{"id":280,"date":"2013-04-26T10:10:00","date_gmt":"2013-04-26T07:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=280"},"modified":"2013-04-26T13:29:31","modified_gmt":"2013-04-26T10:29:31","slug":"yukselen-turkiye-ve-cinin-stratejik-vizyonlari-benzesiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=280","title":{"rendered":"Y\u00fckselen T\u00fcrkiye ve \u00c7in’in Stratejik Vizyonlar\u0131 Benze\u015fiyor"},"content":{"rendered":"

\"Tatbikat\"<\/a>Do\u00e7. Dr. Sel\u00e7uk \u00c7olako\u011flu: “Y\u00fckselen T\u00fcrkiye ve \u00c7in’in Stratejik Vizyonlar\u0131 Benze\u015fiyor”<\/b><\/p>\n

Akif T. Tu\u011fcu<\/b><\/p>\n

USAK Asya-Pasifik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Sel\u00e7uk \u00c7olako\u011flu ile T\u00fcrkiye- \u00c7in Halk Cumhuriyeti ili\u015fkileri \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fclakat a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r:<\/p>\n

Akif T. Tu\u011fcu: 1971 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Halk Cumhuriyeti (\u00c7HC) ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti aras\u0131nda diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131ndan bu yana ili\u015fkilerin genel seyrini bize k\u0131saca \u00f6zetleyebilir misiniz?<\/p>\n

Sel\u00e7uk \u00c7olako\u011flu: T\u00fcrkiye 1971\u2019den \u00f6nce Tayvan\u2019da bulunan \u00c7in Cumhuriyeti\u2019ni tan\u0131yordu. Dolay\u0131s\u0131yla \u00c7HC ile resmi ili\u015fkilerin ba\u015flamas\u0131 1971 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti. Fakat T\u00fcrkiye ile \u00c7HC aras\u0131nda ger\u00e7ek anlamda g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi i\u00e7in epey bir zaman ge\u00e7mesi gerekti. 1970\u2019li ve 80\u2019li y\u0131llarda T\u00fcrkiye ve \u00c7in aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin hem ekonomik d\u00fczeyde hem de kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler d\u00fczeyinde son derece zay\u0131f kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu arada toplumsal temaslar da son derece zay\u0131ft\u0131. Deng Xiaoping liderli\u011finde 1978 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan modernle\u015fme hareketi sayesinde 80\u2019li y\u0131llar boyunca \u00c7in ekonomisi h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131l\u0131p g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir.<\/p>\n

1990\u2019dan itibaren, \u00c7in ekonomisi d\u00fcnyada kendisini hissettirmeye ba\u015flad\u0131. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarla birlikte T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7in alg\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015f ve \u00c7in\u2019le T\u00fcrkiye\u2019nin kuvvetli ekonomik ve siyasi ba\u011flar kurabilece\u011fine y\u00f6nelik beklentiler olu\u015fmu\u015ftur. Ancak 1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda ekonomik ve siyasi ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok ciddi bir geli\u015fme s\u00f6z konusu olmam\u0131\u015ft\u0131r. 2000\u2019li y\u0131llara geldi\u011fimizde, daha farkl\u0131 bir tablo ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. 2000 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Cumhurba\u015fkan\u0131 Jiang Zemin\u2019in T\u00fcrkiye ziyareti iki \u00fclke ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. T\u00fcrkiye ve \u00c7in, g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi ili\u015fkiler kurmak ve ayn\u0131 zamanda ekonomik ili\u015fkilerini geli\u015ftirmek istediklerini en \u00fcst d\u00fczeyde ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n

2000\u2019li y\u0131llarda T\u00fcrkiye ve \u00c7in aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00fcst d\u00fczey temaslar\u0131n yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ikili ticaretin de artmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. 2004 y\u0131l\u0131ndan itibaren ekonomik ve ticari ili\u015fkiler her y\u0131l katlanarak artm\u0131\u015ft\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131nda toplam ticaret hacmi yakla\u015f\u0131k 17 milyar dolar seviyesine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Tabi bununla birlikte baz\u0131 sorunlar\u0131n da ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ticaret hacmi \u00e7ok h\u0131zl\u0131 artmakla birlikte, bu 17 milyar dolarl\u0131k ticaret hacminin yakla\u015f\u0131k 15 milyar dolarl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 ithalat olu\u015fturuyordu. T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in\u2019den gelen \u00fcr\u00fcnlerin kalitesine y\u00f6nelik bir tak\u0131m \u015fik\u00e2yetlerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve ticari ili\u015fkilerdeki bu dengesizlik, siyasi ili\u015fkilere bir sorun olarak yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019i ili\u015fkileri geli\u015ftirme noktas\u0131nda yeni aray\u0131\u015flara sevk etmi\u015ftir. 2008\u2019den itibaren ikili ili\u015fkilerin tekrar kuvvetlendirilmesi ve yeniden tan\u0131mlanmas\u0131 ve stratejik bir vizyon olu\u015fturulmas\u0131 noktas\u0131nda \u00fcst d\u00fczey temaslar artm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

