
{"id":2742,"date":"2019-02-18T10:45:23","date_gmt":"2019-02-18T07:45:23","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=2742"},"modified":"2019-02-18T10:46:46","modified_gmt":"2019-02-18T07:46:46","slug":"orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=2742","title":{"rendered":"Orta Asya\u2019n\u0131n Unutulmu\u015f Filistin\u2019i: Do\u011fu T\u00fcrkistan"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2744\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/orta_asyanin_filistini_dogu_turkistan.jpeg\" alt=\"\" width=\"656\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/orta_asyanin_filistini_dogu_turkistan.jpeg 656w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/orta_asyanin_filistini_dogu_turkistan-400x244.jpeg 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 656px) 100vw, 656px\" \/>Mustafa G\u00fclali<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrklerin tarihte ata yurdu\/ilk yerle\u015fim yeri olan ve\u00a0<b><strong>\u00c7in<\/strong><\/b>lilerin \u201cXinjiang\u201d (<b><strong>\u015eincan<\/strong><\/b>)<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn1\" name=\"_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131\u00a0<b><strong>Do\u011fu T\u00fcrkistan<\/strong><\/b>\u00a0b\u00f6lgesi,\u00a01.828.418\u00a0km<sup>2<\/sup>\u00a0y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcyle Kazakistan\u2019dan sonra Orta Asya\u2019n\u0131n ikinci, d\u00fcnyan\u0131n ise en b\u00fcy\u00fck on dokuzuncu \u00fclkesidir. Bu muazzam co\u011frafya, \u00c7in topraklar\u0131n\u0131n 1\/6\u2019s\u0131na tekab\u00fcl eder.\u00a0Bu h\u00e2liyle yakla\u015f\u0131k olarak Almanya\u2019dan 4, \u00dcrd\u00fcn\u2019den 25, Pakistan\u2019dan 3, T\u00fcrkiye\u2019den ise 2,5 kat daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn2\" name=\"_ftnref2\">[2]<\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Co\u011frafyan\u0131n yery\u00fcz\u00fc \u015fekilleri de tarih ve hayat\u0131 gibi tezatlarla doludur. Bir tarafta u\u00e7suz bucaks\u0131z \u00e7\u00f6ller ve vahalar uzan\u0131rken, di\u011fer tarafta da y\u00fcksek tepeler ve ormanl\u0131klar yer al\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan&#8217;\u0131n 1\/3&#8217;\u00fcne yak\u0131n\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6ller (yakla\u015f\u0131k 600.000 km), 90.000 km<sup>2<\/sup>sini ormanl\u0131klar ve geri kalan\u0131n\u0131 da tar\u0131ma elveri\u015fli topraklar ve da\u011fl\u0131k b\u00f6lgeler olu\u015fturur.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn3\" name=\"_ftnref3\">[3]<\/a>\u00a0Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131, Altay Da\u011flar\u0131, Pamir Da\u011flar\u0131, Taklamakan \u00c7\u00f6l\u00fc, Turfan \u00c7ukurlu\u011fu ile Tar\u0131m ve Cungarya Nehirlerini s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunduran \u00fclke; Rusya, Mo\u011folistan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan, Pakistan, Afganistan, Tacikistan, Tibet, Hindistan ve \u00c7in ile kom\u015fudur.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b><strong><img decoding=\"async\" class=\"alignright\" src=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/images\/upload\/3_13.jpg\" \/>Medeniyetler havzas\u0131<\/strong><\/b><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan, tarih boyunca \u00e7e\u015fitli medeniyetlerin kav\u015fak noktas\u0131 olmu\u015f k\u00f6kl\u00fc bir havzad\u0131r. Tarih\u00ee \u0130pek Yolu\u2019nun \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 bu topraklarda ge\u00e7mektedir. \u0130sl\u00e2miyet\u2019ten \u00f6nce \u015eaman, Hint ve Bat\u0131 Yunan medeniyetlerinin kesi\u015fti\u011fi bir noktada iken Uygur T\u00fcrklerinin 10. y\u00fczy\u0131ldan itibaren M\u00fcsl\u00fcman olmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla \u0130sl\u00e2m, Budizm ve Bat\u0131 H\u0131ristiyan medeniyetlerinin de bulu\u015ftu\u011fu bir b\u00f6lge durumuna gelmi\u015ftir. Bunda jeopolitik konumuyla beraber yer alt\u0131 ve yer \u00fcst\u00fc zenginlik kaynaklar\u0131 da \u00e7ok etkili olmu\u015ftur.