![\"\"](\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/201809asia_china_photo6-400x226.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc \u201c\u0130deolojik Vir\u00fcsleri Temizlemek: \u00c7in\u2019in Uygur B\u00f6lgesinde Ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlara Y\u00f6nelik Bask\u0131 Kampanyas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 117 sayfal\u0131k bir rapor yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n
Yay\u0131nlanan raporda \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki T\u00fcrk halkar\u0131na y\u00f6nelik uygulanan kitlesel keyfi g\u00f6zalt\u0131lar, i\u015fkence, k\u00f6t\u00fc muamele ve g\u00fcndelik ya\u015fam \u00fczerinde giderek artan \u00f6l\u00e7\u00fcde yayg\u0131nla\u015fan, sistematik kontrollere ili\u015fkin yeni kan\u0131tlar yer al\u0131yor.<\/p>\n
\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00c7in Direkt\u00f6r\u00fc Sophie Richardson, \u201c\u00c7in h\u00fck\u00fcmeti, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da insan haklar\u0131n\u0131 on y\u0131llard\u0131r g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir \u00f6l\u00e7ekte ihlal ediyor\u201d dedi. Richardson, \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki bask\u0131 kampanyas\u0131, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in ve ilgili devletlerin g\u00fcc\u00fc giderek artan \u00c7in\u2019e, bu ihlalleri durdurmas\u0131 i\u00e7in yapt\u0131r\u0131mlar uygulay\u0131p uygulamayacaklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek kilit \u00f6nemde bir s\u0131navd\u0131r,\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
Rapor esas olarak eskiden Uygur B\u00f6lgesi\u2019nde ya\u015fam\u0131\u015f 58 ki\u015fi ile yap\u0131lan m\u00fclakatlara dayan\u0131yor. G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclenlerden be\u015fi daha \u00f6nce \u015fahsen g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, 38\u2019i ise g\u00f6zalt\u0131nda bulunan ki\u015filerin yak\u0131nlar\u0131. G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclenlerden 19\u2019u ise son bir bu\u00e7uk sene i\u00e7inde Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ayr\u0131lm\u0131\u015f ki\u015filer.<\/p>\n
\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn geni\u015f raporunun \u00f6nemli k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 Haber Uygur Ajans\u0131 yay\u0131nlad\u0131. Rapordan \u00e7e\u015fitli ba\u015fl\u0131klar \u015fu \u015fekilde:<\/p>\n
\u00c7in h\u00fck\u00fcmetinin \u201c\u015eiddetli A\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa Darbe Vur\u201d kampanyas\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da 2014 senesinde ba\u015flad\u0131. Uygulanan bask\u0131n\u0131n seviyesi Kom\u00fcnist Partisi Sekreteri Chen Quango\u2019nun Tibet \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nden gelerek Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019nin liderli\u011fini \u00fcstlenmesiyle, 2016 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131.<\/p>\n
O zamandan beri yetkililer, kitlesel keyfi g\u00f6zalt\u0131 uygulamalar\u0131na h\u0131z verdiler. \u0130nsanlar, cezaevleri ile birlikte, siyasi e\u011fitim kamplar\u0131nda da tutuluyor. Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar \u00c7in yasalar\u0131na g\u00f6re hi\u00e7bir temeli olmayan siyasi e\u011fitim kamplar\u0131nda zorla tutuluyor. G\u00fcvenilir tahminler bu kamplarda tutulan insan say\u0131s\u0131n\u0131n 1 milyonu a\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Bu kamplarda Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131 zorla Mandarin \u00c7incesi \u00f6\u011frenmeye Kom\u00fcnist Parti\u2019yi \u00f6ven \u015fark\u0131lar s\u00f6ylemeye zorluyorlar. \u00d6zellikle Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lara uygulanan kurallar\u0131 ezberlemeye zorlan\u0131yorlar. Direnenler veya \u201c\u00f6\u011frenemeyenler\u201d cezaland\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