A.T.: G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00c7in T\u00fcrkiye ili\u015fkilerini yak\u0131ndan takip ediyorsunuz. 2009 y\u0131l\u0131nda Cumburba\u015fkan\u0131m\u0131z Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn, 2010 y\u0131l\u0131nda ise D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131m\u0131z Ahmet Davuto\u011flu\u2019nun \u00c7in ziyaretlerindeki heyetlerde siz de yer ald\u0131n\u0131z. G\u00f6zlemleriniz nelerdir? Bu gezilerde ne gibi kararlar al\u0131nd\u0131? \u0130ki \u00fclke ili\u015fkileri bundan sonar ne y\u00f6nde seyredecek?<\/p>\n

S. \u00c7.:\u0130kili ili\u015fkiler a\u00e7\u0131s\u0131ndan en \u00f6nemli ad\u0131mlardan birisi de T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn Haziran 2009\u2019da \u00c7in\u2019e ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi geni\u015f kat\u0131l\u0131ml\u0131 ziyaret olmu\u015ftur. Bu ziyaret s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye- \u00c7in ili\u015fkileri en \u00fcst d\u00fczeyde ele al\u0131nd\u0131. Al\u0131nan kararlar sadece siyasi ili\u015fkilerin kuvvetlendirilmesi y\u00f6n\u00fcnde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ekonomik ili\u015fkilerin de \u00e7ok boyutlu hale getirilmesi y\u00f6n\u00fcnde oldu. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019den talebi, sadece \u00c7in\u2019in T\u00fcrkiye\u2019den baz\u0131 T\u00fcrk mallar\u0131n\u0131 da almas\u0131 de\u011fil, ticaretin dengelenmesi idi. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7in\u2019den ithal edilen baz\u0131 \u00fcr\u00fcnler, T\u00fcrkiye\u2019de imalat sanayinde kullan\u0131larak tekrar ihracata y\u00f6nlendirilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin talepleri daha \u00e7ok dengeleyici politikalar \u00fczerine yo\u011funla\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin, \u00c7in \u015firketlerinin T\u00fcrkiye\u2019de yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131, T\u00fcrk \u00c7in ortakl\u0131klar\u0131n\u0131n kurularak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelerde yat\u0131r\u0131m yapmalar\u0131 gibi.<\/p>\n

Yine Cumhurba\u015fkan\u0131 G\u00fcl\u2019\u00fcn liderli\u011finde Pekin\u2019de toplanan T\u00fcrk- \u00c7in \u0130\u015f Konseyinde bu konular ele al\u0131nd\u0131. Cumhurba\u015fkan\u0131 G\u00fcl\u2019\u00fcn seyahat program\u0131 \u00c7in\u2019i bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirmekteydi. Sadece Ba\u015fkent Pekin de\u011fil, tarihi ba\u015fkentlerden Xian ile Hong Kong\u2019un hemen yan\u0131ba\u015f\u0131nda bulunan ve ekonomik anlamda \u00c7in\u2019in en \u00f6nemli merkezlerinden olan Shenzhen ziyaret edildi. Yine T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkilerinde sembolik de\u011feri b\u00fcy\u00fck olan \u015eincan Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesinin Ba\u015fkenti Urum\u00e7i ziyaret edildi. Cumhurba\u015fkan\u0131 G\u00fcl, Urum\u00e7i\u2019deki \u015eincan \u00dcniversitesinde daha \u00e7ok Uygurlardan olu\u015fan akademisyen ve \u00f6\u011frenci toplulu\u011funa hitaben T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkilerinde Uygurlar\u0131n bir dostluk k\u00f6pr\u00fcs\u00fc olmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir konu\u015fma yapt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019le ili\u015fkilerinde Uygurlar\u0131 bir dostluk k\u00f6pr\u00fcs\u00fc ve belki de ili\u015fkileri bir h\u0131zland\u0131rma arac\u0131 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Fakat bu ziyaretten hemen sonra 5 Temmuz 2009\u2019da Urum\u00e7i olaylar\u0131n\u0131n patlak vermesi, iki \u00fclke aras\u0131nda baz\u0131 tedirginliklere yol a\u00e7t\u0131. Bununla birlikte bu s\u00fcre\u00e7te \u00c7in ve T\u00fcrk taraf\u0131 \u00e7ok yap\u0131c\u0131 bir tav\u0131r sergileyip ili\u015fkilerin normalle\u015ftirilmesi noktas\u0131nda h\u0131zl\u0131 ad\u0131mlar att\u0131. \u00d6zellikle Eyl\u00fcl 2009\u2019da d\u0131\u015f ticarettten sorumlu Devler Bakan\u0131 Zafer \u00c7a\u011flayan, Ba\u015fbakan Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u00f6zel temsilcisi olarak Pekin\u2019e bir ziyarette bulundu. Bakan \u00c7a\u011flayan Pekin\u2019deki temaslar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Urum\u00e7i\u2019ye de hareket ederek Uluslararas\u0131 Urum\u00e7i Fuar\u0131na kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Eyl\u00fcl 2009 tarihinden itibaren bakanlar ve \u00fcst d\u00fczey b\u00fcrokratlar d\u00fczeyinde ili\u015fkiler yo\u011fun bir bi\u00e7imde devam ettirildi. Nihayetinde Eyl\u00fcl 2010\u2019da \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131 Wen Jiabao, T\u00fcrkiye\u2019ye \u00f6nemli bir ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bu ziyareti s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok say\u0131da ekonomik ve ticari i\u00e7erikli anla\u015fma imzaland\u0131. Bunlar\u0131n i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye\u2019deki h\u0131zl\u0131 tren projelerinin \u00c7inli \u015firketlerce yap\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen yakla\u015f\u0131k 20 milyar dolarl\u0131k bir anla\u015fma da bulunuyor Bunun yan\u0131nda, gerek T\u00fcrk \u00c7in ortak yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, gerek T\u00fcrkiye\u2019deki \u00c7in yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 noktas\u0131nda bir tak\u0131m anla\u015fmalar da imzaland\u0131.<\/p>\n

