![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2019\/02\/cin_uygur_tutuklularini_gizlice_baska_hapishanelere_transfer_ediyor_h437771_cb3d4.jpg\"){kind=spacer}
Arizona \u00dcniversitesi\u2019nden akademisyen Mehmet Volkan Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131, \u00c7in y\u00f6netiminin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da zul\u00fcm uygulad\u0131\u011f\u0131 i\u015fkence kamplar\u0131n\u0131n i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc yazd\u0131.<\/p>\n
Mehmet Volkan Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131<\/p>\n
Bu yaz\u0131da k\u0131saca Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki toplama kamplar\u0131 hakk\u0131nda bilgi verece\u011fim. \u00d6ncelikle toplama kamp\u0131ndan ne anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak gerek. Toplama kamplar\u0131 herhangi bir su\u00e7tan h\u00fck\u00fcm giymemi\u015f, davas\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, yaln\u0131zca kimliklerinden dolay\u0131 potansiyel olarak tehlikeli g\u00f6r\u00fclen toplumsal gruplar\u0131n \u00f6nleyici tedbir olarak tecritlerine dayan\u0131yor. Belli etnik gruplar\u0131n hedef al\u0131nmas\u0131ysa \u00c7in\u2019in toplama kamplar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde kolonyalist devletlerin Afrika\u2019da ve Asya\u2019da kurduklar\u0131 kamplarla benzer hale getiriyor. Bu y\u00fczden Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki toplama kamplar\u0131 sosyalist olarak adland\u0131rabilecek bir prati\u011fin sonucu de\u011fil, tam olarak kolonyalist bir rejimin \u00fcr\u00fcn\u00fc.<\/p>\n
\u201cYeniden e\u011fitim\u201d kavram\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019deki ge\u00e7mi\u015fi uzun olsa da bu anlay\u0131\u015f\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da 2013\u2019te geli\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu tarihten sonra belirli gruplar\u0131n k\u0131sa s\u00fcrelerle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apta \u201cyeniden e\u011fitim\u201d kurslar\u0131na al\u0131nd\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz. Ancak \u00c7\u0131n \u00c7\u00fcenguo\u2019dan \u00f6nce bu kapsaml\u0131 bir politika olmaktan uzakt\u0131. Uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri \u00fczerinden yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar 2014\u2019ten ba\u015flayarak baz\u0131 kamp b\u00f6lgelerinde hareketlilik oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu da kamp sisteminin kurulmas\u0131n\u0131n birka\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir plan\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Ancak ilk toplu tecrit dalgas\u0131n\u0131n 2017 Mart-Nisan d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini biliyoruz. O tarihten itibaren kamplar\u0131n kapasitesinde s\u00fcrekli art\u0131\u015f g\u00f6zleniyor. 2018 kamp kapasitelerinde en b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc y\u0131l.<\/p>\n
Toplama kamplar\u0131yla ilgili haberler ancak 2017 sonunda \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Medyaya ge\u00e7 yans\u0131mas\u0131n\u0131n temel nedeni bilgi alman\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 derecedeki zorlu\u011fu. \u0130kinci sebep olarak ise kamplara al\u0131nanlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131n\u0131n uzun bir d\u00f6nem konu\u015fmaya \u00e7ekinmesi. Bunun iki temel sebebi var. \u0130lki korku. \u0130nsanlar uzun s\u00fcre konu\u015furlarsa Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131na daha k\u00f6t\u00fc \u015feyler gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in sustular. Ancak korkunun yan\u0131nda bir sebep daha var. \u00c7ok say\u0131da ki\u015fi ilk ba\u015fta yak\u0131nlar\u0131n\u0131n 1 ay gibi k\u0131sa s\u00fcreler i\u00e7in \u201csiyasi e\u011fitim\u201de al\u0131nd\u0131klar\u0131n\u0131n s\u00f6ylendi\u011fini, s\u00fcrekli \u201cbug\u00fcn, yar\u0131n \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131z\u201d diye kand\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Fakat \u015fu an