YARGISIZ \u0130NFAZIN ADRES\u0130: TOPLAMA KAMPLARI
\nSiyasi e\u011fitim kamplar\u0131ndaki tutuklular herhangi bir i\u015fleme tabi tutulmaks\u0131z\u0131n- su\u00e7lamas\u0131z ve mahkemesiz \u2013 hapsediliyor. Avukatlar ve aileleri ile ileti\u015fime ge\u00e7melerine izin verilmiyor. Bu kamplara yabanc\u0131 \u00fclkelerle, \u00f6zellikle de \u201c26 hassas \u00fclkeden\u201d (T\u00fcrkiye de dahil) olu\u015fan listede yer alan \u00fclkelerle ba\u011flant\u0131lar\u0131 (ziyaret ettikleri veya ziyaret eden akrabalar\u0131n\u0131n var olmas\u0131 gibi) oldu\u011fu i\u00e7in insanlar g\u00f6nderilebiliyor. Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar bu kamplarda, WhatsApp gibi yabanc\u0131 ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kulland\u0131klar\u0131 i\u00e7in, ayr\u0131ca kimliklerini ve dinlerini bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ifade ettikleri i\u00e7in tutuluyorlar ancak hi\u00e7biri \u00c7in yasalar\u0131na g\u00f6re dahi su\u00e7 de\u011fil.<\/p>\n
Siyasi e\u011fitim kamplar\u0131nda aylarca kalm\u0131\u015f bir adam \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne \u015funlar\u0131 anlatt\u0131: \u201cYetkililere avukat tutabilir miyim diye sordum; bana \u2018Hay\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc senin hakk\u0131nda bir su\u00e7lama yok. Kendini herhangi bir su\u00e7a kar\u015f\u0131 savunmak zorunda de\u011filsin. Burada siyasi e\u011fitim kamp\u0131ndas\u0131n. Burada tek yapman gereken \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r\u2019 dediler.\u201d<\/p>\n
Bu tutuklama merkezlerinin d\u0131\u015f\u0131nda ise, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki \u00c7inli yetkililer yerel halk\u0131 ki\u015fisel ya\u015famlar\u0131na y\u00f6nelik s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 k\u0131s\u0131tlamalara tabi tutuyorlar. Onlar\u0131n ya\u015famlar\u0131 da bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan, g\u00f6zalt\u0131nda tutulanlardan farkl\u0131 de\u011fildir. \u0130dari \u00f6nlemler, kontrol noktalar\u0131 ve kimlik kontrollerinden olu\u015fan bir dizi uygulamalarla insanlar\u0131n seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri keyfi bi\u00e7imde k\u0131s\u0131tlan\u0131yor. \u0130nsanlar, s\u00fcrekli ve \u0131srarl\u0131 bir siyasi beyin y\u0131kama s\u00fcrecine maruz b\u0131rak\u0131l\u0131yor. S\u00fcrekli tekrar eden bir d\u00fczende bayrak \u00e7ekme t\u00f6renlerine, siyasi veya ihbar alma toplant\u0131lar\u0131na ve Mandarince \u201cgece okullar\u0131\u201dna kat\u0131lmaya zorlan\u0131yorlar. Yetkililer, daha \u00f6nce emsali g\u00f6r\u00fclmemi\u015f kontrollerle \u0130slam dinini etkili bir bi\u00e7imde yasaklam\u0131\u015f durumdalar.<\/p>\n
TEKNOLOJ\u0130K D\u0130STOPYA