Ba\u015far\u0131l\u0131 ge\u00e7en Wen Jiabao ziyaretinden hemen sonra, Ekim 2010\u2019da D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Ahmet Davuto\u011flu kalabal\u0131k bir heyetle \u00c7in\u2019e ziyarette bulundu. Bu ziyaret s\u0131ras\u0131nda \u00c7in makamlar\u0131 T\u00fcrk heyetine jest yaparak heyetin Ka\u015fgar ve Urum\u00e7i\u2019yi de ziyaret etmesini sa\u011flad\u0131. T\u00fcrk heyeti Ka\u015fgar\u2019da Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut ve Yusuf Has Hacib\u2019in t\u00fcrbelerini ziyaret etti. Davuto\u011flu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndaki heyet Urum\u00e7i\u2019den tarihi ba\u015fkent Xian\u2019a oradan da \u015eanghay\u2019a hareket etti. T\u00fcrk heyeti burada \u015eangay Expo 2010\u2019nun kapan\u0131\u015f t\u00f6renlerine kat\u0131ld\u0131. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Davuto\u011flu ile \u00c7in D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Yang Jiechi Pekin\u2019de \u00c7in ve T\u00fcrk ba\u015fbakanlar\u0131n\u0131n Eyl\u00fcl 2010\u2019da T\u00fcrkiye\u2019de imzalad\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalar\u0131n takibini yapt\u0131. B\u00f6ylece ikili stratejik i\u015fbirli\u011finin yol haritas\u0131 da \u00e7izilmi\u015f oldu.<\/p>\n

A.T.: \u00c7in ve T\u00fcrkiye son y\u0131llarda y\u00fckselen iki g\u00fc\u00e7, bu iki \u00fclke aras\u0131nda ne gibi i\u015fbirli\u011fi olanaklar\u0131 olabilir?<\/p>\n

S.\u00c7.:Gelinen noktada T\u00fcrkiye- \u00c7in ili\u015fkilerinin stratejik ortakl\u0131k d\u00fczeyine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye- \u00c7in ili\u015fkileri art\u0131k herhangi iki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkiler olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 ilgilendiren bir boyuta ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in de elimizde baz\u0131 g\u00f6stergeler bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye ve \u00c7in, fiilen Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin yerini almaya ba\u015flayan ve d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomilerinin bulundu\u011fu, G20 platformunun birer \u00fcyesi konumundad\u0131r. \u00c7in, 2010 y\u0131l\u0131 itibariyle Japonya\u2019y\u0131 ge\u00e7erek ABD\u2019nin ard\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci ekonomisi haline geldi. T\u00fcrkiye ise d\u00fcnyan\u0131n 16. b\u00fcy\u00fck ekonomisi konumunda. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye\u2019nin on y\u0131l i\u00e7erisinde d\u00fcnyan\u0131n ilk on ekonomisi aras\u0131na girmesi bekleniyor. Bu a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019in ekonomik i\u015fbirli\u011fi, sadece iki \u00fclkeyi de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnya ekonomisini ilgilendiren bir boyuta sahip. Yine T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019in d\u0131\u015f politika stratejilerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, uluslararas\u0131 bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131, uluslararas\u0131 alanda daha adil bir temsilin olu\u015fmas\u0131 noktas\u0131nda ortak bir yakla\u015f\u0131m g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla hem ekonomik hem siyasal boyutta, T\u00fcrkiye ve \u00c7in aras\u0131ndaki stratejik ili\u015fkilerin k\u00fcresel dengeleri de etkileyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Cumhurba\u015fkan\u0131, ba\u015fbakan ve bakan d\u00fczeyinde son iki y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00fcst d\u00fczey ziyaretlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir yo\u011funluk dikkati \u00e7ekmektedir. T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkilerinin daha stratejik bir zemine oturdu\u011funu ve ekonomik ili\u015fkilerin daha derin bir boyut kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