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn4\" name=\"_ftnref4\">[4]<\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00dcnl\u00fc \u0130ranl\u0131 \u015eair\u00a0<a href=\"https:\/\/www.turkedebiyati.org\/firdevsi.html\">Firdevs<\/a>i&#8217;nin (940-1020) 10. y\u00fczy\u0131lda otuz y\u0131lda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 60 bin beyitlik eseri\u00a0\u201c<em>\u015eehname<\/em>\u201dde milattan \u00f6nceki d\u00f6nemlerden beri T\u00fcrklerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklara \u201cTuran\u201d ad\u0131 verildi\u011fi kaydedilmi\u015ftir. Fakat 7. y\u00fczy\u0131ldan sonra, Turan ad\u0131 Arap ve Fars kaynaklar\u0131nda \u201cT\u00fcrkistan\u201d olarak ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015f, Marco Polo\u2019nun\u00a0<em>Seyahatnamesi<\/em>\u2019nde ise \u201cB\u00fcy\u00fck T\u00fcrkiye\u201d ismi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Turfan metinlerine g\u00f6re, Uygur T\u00fcrklerinin kendi ya\u015fad\u0131klar\u0131 topraklara verdikleri isim \u201cUygur \u0130li\u201ddir; ancak kaynaklarda zaman zaman \u201cUyguristan\u201d ad\u0131na da rastlanmaktad\u0131r. \u201cB\u00fcy\u00fck T\u00fcrkiye\u201d anlam\u0131na gelen \u201cUlu\u011f T\u00fcrkistan\u201d\u0131n bat\u0131 k\u0131sm\u0131 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda Ruslar taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmi\u015ftir, do\u011fuda kalan k\u0131sm\u0131na da \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan\u201d denmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn5\" name=\"_ftnref5\">[5]<\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan, dil, din, k\u00fclt\u00fcr, edebiyat ve sanat y\u00f6n\u00fcnden T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde \u00e7ok \u00f6nemli bir merkez olmu\u015ftur. Bu merkezde ilk yaz\u0131l\u0131 edebiyat, ilk yaz\u0131l\u0131 hukuk, ilk kitap basma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, Ka\u015fgarl\u0131 Mahmud, Yusuf Has Hacib, Hoca Ahmet Yesevi gibi b\u00fcy\u00fck \u015fahsiyetler yeti\u015fmi\u015f ve on iki makam gibi m\u00fczik \u015faheseri ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u0130nsanl\u0131k tarihinin bir harikas\u0131 olarak say\u0131lan kariz k\u00fclt\u00fcr\u00fc, yani yer alt\u0131 su kanallar\u0131 da bu b\u00f6lgede meydana getirilmi\u015ftir.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn6\" name=\"_ftnref6\">[6]<\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b><strong>Ger\u00e7ek bir zenginlik kayna\u011f\u0131<\/strong><\/b><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">9. y\u00fczy\u0131lda ya\u015fam\u0131\u015f \u0130ran as\u0131ll\u0131 tarih\u00e7iBelaz\u00fcri\u2019nin \u201cAllah\u2019\u0131n yery\u00fcz\u00fcndeki cennetlerinden biridir.