\nYetkililer ayr\u0131ca Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki insanlar\u0131 s\u00fcrekli bir takip ve g\u00f6zetim alt\u0131nda tutuyorlar. Yetkililer, kom\u015fular\u0131 birbirlerini g\u00f6zetlemeye ve hakk\u0131nda muhbirlik yapmaya te\u015fvik ediyorlar. QR kodlar\u0131, biyometrik veriler, yapay zek\u00e2, telefon casus yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck veri tabanlar\u0131ndan yararlanan y\u00fcksek teknolojik kitlesel takip ve g\u00f6zetim sistemlerini kullan\u0131yorlar. \u00dcstelik bir milyonun \u00fczerinde memur ve polis g\u00f6revlisini insanlar\u0131 takip etmeleri i\u00e7in harekete ge\u00e7irdiler. \u0130nsanlar\u0131n evlerine, onlarla birlikte s\u00fcrekli olarak ya\u015fayan g\u00f6zetim memurlar\u0131 yerle\u015ftirmek gibi \u00f6zel ya\u015fama m\u00fcdahale eden programlar da bu \u00e7abalar\u0131n aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n
Kampanya aileleri de b\u00f6ld\u00fc. Baz\u0131 aile bireyleri Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da iken, di\u011ferleri s\u0131n\u0131r ge\u00e7i\u015flerinin ve pasaport kontrollerinin aniden s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeniyle, yurt d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131lar. Hatta \u00e7ocuklar, ebeveynleri olmaks\u0131z\u0131n ba\u015fka bir \u00fclkede kalm\u0131\u015flar. H\u00fck\u00fcmet, Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki insanlarla akrabalar\u0131yla ba\u011flant\u0131 kurmas\u0131n\u0131 engelliyor. H\u00fck\u00fcmet, ayr\u0131ca \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan baz\u0131 etnik Uygurlar\u0131 ve Kazaklar\u0131 yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki ya\u015famlar\u0131 ile ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ki\u015fisel bilgileri g\u00f6ndermeye zorlarken baz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019e geri d\u00f6nmesi i\u00e7in bask\u0131 uyguluyor.<\/p>\n
\u201cHUKUKUN OLMADI\u011eI B\u00d6LGE\u201d
\nBirle\u015fmi\u015f Milletler Irk Ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Kald\u0131r\u0131lmas\u0131 Komitesi (CERD) A\u011fustos ortas\u0131nda \u00c7in\u2019deki durumu g\u00f6zden ge\u00e7irdi ve Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131 \u201chi\u00e7bir hukukun bulunmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge\u201d ilan etti. \u00c7in heyeti b\u00f6lgenin bu \u015fekilde tan\u0131mlanmas\u0131na ve siyasi e\u011fitim kamplar\u0131n\u0131n betimlenme \u015fekline itiraz ederek, bu kamplar\u0131n \u201cmesleki e\u011fitim merkezleri\u201d oldu\u011fu yalan\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019ne g\u00f6re \u00c7in, Birle\u015fmi\u015f Milletlerdeki n\u00fcfuzuna g\u00fcvenerek, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a y\u00f6nelik deh\u015fet verici kampanyas\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00f6nemli bir siyasi bedel \u00f6demeyece\u011finden emin g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da a\u011f\u0131r hak ihlalleri yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren ink\u00e2r edilmesi imk\u00e2ns\u0131z kan\u0131tlar kar\u015f\u0131s\u0131nda, yabanc\u0131 h\u00fck\u00fcmetler i\u015f birli\u011fiyle ve kendi ba\u015flar\u0131na bir dizi eylemler ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir. Ayn\u0131 zamanda BM \u0130nsan Haklar\u0131 Konseyi\u2019nde ortak eylemler y\u00fcr\u00fctmeli, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki hak ihlallerine ili\u015fkin kan\u0131tlar\u0131 toplay\u0131p de\u011ferlendirmek i\u00e7in bir koalisyon kurmalar\u0131 ve Parti Sekreteri Chen Quanguo\u2019ya ve sorumlu di\u011fer \u00fcst d\u00fczey yetkililere hedeflenmi\u015f etkili yapt\u0131r\u0131mlar uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Richardson, \u201cSevdiklerinden haber alamayan, b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ailelerin dram\u0131, Pekin\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131n \u2018mutlu\u2019 ve \u2018minnettar\u2019 oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131n tam tersidir. Bu hak ihlallerinin durdurulmas\u0131 i\u00e7in acilen bask\u0131 uygulanmazsa, Bu Pekin\u2019i daha da cesaretlenmesine neden olacakt\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n