A.T.: \u00c7in ekonomik y\u00f6nden T\u00fcrkiye i\u00e7in bir tehdit midir? Yoksa bu Turkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan avantajl\u0131 duruma \u00e7evirilebilir mi? \u0130ki \u00fclke aras\u0131nda ithalat- ihracat dengesi sa\u011flanabilir mi?<\/p>\n

S.\u00c7.:\u0130kili ticari ili\u015fkilerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, T\u00fcrkiye\u2019nin b\u00fcy\u00fck bir oranda a\u00e7\u0131k verdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu ticaretin y\u00fczde seksenden fazlas\u0131 \u00c7in\u2019den T\u00fcrkiye\u2019ye ihracat \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fiyor. Bu tablo T\u00fcrk taraf\u0131nda hakl\u0131 olarak \u00e7e\u015fitli endi\u015felere yol a\u00e7\u0131yor. Fakat \u00c7in\u2019den ger\u00e7ekle\u015ftirilen ithalat\u0131 detayl\u0131 olarak inceledi\u011fimizde, bunun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de normalde \u00e7ok fazla \u00fcretilmeyen orta ve d\u00fc\u015f\u00fck teknolojili \u00fcr\u00fcnler oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Hatta bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, ara \u00fcr\u00fcn olarak T\u00fcrk imalat sanayinde kullan\u0131l\u0131p ihracat olarak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fclkelere gitmektedir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00c7in\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 ithalat ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019de enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc bir etkiye sahiptir. Hi\u00e7bir T\u00fcrk yetkili, ticaretin y\u00fczde elli y\u00fczde elli gibi bir dengeye sahip olmas\u0131n\u0131 beklemiyor. T\u00fcrkiye, \u00c7in\u2019den di\u011fer dengeleyici fakt\u00f6rlerin devreye sokulmas\u0131n\u0131 talep ediyor. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda, \u00c7in \u015firketlerinin T\u00fcrkiye\u2019de yat\u0131r\u0131m yap\u0131p, \u00fcretime ge\u00e7mesi geliyor. Mesela Huawei teknoloji \u015firketinin, T\u00fcrkiye\u2019de ARGE merkezi kurma projesi gibi. T\u00fcrkiye ayr\u0131ca Avrupa, Ortado\u011fu, Afrika ve Avrasya\u2019ya a\u00e7\u0131lan stratejik bir merkez olarak cazip bir f\u0131rsat sunuyor. Yine di\u011fer bir d\u00fc\u015f\u00fcnce de T\u00fcrk ve \u00c7inli \u015firketlerin d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerinde ortak yat\u0131r\u0131mlar yapmas\u0131.<\/p>\n

Ba\u015fka bir telafi edici sekt\u00f6r ise turizmdir. Art\u0131k \u00c7in\u2019de zengin bir n\u00fcfus olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Yeni nesil \u00c7inli zenginler turist olarak d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerine gidiyorlar. T\u00fcrkiye\u2019nin bir turizm \u00fclkesi olarak \u00c7in pastas\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 pay yok denecek kadar az. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00c7in\u2019den T\u00fcrkiye\u2019ye daha fazla turist nas\u0131l getirilebilece\u011fi noktas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Ayr\u0131ca \u00c7in\u2019den T\u00fcrkiye\u2019ye do\u011frudan seferlerin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Son zamanlarda do\u011frudan u\u00e7ak seferlerinin say\u0131s\u0131 artmakla birlikte, halen \u00e7ok yetersiz durumdad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye- \u00c7in aras\u0131nda e\u011fitim alan\u0131nda da i\u015fbirli\u011fi geli\u015ftirilebilir. T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ok say\u0131da \u0130ngilizce e\u011fitim veren \u00fcniversite bulunuyor. Bu alanda \u00c7inli \u00f6\u011frencilerin e\u011fitim i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye \u00e7ekilmes d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. \u00d6zellikle Kuzey Amerika, Avustralya ve \u0130ngiltere\u2019ye giden \u00f6\u011frencilere daha iyi fiyatlarla ve daha cazip \u015fartlarda T\u00fcrkiye\u2019de \u0130ngilizce e\u011fitim verilebilir. Bu ayn\u0131 zamanda, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ili\u015fkilerdeki insan kayna\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan da son derece \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