\u201d<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn7\" name=\"_ftnref7\">[7]<\/a>dedi\u011fi, 12 ila 13. y\u00fczy\u0131llarda ya\u015fam\u0131\u015f \u00fcnl\u00fc Arap tarih\u00e7isi Yakut el-Hamevi\u2019nin ise \u201czenginlikleri asla anlat\u0131lamayan muazzam\u201d<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn8\" name=\"_ftnref8\">[8]<\/a>\u00a0bir \u00fclke diye nitelendirdi\u011fi Do\u011fu T\u00fcrkistan sadece tarih, k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet y\u00f6n\u00fcnden de\u011fil; petrol, do\u011fal gaz, k\u00f6m\u00fcr, alt\u0131n, uranyum gibi do\u011fal kaynaklar bak\u0131m\u0131ndan da \u00e7ok zengindir. \u00d6yle ki \u00c7in, petrol ihtiyac\u0131n\u0131n %25\u2019ini bu b\u00f6lgeden kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. Son ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n do\u011fal gaz rezervi 1 trilyon 400 milyar metrek\u00fcp olup \u00c7in\u2019in 30 y\u0131ll\u0131k ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak kapasitededir. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n k\u00f6m\u00fcr rezervi \u00c7in k\u00f6m\u00fcr rezervinin %40\u2019\u0131n\u0131 te\u015fkil etmektedir.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn9\" name=\"_ftnref9\">[9]<\/a>\u00a0\u00dclkenin 5 bini ge\u00e7en maden oca\u011f\u0131nda 118 \u00e7e\u015fit maden \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Bir ba\u015fka ifade ile \u00c7in\u2019in toplam maden ocaklar\u0131n\u0131n %85\u2019i Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019 da yer almaktad\u0131r.Bu y\u00f6nleriyle bu b\u00f6lge\u00a0Orta Asya\u2019n\u0131n Kuveyt\u2019i olarak da an\u0131lmaktad\u0131r.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn10\" name=\"_ftnref10\">[10]<\/a><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b><strong>Tarih\u00ee s\u00fcre\u00e7<\/strong><\/b><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan, bilinen ve bilinmeyen daha pek \u00e7ok \u00f6zelli\u011fiyle tarih boyunca \u00e7e\u015fitli devletlerin istila ve i\u015fgallerine u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n en ba\u015f\u0131nda \u00c7in Halk Cumhuriyeti gelmektedir. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 trajedilerin uzun bir tarih\u00ee s\u00fcreci vard\u0131r. \u00c7in ordular\u0131 taraf\u0131nda 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren s\u0131k s\u0131k istilaya u\u011frayan Do\u011fu T\u00fcrkistan, 1949\u2019da i\u015fgal edilmi\u015f ve 1955\u2019te resm\u00ee olarak \u00c7in\u2019in \u201c\u015eincan Uygur Otonom B\u00f6lgesi\u201d ilan edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Uygur as\u0131ll\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birka\u00e7 defa devlet kurma te\u015febb\u00fcsleri olmu\u015f fakat k\u00fcresel egemen sistemin sahipleri buna m\u00fcsaade etmemi\u015flerdir. Mesela 12 Kas\u0131m 1933 y\u0131l\u0131nda Hoca Niyaz Hac\u0131 \u00f6nderli\u011finde kurulmu\u015f olan Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130sl\u00e2m Cumhuriyeti, 1934 y\u0131l\u0131nda Rus-\u00c7in ortak sald\u0131r\u0131s\u0131 sonucunda y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bundan on y\u0131l sonra ise Ali Han T\u00f6re liderli\u011finde 12 Kas\u0131m 1944\u2019te Do\u011fu T\u00fcrkistan Cumhuriyeti kurulmu\u015f fakat bu devlet de 1949 y\u0131l\u0131nda yine \u00c7in rejimi taraf\u0131ndan y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130sl\u00e2m Cumhuriyeti\u2019nin ilk cumhurba\u015fkan\u0131 Hoca Niyaz Hac\u0131, kurulu\u015f felsefesinin temelini o zamanlar \u015fu 5 maddeyle a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r:<\/p>\n<ol style=\"font-weight: 400;\">\n<li>B\u00fct\u00fcn Uygur b\u00f6lgesi, Do\u011fu T\u00fcrkistan \u0130sl\u00e2m Cumhuriyeti\u2019nin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Y\u00f6netim ve ekonomi, tamamen Uygurlar\u0131n kontrol\u00fcnde bulunacakt\u0131r.<\/li>\n<li>Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f milletleri, \u015fimdi art\u0131k tamamen \u00f6zg\u00fcrd\u00fcr.