net olarak biliyoruz ki, yak\u0131nlar\u0131n\u0131 arayanlar\u0131n, Atajurt\u2019a, Kazakistan D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u015fvuranlar\u0131n veya medyaya \u00e7\u0131kanlar\u0131n yak\u0131nlar\u0131 serbest b\u0131rak\u0131lmasa da daha hafif tecrit y\u00f6ntemlerine ge\u00e7iriliyor. \u00d6te yandan bu \u015fu manaya da geliyor: Yurtd\u0131\u015f\u0131nda yak\u0131n\u0131 olmayan, arayan\u0131 soran\u0131 bulunmayan y\u00fczbinlerce insan sahipsiz. Toplama kamp\u0131na al\u0131nan insanlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n bir milyonu ge\u00e7ti\u011fi genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f durumda. \u00c7\u00fcenguo\u2019nun gelmesine kadar bask\u0131 tamamen Uygurlar \u00fczerineydi. Ancak \u015fu an b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkdilli gruplar ayn\u0131 muameleye tabi. Huiler ise genel \u0130slam kar\u015f\u0131t\u0131 politikadan etkilenmi\u015f olmakla beraber, hen\u00fcz di\u011fer az\u0131nl\u0131klar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde zapturapt alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f de\u011filler. Huiler\u2019den kamplara al\u0131nanlar oldu\u011funu biliyoruz, ancak orana vurdu\u011fumuzda di\u011fer az\u0131nl\u0131klar\u0131n seviyesinde de\u011fil.<\/p>\n
KAMPLARDA K\u0130MLER VAR?<\/p>\n
\u00c7in\u2019in propagandas\u0131 tamamen ekstremizm gibi nedenlere odaklan\u0131yor. Tabii bir toplumun y\u00fczde 10-12\u2019sinin, yeti\u015fkin n\u00fcfusunun ise y\u00fczde 15-20\u2019sinin radikal \u0130slamc\u0131 olabilece\u011fi gibi sa\u00e7ma bir iddiaya kimse inanm\u0131yor. Asl\u0131nda \u00c7in propagandas\u0131 son derece zay\u0131f ve hatta abs\u00fcrd derecede komik; g\u00fc\u00e7l\u00fc olan \u00c7in\u2019in paras\u0131 ve ba\u015fta \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc. Ekstremizm gibi iddialar\u0131 bir kenara b\u0131rakarak, dini sebeplere genel bir kategori a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bile bu kategorinin kamplara al\u0131nmada bir\u00e7ok sa\u00e7ma sebepten yaln\u0131zca biri oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki \u00f6rneklere dayanarak toplama kamplar\u0131na al\u0131nmada en yayg\u0131n sebebin yurtd\u0131\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bilindi\u011fi gibi \u00c7in 26 \u00fclkeyi tehlikeli olarak ilan etti ve T\u00fcrkiye bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. \u0130\u015fte kamplara al\u0131nanlar i\u00e7inde en geni\u015f grup bu \u00fclkelere seyahat etmi\u015f olanlar, yurtd\u0131\u015f\u0131nda akrabas\u0131 bulunanlar, yabanc\u0131larla arkada\u015fl\u0131k edenler, hatta \u00e7o\u011fu zaman yaln\u0131zca yurtd\u0131\u015f\u0131yla telefonla konu\u015fanlar. \u00d6nceki yaz\u0131mda verdi\u011fim \u00f6rneklerde oldu\u011fu gibi, yaln\u0131zca bir foto\u011fraf g\u00f6ndermeniz toplama kamp\u0131na al\u0131nman\u0131z i\u00e7in yeterli. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda mesela bir Kazak boks\u00f6r\u00fcn ma\u00e7\u0131n\u0131 izlemeye gitti\u011fi i\u00e7in, ya da bir Kazak milletvekiliyle foto\u011fraf\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in kampa g\u00f6nderilenler var. Bu kula\u011fa son derece abs\u00fcrd gelen \u00f6rnekleri \u00e7o\u011faltmak \u00e7ok kolay. Y\u00fczlerce \u00f6rne\u011fi inceledikten sonra bir \u015fekilde yurtd\u0131\u015f\u0131yla ba\u011f\u0131 olan bu tarz sebeplerin toplama kamplar\u0131na g\u00f6nderilmede en ba\u015fta geldi\u011fini rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. Bu y\u00fczden, mesela s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerinde kampa al\u0131nanlar\u0131n oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek. \u015eu an herhalde h\u00e2l\u00e2 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da olup da yabanc\u0131 bir arkada\u015f\u0131yla ileti\u015fimini s\u00fcrd\u00fcren tek ki\u015fi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Yaln\u0131zca bir mesaj, yaln\u0131zca bir tek c\u00fcmle toplama kamp\u0131na g\u00f6nderilmeniz i\u00e7in yeter de artar.<\/p>\n