A.T.: Bunun yan\u0131nda, \u00c7inlilerin gelir seviyesinin y\u00fckselmesiyle olu\u015fan zengin kesim sayesinde \u00c7in\u2019in i\u00e7 talebinin geli\u015fmesini de bu y\u00f6nde dengeleyici bir unsur olarak sayabilir miyiz?<\/p>\n

S.\u00c7.:Tabi, zaten ortak yat\u0131r\u0131mlardan kast\u0131m\u0131z oydu. \u015eu an D\u0131\u015f Ticaret M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir projesi var. Urum\u00e7i ortak sanayi b\u00f6lgesinin kurulmas\u0131 bunlardan birisidir. Yine \u00c7in\u2019e b\u00f6lge bazl\u0131 ve sekt\u00f6rel olarak girilerek T\u00fcrk \u015firketlerin \u00c7in\u2019de yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefleniyor Ayr\u0131ca Urum\u00e7i\u2019ye \u0130stanbul\u2019dan do\u011frudan u\u00e7ak seferi konabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Urum\u00e7i \u00c7in\u2019in Orta Asya\u2019ya a\u00e7\u0131lan kap\u0131s\u0131d\u0131r. Urum\u00e7i\u2019de kurulacak yat\u0131r\u0131mlar sadece \u00c7in pazar\u0131na hitap etmekle kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda Orta Asya hatta Hindistan pazar\u0131na hitap edecek \u015fekilde geli\u015ftirilebilir.<\/p>\n

\u00c7in, yak\u0131n zamanda, ekonomisi zor g\u00fcnler ya\u015fayan Yunanistan\u2019da b\u00fcy\u00fck bir liman kiralad\u0131 ve buray\u0131 akdenizdeki ticaretinde kendisine lojistik \u00fcs olarak kullanmay\u0131 planl\u0131yor. Bu konuda \u00fclkemizden de \u00e7e\u015fitli \u00e7ekinceler y\u00fckseldi.<\/p>\n

Asl\u0131nda \u00c7in\u2019in Yunanistan yerine T\u00fcrkiye\u2019den liman kiralamas\u0131 ve buray\u0131 lojistik us olarak kullanmas\u0131 projesi de \u00e7ok\u00e7a g\u00fcndeme gelmi\u015fti. Burada T\u00fcrkiye\u2019nin kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapmas\u0131 gerekenler daha fazlad\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de yarg\u0131 sistemi yabanc\u0131 \u015firketlerin T\u00fcrkiye\u2019deki liman \u00f6zelle\u015ftirmelerine girmelerine pek s\u0131cak bakm\u0131yor. \u0130zmir ve Mersin liman\u0131 konusunda gerekli ad\u0131mlar at\u0131lmay\u0131nca, \u00c7in Yunaninstan\u2019\u0131n Pire Liman\u0131na y\u00f6neldi. \u00c7inliler Pire Liman\u0131\u2019n\u0131 Do\u011fu Akdeniz ve Do\u011fu Avrupa\u2019da \u00f6nemli bir lojistik \u00fcs olarak kullanmay\u0131 planl\u0131yor. Bu durum T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir f\u0131rsatt\u0131r. \u015eimdi Trabzon liman\u0131n\u0131n \u00c7inli \u015firketler taraf\u0131ndan \u00f6zelle\u015ftirilme yoluyla i\u015fletmesinin devral\u0131nmas\u0131 s\u00f6z konusu. Bu konuda T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6zellikle yarg\u0131da bir mantalite de\u011fi\u015fikli\u011fine ihtiya\u00e7 var. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fckl\u00fc bir miktarda yabanc\u0131 sermayeyi \u00e7ekmenin ba\u015fka bir yolu da yok. T\u00fcrkiye sadece \u00c7in\u2019e de\u011fil, di\u011fer \u00fclkelere de kendisini bir lojistik \u00fcs olarak pazarlamak istiyor. Avrupa Birli\u011fi, Rusya, Ortado\u011fu, Kafkaslar, Orta Asya Afrika, \u00c7in ve di\u011fer ekonomilere kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye, kendisini gerek petrol ve do\u011falgaz boru hatlar\u0131n\u0131n g\u00fczerg\u00e2h\u0131 i\u00e7in gerek bir stratejik lojistik \u00fcs olarak sunmaktad\u0131r. Pire Liman\u0131 T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan ka\u00e7\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir f\u0131rsatt\u0131 ama Trabzon liman\u0131 veya benzer liman \u00f6zelle\u015ftirilmeleriyle \u00c7in sermayesinin \u00fclkeye girmesi h\u0131zland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n