<\/li>\n<li>Cumhurba\u015fkan\u0131, tamam\u0131yla halk\u0131n huzur ve saadeti hedefini benimsemi\u015f bir h\u00fck\u00fcmetin kurulmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck edecektir.<\/li>\n<li>Cumhuriyet, b\u00fct\u00fcn kurumlar\u0131yla, modernle\u015fmekte olan di\u011fer toplumlar seviyesine \u00e7\u0131kmaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r.<a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn11\" name=\"_ftnref11\">[11]<\/a><\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b><strong>Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u015fgal alt\u0131nda<\/strong><\/b><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">1949 y\u0131l\u0131 her y\u00f6n\u00fcyle ilgin\u00e7 bir tarihtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu tarih a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131, \u00fclkeleri \u0130ngilizler taraf\u0131ndan 1916\u2019da i\u015fgal edilip 1948\u2019de \u0130srail Devleti kurulmak \u00fczere Yahudilere teslim edilen Filistin\u2019in benzer bir trajediye u\u011frat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihtir. \u0130\u015fgalci \u0130srail Devleti\u2019nin kuruldu\u011fu tarih olan 1948 y\u0131l\u0131, ayn\u0131 zamanda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n kom\u00fcnist \u00c7in rejimi taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi\u011fi y\u0131l say\u0131l\u0131r. Bu, k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerin o y\u0131llarda nas\u0131l da e\u015f g\u00fcd\u00fcml\u00fc hareket etti\u011finin a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesidir.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan sorunu, \u00c7inlilerin 19. y\u00fczy\u0131lda bu topraklar\u0131 i\u015fgal etmesiyle birlikte ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, sonralar\u0131 daha da kemikle\u015fmi\u015f ve k\u00f6kle\u015fmi\u015f bir sorundur. Buralar h\u00e2len i\u015fgal alt\u0131ndad\u0131r. Her ge\u00e7en g\u00fcn bu co\u011frafya sistemli bir \u015fekilde hem fiziki anlamda k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fclmekte hem de n\u00fcfus y\u00f6n\u00fcnden azalt\u0131lmaktad\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n hakim oldu\u011fu b\u00f6lge, bu y\u00f6n\u00fcyle Filistin\u2019i hat\u0131rlatmaktad\u0131r. T\u0131pk\u0131 Gazze\u2019de, Ramallah\u2019ta, Bat\u0131 \u015eeria\u2019da oldu\u011fu gibi; t\u0131pk\u0131 Yemen\u2019de, Sana\u2019da oldu\u011fu gibi; Ka\u015fgar\u2019da, Urum\u00e7i\u2019de, Turpan\u2019da, Hoten\u2019de de\u00a0<b><strong>insanl\u0131k su\u00e7u<\/strong><\/b>\u00a0i\u015flenmeye devam etmektedir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/images\/upload\/isimsiz-1.20130727174108.jpg\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b><strong>\u0130nsanl\u0131k su\u00e7u i\u015fleniyor<\/strong><\/b><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Yetmi\u015f y\u0131ld\u0131r Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131n\u0131n temel insan haklar\u0131 gasp edilmektedir. \u00c7in n\u00fcfusunun sistemli bir \u015fekilde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a yerle\u015ftirilmesiyle halk gerek Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7erisinde g\u00f6\u00e7 etmeye gerekse d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde diasporada ya\u015famaya zorlanmaktad\u0131r. Yap\u0131lan haks\u0131zl\u0131klar\u0131 tam olarak sayabilmek bile m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. \u0130\u015fte onlardan baz\u0131lar\u0131:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Kat\u0131 do\u011fum