Dinle ilgili sebeplerin, yurtd\u0131\u015f\u0131yla ilgili sebeplerden sonra geldi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Burada namaz k\u0131lmak, evinde Kuran bulundurmak, ba\u015f\u00f6rt\u00fcl\u00fc veya sakall\u0131 olmak, internetten dini i\u00e7erikli bir sayfaya girmek, hatta telefonunda bir cami resmi bulundurmak gibi sebeplerden bahsediyoruz. Toplama kamplar\u0131na al\u0131nmada dinle ilgili sebepler, bir\u00e7ok sebepten yaln\u0131z biri, ancak hapsedilenler aras\u0131nda dinle ilgili sebepler a\u011f\u0131r bas\u0131yor. Bunu hapishane k\u0131sm\u0131nda a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m. Namaz k\u0131l\u0131p, \u00f6zellikle de camiye gidenler aras\u0131nda hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fsa bile kampa al\u0131nmayan tek t\u00fck insan kalm\u0131\u015ft\u0131r muhtemelen.<\/p>\n
Bir di\u011fer yayg\u0131n kategori telefon ve internet kullan\u0131m\u0131yla ilgili sebepler. Girdi\u011finiz bir internet sitesinden, ya da telefonunuzda WhatsApp gibi uygulamalar bulunmas\u0131ndan dolay\u0131 toplama kamp\u0131na al\u0131nman\u0131z neredeyse kesin gibi. Bu kategori \u00e7o\u011funlukla yurtd\u0131\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131s\u0131yla da i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7iyor asl\u0131nda. Daha \u00f6nce s\u00f6yledi\u011fim gibi Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dakilerin d\u0131\u015far\u0131yla ba\u011flant\u0131s\u0131 hemen hemen tamamen kopmu\u015f durumda. Yak\u0131nlar\u0131yla tek bir kez konu\u015fmayal\u0131, mesajla\u015fmayal\u0131 iki y\u0131l\u0131 ge\u00e7mi\u015f olan ki\u015filerin say\u0131s\u0131 hayli fazla. Baz\u0131 insanlar do\u011frudan en yak\u0131nlar\u0131yla de\u011fil, daha uzak akrabalar\u0131yla ya da arkada\u015flar\u0131yla nadiren haberle\u015febiliyorlar ve bu sayede yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ne durumda oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi olsun WeChat yaz\u0131\u015fmas\u0131 olsun, her bir kelimeniz kontrol alt\u0131nda. O y\u00fczden insanlar anla\u015fabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli \u015fifreli y\u00f6ntemler geli\u015ftiriyorlar. Yak\u0131nlar\u0131yla telefonla g\u00f6r\u00fc\u015febilen nadir ki\u015filer bunlar\u0131 kaydetmeye ba\u015flad\u0131lar bir s\u00fcre \u00f6nce. Bu sayede biz de bu konu\u015fmalar\u0131 dinleyebiliyoruz. Do\u011fu T\u00fcrkistan taraf\u0131ndan duydu\u011fumuz standart s\u00f6ylem, her \u015feyin iyi oldu\u011fu ve kendileri i\u00e7in verdikleri dilek\u00e7elerini, ba\u015fvurular\u0131n\u0131 durdurmalar\u0131. Bu s\u00f6ylem yaln\u0131zca her t\u00fcrl\u00fc ileti\u015fimin kontrol alt\u0131nda olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 de\u011fil; bir \u015fekilde tecrit alt\u0131nda olan insanlar\u0131n yan\u0131nda polisler bulunuyor ve bu c\u00fcmleleri s\u00f6ylettiriyorlar. Akikat Kaliolla\u2019n\u0131n annesiyle telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesi en ilgin\u00e7lerinden biri. Akikat Kazak\u00e7a konu\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ama annesi yaln\u0131zca \u00c7ince konu\u015fabileceklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Annenin yan\u0131nda bulunan g\u00f6revlinin Kazak\u00e7a bilmedi\u011fini anl\u0131yoruz. Son olarak eklemek gerek ki, bu nadir g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ancak Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki ki\u015finin aramas\u0131yla oluyor. Razila Nural\u2019\u0131n annesi k\u0131z\u0131yla tam bir bu\u00e7uk y\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015femedikten sonra 4 Ocak\u2019ta konu\u015fma imk\u00e2n\u0131 buldu. Razila\u2019n\u0131n s\u00f6yledikleri yukar\u0131da dedi\u011fim gibi o taraftan duydu\u011fumuz standart s\u00f6ylem. Hatta t\u0131pk\u0131 \u00c7in\u2019in propagandas\u0131 gibi polislerin bu insanlara s\u00f6yletti\u011fi laflar da o kadar komik ki, Razila annesine \u201cBeni kimsenin tuttu\u011fu yok, dedikodulara inanmay\u0131n, ben kendi irademle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, her \u015feyim var, her \u015fey iyi\u201d dedi. Annesi bu numaradan kendisini aray\u0131p arayamayaca\u011f\u0131n\u0131 sordu\u011fundaysa kendi iradesiyle ya\u015fayan k\u0131z\u0131m\u0131z tabi ki, \u201cSiz arayamazs\u0131n\u0131z, ben arar\u0131m\u201d dedi. 8 Ocak\u2019ta bir kere daha konu\u015ftular ve gene b\u00fct\u00fcn ileti\u015fim koptu. Razila\u2019y\u0131 kimse tutuklamam\u0131\u015ft\u0131 (!) ama A\u011fustos 2017\u2019den Ocak 2019\u2019a kadar kendisine kimse ula\u015famad\u0131.<\/p>\n