A.T.: Son d\u00f6nemde, \u00c7in ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler y\u00f6n\u00fcnden de \u00f6nemli ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de iki \u00fcniversitemizde Konf\u00fc\u00e7y\u00fcs enstit\u00fcleri kuruldu. 2010 \u015eanghay Expo\u2019da 8 milyon \u00c7inli T\u00fcrk pavyonunu ziyaret etti. 2012 T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in y\u0131l\u0131; 2013 \u00c7in\u2019de T\u00fcrk y\u0131l\u0131 ilan edildi. Bu faaliyetleri nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz, iki \u00fclke ili\u015fkilerine nas\u0131l bir yans\u0131mas\u0131 olacakt\u0131r?<\/p>\n

S.\u00c7.: T\u00fcrkiye- \u00c7in ili\u015fkilerinin en zay\u0131f halkalar\u0131ndan birisi; toplumlar\u0131n birbirini yeterince tan\u0131mamas\u0131d\u0131r. 2000\u2019li y\u0131llarda ikili ekonomik ve siyasi ili\u015fkiler son derece \u00f6nemli boyutlara ula\u015ft\u0131. Ama halk d\u00fczeyinde ili\u015fkiler halen \u00e7ok zay\u0131f kal\u0131yor. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de sokakta \u00c7in \u00fczerine bir anket yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ya da ayn\u0131s\u0131 \u00c7in\u2019de T\u00fcrkiye \u00fczerinde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, her iki halk\u0131n da birbirini tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Mevcut bilgi birikimi ise Bat\u0131l\u0131 medya \u00fczerinden ve olumsuz kal\u0131p yarg\u0131lara dayal\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Bu anlamda 2012\u2019de \u00c7in\u2019de T\u00fcrk y\u0131l\u0131, 2013 de ise T\u00fcrkiye\u2019de \u00c7in y\u0131l\u0131 ilan edilmesi son derece \u00f6nemlidir. \u015eanghay Expo 2010\u2019da T\u00fcrkiye \u00fcst d\u00fczeyde bir pavyon kurdu ve \u00fclke tan\u0131t\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir ad\u0131m att\u0131. Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 u\u00e7ak seferlerinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00c7inli turistlerin T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nlendirilmesi ve buna paralel olarak T\u00fcrk ve \u00c7in e\u011fitim kurumlar\u0131 aras\u0131nda i\u015fbirli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131 bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir. \u00d6zellikle, Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleri aras\u0131nda uygulanan Erasmus program\u0131 gibi, T\u00fcrkiye ve \u00c7in aras\u0131nda ortak bir fon olu\u015fturup \u00f6\u011fretim eleman\u0131 ve \u00f6\u011frenci de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Art\u0131k T\u00fcrkiye \u00f6zellikle sosyal bilimler alan\u0131nda e\u011fitimde d\u00fcnya standartlar\u0131yla yar\u0131\u015f\u0131r bir hale geldi. T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130ngilizce e\u011fitim veren \u00fcniversitelere \u00e7e\u015fitli burs kaynaklar\u0131 da tesis edilerek \u00c7inli \u00f6\u011frencilerin y\u00f6nlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Halklar aras\u0131ndaki temas\u0131n artmas\u0131, siyasi d\u00fczeyde stratejik vizyonu geli\u015ftiren bir ad\u0131m olacakt\u0131r.<\/p>\n

A.T.: \u00c7in, seksenli y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana h\u0131zl\u0131 ve istikrarl\u0131 bir y\u00fckseli\u015f i\u00e7inde, bu bir s\u00fcre daha b\u00f6yle devam edecek gibi duruyor. Siz bu y\u00fckseli\u015fi gerek Kore, Japonya, Rusya, Hindistan gibi b\u00f6lge \u00fclkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekse d\u00fcnya d\u00fczeni ve dengeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/p>\n

