl\u00fcmanlara ait tarihi mekanlar\u0131n birer birer yok edildi\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/Keriye-1-1024x476.png\")
<\/p>\n
Uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri caminin 2018 sonunda y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve art\u0131k yerinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.
\nY\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilen bir di\u011fer tarihi yap\u0131 ise Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Ka\u015fgar kentindeki Karg\u0131l\u0131k Camisi.<\/p>\n
\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc Genel Direkt\u00f6r\u00fc Kenneth Roth, Twitter hesab\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin Do\u011fu T\u00fcrkistan’daki 2 tarihi caminin yok edildi\u011fini ortaya koydu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Roth, Twitter iletisinde, “Uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, bir milyon Uygur M\u00fcsl\u00fcman\u0131 tutuklaman\u0131n \u00f6tesinde, \u00c7in’in en az iki tarihi camiyi y\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor” payla\u015f\u0131m\u0131nda bulundu.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ms\u0131z kaynaklara g\u00f6re \u00c7in, 1997 y\u0131l\u0131ndan bu yana Do\u011fu T\u00fcrkistan genelinde 1200’\u00fcn \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck camiyi ibadete kapatt\u0131. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda y\u00fczlerce k\u00fc\u00e7\u00fck mescidin de kap\u0131s\u0131na kilit vuruldu.<\/p>\n
Pekin y\u00f6netimi taraf\u0131ndan kapat\u0131lan camilerden bir k\u0131sm\u0131 tamamen y\u0131k\u0131l\u0131rken bir k\u0131sm\u0131 da \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin irtibat b\u00fcrolar\u0131 haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc.
\nAyakta kalan camiler ise kapal\u0131 devre kameralarla 24 saat izleniyor. \u00c7in y\u00f6netimi b\u00f6ylece camiye girenleri y\u00fcz tarama tekni\u011fi ile kayda al\u0131yor.<\/p>\n
“\u00c7in, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ve kimli\u011fimizi yok edemedi\u011fi i\u00e7in toplama kamplar\u0131 kurdu”
\nEuronews’e konu\u015fan Uygur aktivist Gulnaz Uigur, “Camilerin y\u0131k\u0131lmas\u0131 yeni bir uygulama de\u011fil. \u00c7in daha \u00f6nce de bu t\u00fcr eylemleri ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Do\u011fu T\u00fcrkistan’da 2016 y\u0131l\u0131nda, yerel y\u00f6netimler taraf\u0131ndan \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde binlerce cami y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Camilerimizin eski ve y\u0131k\u0131lma tehlikesi oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle bunu yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Do\u011fu T\u00fcrkistan’da tehlike arz eden eski binalar \u00c7in’deki tarihi yap\u0131lar i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fil mi?” sorusunu y\u00f6neltti.<\/p>\n
Gulnaz Uigur, “\u00c7in y\u00f6netimi camilerimizi y\u0131kt\u0131 ama k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ve ruhumuzu yok edemedi. Bundan dolay\u0131 beyin y\u0131kamak ve Uygur kimli\u011fini yok etmek i\u00e7in Nazi tarz\u0131 toplama kamplar\u0131 in\u015fa ettiler ve milyonlarca Uygur T\u00fcrk\u00fcn\u00fc bu kamplarda i\u015fkenceden ge\u00e7iriyorlar. \u00c7ocuklar ebeveynlerinden uzakta, \u00c7inli g\u00f6revlilerin elinde yetimhanelerde tutuluyor. Ya\u015fl\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ise ya sokaklara at\u0131l\u0131yor ya da bu korkun\u00e7 toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderiliyor.” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Uygur izleri yok ediliyor<\/strong><\/p>\n \u00d6te yandan Do\u011fu T\u00fcrkistan’\u0131n Ka\u015fgar kentine giden New York Times gazetesi muhabiri, tarihi mimarinin y\u0131k\u0131lmaya devam etti\u011fini g\u00f6zlemledi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n Ka\u015fgar’daki eski kentin tamamen y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilirken, \u00c7in’in, b\u00f6lgedeki geleneksel \u0130slam ve Orta Asya mimarisinin en iyi korunan yerlerinden biri olarak kabul edilen Ka\u015fgar’daki tarihi bir\u00e7ok yap\u0131y\u0131 y\u0131karak, Uygur tarihinin izlerini silmeye devam etti\u011fi ifade ediliyor.<\/p>\n B\u00f6lgeye gizlice girmeyi ba\u015faran Bat\u0131l\u0131 muhabirler de Do\u011fu T\u00fcrkistan genelindeki toplama kamplar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131nda kayda de\u011fer art\u0131\u015f g\u00f6zlemlediklerini kaydediyor.<\/p>\n Uygur k\u0131zlar zorla evlendiriliyor<\/strong><\/p>\n Bu arada \u00c7in y\u00f6netiminin Uygur k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik bir di\u011fer ad\u0131m\u0131 ise Uygur k\u0131zlar\u0131n \u00c7inli erkeklerle evlili\u011fe zorlanmas\u0131.<\/p>\n Uygur T\u00fcrkleri bu durumun ‘evlilik’ olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ve uygulaman\u0131n d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde yap\u0131lan zorla taciz ve tecav\u00fcz oldu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n Gulnaz Uigur, “\u00c7in y\u00f6netiminin Uygur halk\u0131na y\u00f6nelik ac\u0131mas\u0131z politikalar\u0131ndan biri de Uygur k\u0131zlar\u0131 zorla Han \u00c7inlilerle evlili\u011fe zorlamas\u0131. Bu \u015fok edici hadisede Uygur k\u0131zlar, ailelerini \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi’nin ac\u0131mas\u0131z bask\u0131s\u0131ndan kurtarmak i\u00e7in kendilerine dayat\u0131lan ‘evlili\u011fe’ boyun e\u011fiyor. D\u00fc\u011f\u00fcnlere davet edilenler ise Han damatlar taraf\u0131ndan zorla alkol i\u00e7meye ve domuz eti yemeye zorlan\u0131yor. Domuz eti yemeyenler ise tespit edilerek toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderiliyor. Ayr\u0131ca s\u00f6zde d\u00fc\u011f\u00fcnler \u00c7in polisinin nezaretinde ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor.” diyor.<\/p>\n Gulnaz Uigur’a g\u00f6re, Uygur k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc tamamen silmek isteyen \u00c7in, Han \u00c7inlilere evlilikleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda te\u015fvik edici para veriyor.<\/p>\n Pekin y\u00f6netimi, zaman zaman s\u00f6zde d\u00fc\u011f\u00fcnleri toplu halde organize ediyor.<\/p>\n Uygur aktivistler, etnik temizli\u011fin h\u0131zla devam etti\u011fini dile getirerek, Uygur k\u0131zlar\u0131n, \u00c7inli \u00f6\u011fretmen ya da devlet memurlar\u0131yla ‘evlendirildi\u011fini’ g\u00f6steren videolar payla\u015f\u0131yor. Aktivistlere g\u00f6re evlili\u011fi kabul etmeyenler ise toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderiliyor ve a\u011f\u0131r i\u015fkencelere tabi tutuluyor.<\/p>\n Pakistan ve T\u00fcrk Cumhuriyetleri ba\u015fta olmak \u00fczere, Asya’daki bir\u00e7ok \u00fclke, ekonomik sebeplerden \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00c7in’in M\u00fcsl\u00fcmanlara y\u00f6nelik uygulamalar\u0131na sessiz kal\u0131yor.<\/p>\n Haber Kayna\u011f\u0131: tr.euronews.com<\/p>\n