Toplama kamplar\u0131na al\u0131nan bir di\u011fer \u00e7ok \u00f6nemli grupsa toplumun \u00f6nde gelenleri. Kampa al\u0131nan Uygur ayd\u0131nlar\u0131 hakk\u0131nda uluslararas\u0131 medyada etrafl\u0131 bir \u015fekilde yaz\u0131ld\u0131. Toplumun en e\u011fitimli kesiminin \u00e7ok sert bir \u015fekilde hedef al\u0131nmas\u0131 \u00c7in\u2019in kendini me\u015frula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131n hepsinin sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir bir ortaya koyuyor. Bu kesim, ortalamaya vurursak, toplumun en sek\u00fcler k\u0131sm\u0131, hemen hepsi \u00c7ince biliyor ve hepsi profesyonel meslek sahibi. Akademisyenler, yazarlar, gazeteciler, sanat\u00e7\u0131lar, i\u015f adamlar\u0131 hepsinin k\u00f6k\u00fc kurutulmu\u015f durumda. Hatta o kadar ki, bu kategori yaln\u0131zca ayd\u0131nlar\u0131 i\u00e7ermiyor. Herhangi bir \u015fekilde toplumda \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f kim varsa, hemen hepsi kampa g\u00f6nderilmi\u015f durumda. Mesela k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015fehirde d\u00fczenlenen d\u00fc\u011f\u00fcn, toy gibi aktivitelere \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden Jark\u0131n Asankad\u0131r gibi ki\u015filer de al\u0131nd\u0131.<\/p>\n
KAMPLARIN T\u00dcRLER\u0130<\/p>\n
Toplama kamplar\u0131n\u0131n i\u00e7inde ne olup bitti\u011fi tamamen ayr\u0131 bir yaz\u0131n\u0131n konusu ve ne yaz\u0131k ki bu konuda \u00e7ok fazla bilgi sahibi de\u011filiz. Ancak k\u0131saca son olarak toplama kamplar\u0131n\u0131n da \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6sterdi\u011fini belirtmek istiyorum. Kamplar baz\u0131 tan\u0131kl\u0131klara g\u00f6re \u00fc\u00e7 dereceye (Kamptan \u00e7\u0131karak Kazakistan\u2019a d\u00f6nen G\u00fclzira Avelhan\u2019\u0131n ifadesine g\u00f6re be\u015f dereceye) ayr\u0131l\u0131yor. Kamplar\u0131n i\u00e7indeki hayat\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bu derecelere g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor. Bu derecelendirmelerin neye g\u00f6re yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 net olarak bilmiyoruz. Baz\u0131 iddialar \u00c7ince bilgisinin bunda rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Yine baz\u0131 iddialara g\u00f6re kampa al\u0131nma sebepleri, kampta g\u00f6rd\u00fckleri muamelenin derecesi konusunda rol oynuyor. Ancak b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgeye genelleyebilece\u011fimiz standart bir uygulama oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kamptan \u00e7\u0131k\u0131p Kazakistan\u2019a d\u00f6nen bir ki\u015fi, bir de kamplarda polislik yapm\u0131\u015f \u015fu an Kazakistan\u2019da olan biri Uygurlar\u2019\u0131n yo\u011funlukta oldu\u011fu Turfan gibi b\u00f6lgelerde kamplar\u0131n \u00e7ok daha a\u011f\u0131r oldu\u011funu s\u00f6ylediler. Ancak bunu ba\u015fka ki\u015filer teyit etmedi. Or\u0131nbek K\u00f6ksebek gibi \u0130li Kazak b\u00f6lgesinde kamplarda kal\u0131p a\u011f\u0131r i\u015fkenceler g\u00f6rm\u00fc\u015f ki\u015filer de var. Ki en hafifinde kalan G\u00fclzira bile tuvalette iki dakikadan fazla kald\u0131\u011f\u0131nda yatakhanesine varana kadar kafas\u0131na darbe yedi\u011fini anlatt\u0131, elektro \u015fok dahil. G\u00fclzira en hafif kampta kalm\u0131\u015ft\u0131, dayaktan ba\u015fka i\u015fkence g\u00f6rmedi o y\u00fczden. Ama hep ayn\u0131 vakitte yaln\u0131zca iki dakika tuvalette kalmalar\u0131na izin verildi\u011finden defalarca kendi pisli\u011fi i\u00e7inde uyumak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n