S.\u00c7.:2000\u2019li y\u0131llarda d\u00fcnyada h\u0131zla y\u00fckselen \u00fclkeler aras\u0131nda \u00c7in ve T\u00fcrkiye bulunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019in ortak stratejik vizyonunda pek \u00e7ok a\u00e7\u0131dan benzerlikler g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6zellikle 2009- 2010 y\u0131llar\u0131 boyunca Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u00fcvenlik Konseyinde T\u00fcrk ve \u00c7inli yetkililer \u00e7ok yo\u011fun bir i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131lar. \u201cKom\u015fularla S\u0131f\u0131r Problem\u201d politikas\u0131 izleyen T\u00fcrkiye, d\u00fcnyadaki sorunlar\u0131n en aza indirildi\u011fi, uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011finin artt\u0131\u011f\u0131, uluslararas\u0131 ticaretin yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnya g\u00f6rmek istiyor. \u00c7in\u2019in de benzer bir d\u0131\u015f politika stratejisi var. \u00c7in de \u201cbar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00fckseli\u015f\u201d teziyle, t\u00fcm d\u00fcnya ile ili\u015fkilerini \u00e7ok boyutlu olarak geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye ve \u00c7in aras\u0131nda hem ekonomik hem siyasi i\u015f birli\u011fi yap\u0131labilir. G20\u2019deki di\u011fer \u00fclkelerin rakip de\u011fil, ortak olarak g\u00f6r\u00fclmesi nokts\u0131nda T\u00fcrkiye ve \u00c7in\u2019in yakla\u015f\u0131mlar\u0131 var. T\u00fcrkiye zaten \u00c7in\u2019le beraber G\u00fcney Kore, Japonya, Rusya, Hindistan, Brezilya ve Endonezya gibi di\u011fer G20 \u00fcyesi \u00fclkelerle \u00e7ok yo\u011fun ili\u015fkiler geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

A.T.: \u00c7in\u2019in yumu\u015fak g\u00fcc\u00fc g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha da dikkat \u00e7eken bir olgu halini al\u0131yor, ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrkiye de son y\u0131llarda izledi\u011fi aktif d\u0131\u015f politikayla, ortado\u011fu ve Afrika\u2019da etkin bir yumu\u015fak g\u00fcce sahip oldu. Acaba bu b\u00f6lgelerde \u00c7in ve T\u00fcrkiye\u2019nin etkinlikleri aras\u0131nda ilerleyen zamanlarda bir \u00e7eki\u015fme\/\u00e7at\u0131\u015fma ya\u015fanabilir mi?<\/p>\n

S.\u00c7.:T\u00fcrkiye ve \u00c7in pek \u00e7ok \u00fclke geli\u015fmekte olan pazar\u0131nda h\u0131zla y\u00fckseliyor. \u00d6zellikle Ortado\u011fu ve Afrika\u2019da ekonomik ve siyasi n\u00fcfuzu artan iki \u00fclke \u00c7in ve T\u00fcrkiye\u2019dir. Bu b\u00f6lgelerde ekonomik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n artmas\u0131 ve Afrika \u00fclkelerinin kalk\u0131nmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her iki \u00fclke de baraj, otoyol, toplu konut gibi b\u00fcy\u00fck m\u00fcteahhitlik projelerine giriyorlar.<\/p>\n

T\u00fcrkiye ve \u00c7in rekabet etmek yerine, ortak projeleri Afrika ve Ortado\u011fu pazar\u0131nda harekete ge\u00e7irerek, hem yat\u0131r\u0131m yap\u0131lan \u00fclkelerin hem T\u00fcrkiye\u2019nin hem \u00c7in\u2019in kazanaca\u011f\u0131 bir form\u00fcl bulabilirler. \u0130ki \u00fclke \u00f6zelikle Afrika\u2019da ortak yat\u0131r\u0131m stratejisi geli\u015ftirebilir. Bu da azgeli\u015fmi\u015f Afrika \u00fclkelerinin kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir rol oynayacakt\u0131r. T\u00fcrkiye, May\u0131s 2011\u2019de \u0130stanbul\u2019da BM En Az geli\u015fmi\u015f \u00dclkeler Zirvesi\u2019ni d\u00fczenleyecek. Be\u015f y\u0131l boyunca T\u00fcrkiye, \u201cLeast developed countries\u201d platformuna adeta hamilik yapacak. Bu az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin pek \u00e7o\u011fu Afrika \u00fclkesi ve burada T\u00fcrkiye de \u00f6nemli bir rol oynayacak. \u00c7in de uzun y\u0131llar boyunca \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck etkinli\u011fi olan bir \u00fclke konumunda bulunuyor. T\u00fcrkiye ve \u00c7in, Afrika\u2019da sadece ekonomik anlamda de\u011fil, siyasi anlamda da bir i\u015fbirli\u011fine gidebilir.<\/p>\n

A.T.: T\u00fcrkiye\u2019nin bu \u015fekilde \u00c7in ve di\u011fer geli\u015fmekte \u00fclkelerle geli\u015ftirdi\u011fi ili\u015fkiler, T\u00fcrkiye\u2019nin Bat\u0131\u2019dan uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131na dair soru i\u015fareteri do\u011furuyor. Bunu nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/p>\n