kontrolleriyle anne adaylar\u0131ndan \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131nmas\u0131; okul \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131n birtak\u0131m ila\u00e7 ve i\u011fnelerle adeta uyu\u015fturulmas\u0131, din e\u011fitiminin ve ibadetlerin yasaklanmas\u0131, oru\u00e7 tutman\u0131n, camiye gitmenin, birka\u00e7 ki\u015fiyle bile olsa toplanman\u0131n, Kur\u2019an e\u011fitiminin, \u0130sl\u00e2mi sembol ve kisvelerin yasaklanmas\u0131, yatarken dahi \u015fapka giyme mecburiyeti, e\u011fitimin zorunlu olarak \u00c7ince yap\u0131lmas\u0131; isk\u00e2n, istihdam, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131; \u00f6zel m\u00fclkiyeti devlet eliyle gasp, keyf\u00ee g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklamalar, i\u015fkence, yarg\u0131s\u0131z infaz ve idamlar, zorunlu k\u00fcrtaj, k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma, zorunlu g\u00f6\u00e7, kamu hizmetlerinden yararlanman\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, AIDS gibi \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc ve bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n zorunlu\/ucuz i\u015f\u00e7i olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 (2010 verilerine g\u00f6re g\u00fcnde ortalama 15 saat \u00e7al\u0131\u015fan bir Uygur\u2019un ald\u0131\u011f\u0131 maa\u015f ayda 500 yuan (yakla\u015f\u0131k 110 TL) bile de\u011filken ayn\u0131 ko\u015fullardaki bir \u00c7inlinin ald\u0131\u011f\u0131 maa\u015f 3.000 yuan\u0131n (yakla\u015f\u0131k 670 TL) \u00fczerinde olmaktad\u0131r.), seyahat ve hareket \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, haberle\u015fme ve ileti\u015fimin engellenmesi, her Uygur ailesine bir \u00c7inlinin yerle\u015ftirilmesi, s\u00fcrg\u00fcn, g\u00f6zalt\u0131 ve haks\u0131z hapis cezalar\u0131\u2026<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Malesef ki bu insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131 i\u00e7in g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b><strong>Bir \u015fey yapmal\u0131<\/strong><\/b><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan bug\u00fcn bir nevi \u201c<b><strong>Unutulmu\u015f Filistin<\/strong><\/b>\u201ddir. Ya\u015fanan trajediler nokta-i nazar\u0131nda birbirlerinden \u00e7ok da farklar\u0131 yoktur. Art\u0131k bir \u015feyler yapman\u0131n zaman\u0131d\u0131r, \u00fc\u00e7 maymunu oynaman\u0131n zaman\u0131 de\u011fil. \u0130mk\u00e2n ve g\u00fcc\u00fc olan herkesin ya\u015fanan bu zulme dur demesi gerekir.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Do\u011fu T\u00fcrkistan, BM\u2019nin resm\u00ee olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir co\u011frafyad\u0131r. BM\u2019nin ve d\u00fcnya kamuoyunun bu zulme engel olmas\u0131 gerekmektedir. Ba\u015fta T\u00fcrkiye ve di\u011fer \u0130sl\u00e2m \u00fclkeleri olmak \u00fczere sivil ve resm\u00ee otoriteler, parlamentolar, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, vak\u0131f ve dernekler, yazar ve sanat\u00e7\u0131lar, uluslararas\u0131 mahkemeler ve benzeri uluslararas\u0131 yap\u0131lar \u00c7in zulm\u00fcne kar\u015f\u0131 sorumluklar\u0131n\u0131 yerine getirmelidir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref1\" name=\"_ftn1\">[1]<\/a>\u00a0Bug\u00fcn bu isim, Do\u011fu T\u00fcrkistan ve T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131 nezdinde Avrupa orijinli \u201cs\u00f6m\u00fcrgecilik ve emperyalizm\u201d anlam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tarih\u00ee, co\u011frafi veya k\u00fclt\u00fcrel bir anlam ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref2\" name=\"_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0http:\/\/www.tdba.net\/dogu-turkistanin-simdiki-durumu\/ (Eri\u015fim tarihi:13.12.2018)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref3\" name=\"_ftn3\">[3]<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/www.turktoresi.com\/viewtopic.php?f=75&amp;t=1367\">http:\/\/www.turktoresi.com\/viewtopic.php?f=75&amp;t=1367<\/a>\u00a0(Eri\u015fim tarihi:13.12.2018)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref4\" name=\"_ftn4\">[4]<\/a>\u00a0Prof. Dr. Alimcan \u0130nayet, \u201cBir Medeniyet Havzas\u0131 Olarak Do\u011fu T\u00fcrkistan\u201d\u00a0<em>H\u00fcr Do\u011fu T\u00fcrkistan Sempozyumu<\/em>, \u0130stanbul 2010. s.13.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref5\" name=\"_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0Prof. Dr. Alimcan \u0130nayet, a.g.m.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref6\" name=\"_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Prof. Dr. Alimcan \u0130nayet, a.g.m.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref7\" name=\"_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0Belazuri,\u00a0<em>F\u00fct\u00fbhu\u2019l-B\u00fcld\u00e2n<\/em>, Aktr. Dr. Ekrem Hicazi,\u00a0<em>H\u00fcr Do\u011fu T\u00fcrkistan Sempozyumu<\/em>, \u0130stanbul 2010, s.53.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref8\" name=\"_ftn8\">[8]<\/a>\u00a0Yakut el-Hamevi,\u00a0<em>Mu\u2019cem\u00fc\u2019l-B\u00fcld\u00e2n<\/em>\u00a0(VII, 270) Aktr. Dr. Ekrem Hicazi,\u00a0<em>H\u00fcr Do\u011fu T\u00fcrkistan Sempozyumu<\/em>, \u0130stanbul 2010, s.53.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref9\" name=\"_ftn9\">[9]<\/a>\u00a0Prof. Dr. Alimcan \u0130nayet, \u201cBir Medeniyet Havzas\u0131 Olarak Do\u011fu T\u00fcrkistan\u201d\u00a0<em>H\u00fcr Do\u011fu T\u00fcrkistan Sempozyumu<\/em>, \u0130stanbul 2010. s.13.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref10\" name=\"_ftn10\">[10]<\/a>\u00a0<a href=\"http:\/\/www.kardelendergisi.com\/yazi.php?yazi=1522\">http:\/\/www.kardelendergisi.com\/yazi.php?yazi=1522<\/a>\u00a0(Eri\u015fim tarihi:13.12.2018)<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftnref11\" name=\"_ftn11\">[11]<\/a>\u00a0Taha K\u0131l\u0131n\u00e7, \u201cS\u00f6nmeyen Ate\u015f\u201d,\u00a0<em>Yeni\u015fafak gazetesi<\/em>,\u00a01 Aral\u0131k 2018.<\/p>\n<p>Kanynak:\u00a0https:\/\/www.dunyabizim.com\/mercek-alti\/orta-asyanin-unutulmus-filistini-dogu-turkistan-h32126.html#_ftn10<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mustafa G\u00fclali T\u00fcrklerin tarihte ata yurdu\/ilk yerle\u015fim yeri olan ve\u00a0\u00c7inlilerin \u201cXinjiang\u201d (\u015eincan)[1]\u00a0diye adland\u0131rd\u0131klar\u0131\u00a0Do\u011fu T\u00fcrkistan\u00a0b\u00f6lgesi,\u00a01.828.418\u00a0km2\u00a0y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcyle Kazakistan\u2019dan sonra Orta Asya\u2019n\u0131n ikinci, d\u00fcnyan\u0131n ise en b\u00fcy\u00fck on dokuzuncu \u00fclkesidir. Bu muazzam co\u011frafya, \u00c7in topraklar\u0131n\u0131n 1\/6\u2019s\u0131na tekab\u00fcl eder.\u00a0Bu h\u00e2liyle yakla\u015f\u0131k olarak Almanya\u2019dan 4, \u00dcrd\u00fcn\u2019den 25, Pakistan\u2019dan 3, T\u00fcrkiye\u2019den ise 2,5 kat daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.[2] Co\u011frafyan\u0131n yery\u00fcz\u00fc \u015fekilleri de tarih [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-2742","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2742"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2746,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2742\/revisions\/2746"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}