Kamplarla ilgili en tedirgin edici \u015feylerden biri insanlara verilen ila\u00e7lar. \u0130nsanlara d\u00fczenli olarak ve zorla \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar verildi\u011fini kesin olarak s\u00f6yleyebiliriz. Net bir fikre varamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z konu, bu ila\u00e7lar\u0131n uzun vadeli etkilerinin olup olmayaca\u011f\u0131. Kamplarda veya hapiste g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc muameleden dolay\u0131 akl\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131ranlar ve haf\u0131zas\u0131 zay\u0131flayanlar var. Kad\u0131nlarda adet d\u00fczeninin bozulmas\u0131, erkekler cinsel g\u00fc\u00e7te azalma gibi etkiler s\u0131k dile getiriliyor. Ancak bunlar kamp i\u00e7inde bulunan insanlar\u0131n o s\u00fcre zarf\u0131nda kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 amac\u0131yla verilen ila\u00e7lar m\u0131, yoksa kal\u0131c\u0131 bir etkiye sahip ila\u00e7lar m\u0131 bunu zaman g\u00f6sterecek. Hem Uygurlar hem Kazaklar i\u00e7inde bu ila\u00e7lar\u0131n k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma amac\u0131yla verildi\u011fine inanan \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi var, yaln\u0131zca d\u0131\u015fardakiler de\u011fil, kamplarda bulunanlar\u0131n da ila\u00e7lar\u0131n bu ama\u00e7la verildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Bu konuda bir \u015fey s\u00f6ylemek i\u00e7in erken olsa da, kamptan \u00e7\u0131k\u0131p da sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bozulmayan kimse yok dersek bu abart\u0131 olmaz. 20-30 kilo verenler, fizyolojik rahats\u0131zl\u0131klara sahip olanlar, travma ge\u00e7irenlerin yan\u0131nda \u00e7ok daha a\u011f\u0131r hastal\u0131klar\u0131 olanlar da var.<\/p>\n
Bu yaz\u0131da toplama kamplar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Kalan di\u011fer 4 tecrit (hapis cezas\u0131, insanlar\u0131n zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fabrikalar, ev hapsi ve pasaportuna el koyulanlar) y\u00f6ntemini gelecek yaz\u0131mda a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m.<\/p>\n
(D\u00fczeltme: 5 \u015eubat tarihli Karar gazetesinde \u00e7\u0131kan yaz\u0131m\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan \u201c3 milyon insan\u201d ifadesi bana ait de\u011fil. Yaz\u0131ya eklenen foto\u011frafta resmi bulunan Sayrang\u00fcl \u0130zatulla\u2019n\u0131n annesinin Atajurt\u2019a geldi\u011fini yazm\u0131\u015f\u0131m. Annesi ve babas\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da ev hapsinde. Foto\u011frafta yan\u0131mdaki halas\u0131).<\/p>\n
Kaynak:\u00a0https:\/\/www.karar.com\/gorusler\/cinin-21-asir-distopyasi-dogu-turkistandaki-toplama-kamplari-1121389?fbclid=IwAR342sCrWnR_tflQaKNv9dowC32Cs_Wbxd6c8-veM55Ei3FFzu3c1oqZtC4#<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Arizona \u00dcniversitesi\u2019nden akademisyen Mehmet Volkan Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131, \u00c7in y\u00f6netiminin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da zul\u00fcm uygulad\u0131\u011f\u0131 i\u015fkence kamplar\u0131n\u0131n i\u00e7 y\u00fcz\u00fcn\u00fc yazd\u0131. Mehmet Volkan Ka\u015f\u0131k\u00e7\u0131 Bu yaz\u0131da k\u0131saca Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki toplama kamplar\u0131 hakk\u0131nda bilgi verece\u011fim. \u00d6ncelikle toplama kamp\u0131ndan ne anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmak gerek. Toplama kamplar\u0131 herhangi bir su\u00e7tan h\u00fck\u00fcm giymemi\u015f, davas\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, yaln\u0131zca kimliklerinden dolay\u0131 potansiyel olarak tehlikeli g\u00f6r\u00fclen toplumsal […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-2740","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2740","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2740"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2740\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2741,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2740\/revisions\/2741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}