Raporda ayr\u0131ca tan\u0131klar\u0131n birebir ifadelerine de yer veriliyor. \u0130simlerin g\u00fcvenlik ama\u00e7l\u0131 de\u011fi\u015ftirildi\u011fi belirtildi.<\/p>\n
\u201cToplam be\u015f g\u00f6revli s\u0131rayla beni evimde izlediler. Beni izlemi\u015f olduklar\u0131n\u0131 belgelemeleri de gerekiyordu\u2026 Foto\u011fraflarda benimle birlikte siyasi propaganda okuduklar\u0131, onlara gece kalmalar\u0131 i\u00e7in yatak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m ya da bir kanepede uzand\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.\u201d<\/p>\n
\u2013 2017 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019dan ayr\u0131lm\u0131\u015f bir kad\u0131n olan Aynur, May\u0131s 2018<\/p>\n
\u00c7in\u2019in yurtd\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Uygurlara da bask\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 belirtildi:<\/p>\n
\u201c\u00d6nce belde polisi arad\u0131, sonra da daha \u00fcst d\u00fczey polis b\u00fcrosu arad\u0131. Numaralar\u0131n\u0131 gizlemi\u015flerdi, nereden arad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermiyorlard\u0131\u2026 Polis bana \u2018e\u011fer sen kendin gelmezsen, biz gelip seni al\u0131r\u0131z,\u2019 dedi.\u201d<\/p>\n
\u2014 \u00c7in\u2019in d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan ve kar\u0131s\u0131 bir siyasi e\u011fitim kamp\u0131nda tutulan, 44 ya\u015f\u0131ndaki Destan, May\u0131s 2018.<\/p>\n
\u201cYurt d\u0131\u015f\u0131nda olsan bile seni \u2018idare edebilece\u011fini\u2019 g\u00f6steren sinyaller veriyorlar\u2026 Korkuyorum. Bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne veya \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 herhangi bir \u00f6rg\u00fcte kat\u0131lmad\u0131m. Hi\u00e7bir g\u00f6steriye kat\u0131lmad\u0131m. Hi\u00e7 Do\u011fu T\u00fcrkistan bayra\u011f\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131m. \u00c7in\u2019de sab\u0131ka kayd\u0131m yok. Neden bana b\u00f6yle \u015feyler yap\u0131yorlar ki?\u201d<\/p>\n
\u2013\u00c7in d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan ve k\u0131z karde\u015fi bir siyasi e\u011fitim kamp\u0131nda tutulan 37 ya\u015f\u0131ndaki Murat, Haziran 2018<\/p>\n
Kaynak: dogu-turkistan.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc \u201c\u0130deolojik Vir\u00fcsleri Temizlemek: \u00c7in\u2019in Uygur B\u00f6lgesinde Ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlara Y\u00f6nelik Bask\u0131 Kampanyas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 117 sayfal\u0131k bir rapor yay\u0131nlad\u0131. Yay\u0131nlanan raporda \u00c7in h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki T\u00fcrk halkar\u0131na y\u00f6nelik uygulanan kitlesel keyfi g\u00f6zalt\u0131lar, i\u015fkence, k\u00f6t\u00fc muamele ve g\u00fcndelik ya\u015fam \u00fczerinde giderek artan \u00f6l\u00e7\u00fcde yayg\u0131nla\u015fan, sistematik kontrollere ili\u015fkin yeni kan\u0131tlar yer al\u0131yor. \u0130nsan Haklar\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-1940","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1940"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1943,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1940\/revisions\/1943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}