S.\u00c7.:Son d\u00f6nemde geli\u015fen T\u00fcrkiye-\u00c7in stratejik i\u015fbirli\u011fi, uluslararas\u0131 kamuoyu taraf\u0131ndan yak\u0131ndan takip ediliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin gerek Ortado\u011fu\u2019yla gerek Rusya ile i\u015fbirli\u011fini geli\u015ftirmesi, n\u00fckleer santraller de dahil bir tak\u0131m stratejik anla\u015fmalara imza atmas\u0131, T\u00fcrkiye nereye gidiyor tart\u0131\u015fmalar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda bu, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7ok makul bir soru de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda t\u00fcm akt\u00f6rler birbirleriyle \u00e7ok boyutlu ili\u015fkiler geli\u015ftiriyor. \u00c7in sadece T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerini geli\u015ftirmekle kalm\u0131yor ayn\u0131 zamanda Brezilya ile de geli\u015ftiriyor. ABD ve Japonya\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ticari orta\u011f\u0131 olarak \u00c7in \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00c7in\u2019le AB \u00fclkeleri aras\u0131nda, ba\u015fta Almanya olmak \u00fczere \u00e7ok s\u0131k\u0131 ekonomik ili\u015fkiler var. En son Yunanistan\u2019\u0131n Pire Liman\u0131n\u0131n i\u015fletmesini \u00c7in \u00fcstlendi ve buray\u0131 kendisi i\u00e7in bir lojistik \u00fcs olarak kullanacak. \u00c7in ve T\u00fcrkiye\u2019nin stratejik ili\u015fkileri herhangi bir \u00fclkeye kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilmi\u015f bir ittifak de\u011fil, sadece g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda hem bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131, hem de d\u00fcnyan\u0131n genel olarak kalk\u0131nmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak bir ortakl\u0131k olarak de\u011ferlendirebiliriz. Bu anlamda \u00c7in de T\u00fcrkiye de bir yere gitmiyor, sadece ili\u015fkilerini \u00e7e\u015fitlendiriyorlar. T\u0131pk\u0131 ABD\u2019nin, AB\u2019nin ve Japonya\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi… Tabi T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok boyutlu ili\u015fkileri sadece bu \u015fekilde \u00c7in\u2019i kapsam\u0131yor. Hindistan, Brezilya ve di\u011fer G20 \u00fclkeleriyle daha \u00f6nceden geleneksel olarak \u00e7ok zay\u0131f olan ili\u015fkilerimizin geli\u015fmesi s\u00f6z konusu. Bu elbette \u00c7in\u2019i i\u00e7erdi\u011fi kadar Japonya\u2019y\u0131, G\u00fcney Kore\u2019yi, Avustralya\u2019y\u0131, Endonezya\u2019y\u0131, G\u00fcney Afrika\u2019y\u0131 i\u00e7eriyor. Yine ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkiye\u2019nin ABD ve Avrupa ile var olan g\u00fc\u00e7l\u00fc siyasi ve ekonomik ili\u015fkileri devam ediyor.. Dolay\u0131s\u0131yla bu anlamda T\u00fcrkiye\u2019de herhangi bir eksen kaymas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. T\u00fcrkiye ili\u015fkilerini \u00e7e\u015fitlendirerek, d\u00fcnya bar\u0131\u015f\u0131na ve istikrar\u0131na katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 gibi ekonomik olarak bundan yararlan\u0131yor. T\u00fcrkiye \u00f6zellikle son on y\u0131ld\u0131r kendisini bir \u201cg\u00fcvenlik devleti\u201dnden bir \u201cticaret devleti\u201dne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bir t\u00fcccar devletin arzulad\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli \u015fey ise k\u00fcresel d\u00fczeyde bar\u0131\u015f ve istikrar\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

A.T.:Te\u015fekk\u00fcrler.<\/p>\n

http:\/\/www.usak.org.tr\/myazdir.asp?id=1942<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do\u00e7. Dr. Sel\u00e7uk \u00c7olako\u011flu: “Y\u00fckselen T\u00fcrkiye ve \u00c7in’in Stratejik Vizyonlar\u0131 Benze\u015fiyor” Akif T. Tu\u011fcu USAK Asya-Pasifik Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Sel\u00e7uk \u00c7olako\u011flu ile T\u00fcrkiye- \u00c7in Halk Cumhuriyeti ili\u015fkileri \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fclakat a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r: Akif T. Tu\u011fcu: 1971 y\u0131l\u0131nda \u00c7in Halk Cumhuriyeti (\u00c7HC) ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti aras\u0131nda diplomatik ili\u015fkilerin kurulmas\u0131ndan bu yana ili\u015fkilerin genel seyrini bize […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,19],"tags":[],"class_list":["post-280","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-turkiye-ve-cin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/280","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=280"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":283,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/280\/revisions\/283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}