
{"id":1674,"date":"2018-07-13T17:43:47","date_gmt":"2018-07-13T14:43:47","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=1674"},"modified":"2018-07-13T17:44:49","modified_gmt":"2018-07-13T14:44:49","slug":"rusyanin-dogu-turkistan-projesi-ve-iliskiler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=1674","title":{"rendered":"Rusya\u2019n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan Projesi ve \u0130li\u015fkiler"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-large wp-image-1675\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/rusya-dogu-turkistan-1024x576.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"576\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/rusya-dogu-turkistan-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/rusya-dogu-turkistan-400x225.jpg 400w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/rusya-dogu-turkistan-768x432.jpg 768w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/rusya-dogu-turkistan.jpg 1068w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>Prof. Dr. Osman Metin \u00d6zt\u00fcrk (ASEMER)<\/strong><\/p>\n<p>Rusya\u2019n\u0131n, Kazakistan\u2019\u0131n kuzeyinde yer alan Altay Da\u011flar\u0131 ete\u011findeki T\u00fcmen Oblast\u0131\u2019nda akan \u0130rti\u015f Nehri\u2019nin sular\u0131n\u0131, bin kilometreden fazla boru d\u00f6\u015feyerek, Kazakistan \u00fczerinden, \u00c7in\u2019in Sincan-Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019ne (Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a) ta\u015f\u0131may\u0131 Pekin\u2019e proje olarak teklif etti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0<strong>[1]<\/strong><\/p>\n<p>Do\u011fu T\u00fcrkistan, hem M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerinin ana vatan\u0131d\u0131r, tarihi ata topraklar\u0131d\u0131r; hem de g\u00fcncel uluslar aras\u0131 politikada jeopolitik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemi giderek artan bir co\u011frafyad\u0131r.<\/p>\n<p>Pekin Y\u00f6netimi, M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerinin asimilasyonunu \u00f6ng\u00f6ren bir politika takip etmektedir. Bu da, M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerini Pekin Y\u00f6netimi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmektedir. Sovyetlerin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra, \u00f6nce yeni \u201c\u00f6teki\u201d olarak uluslararas\u0131 ter\u00f6rizmin, sonra da bunun bir devam\u0131 (par\u00e7as\u0131) olarak \u201c\u0130slami ter\u00f6rizm\u201d nitelemesinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, Pekin Y\u00f6netiminin bunlar \u00fczerinden Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131n\u0131 hedef almas\u0131na ve asimilasyon politikas\u0131n\u0131 \u201cbu k\u0131l\u0131f\u201d \u00fczerinden y\u00fcr\u00fctmesine imk\u00e2n vermi\u015f, buna yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Afganistan\u2019da Sovyet i\u015fgaline g\u00f6sterilen \u0130slami direni\u015fte ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131lmas\u0131, 2001\u2019de Afganistan\u2019a giren ABD\u2019nin burada benzeri bir direni\u015f ile kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131,\u00a0<strong>Af-Pak B\u00f6lgesi<\/strong>nin Wakhan Koridoru \u00fczerinden Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a a\u00e7\u0131l\u0131yor olmas\u0131, Pekin Y\u00f6netimi kar\u015f\u0131s\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan halk\u0131n\u0131n \u0130slami direni\u015f\u00e7ilerden destek g\u00f6rmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu tabloda, Do\u011fu T\u00fcrkistan, \u00c7in\u2019in sorunlu b\u00f6lgesi, adeta\u201d yumu\u015fak karn\u0131\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7in\u2019in g\u00fc\u00e7lenmesi ve uluslararas\u0131 politikada yeni bir kutup olarak alg\u0131lanmaya ba\u015flanmas\u0131, ba\u015fta ABD ve Rusya olmak \u00fczere, bundan rahats\u0131z olan \u00fclkeleri Do\u011fu T\u00fcrkistan ile ilgilenmeye itmi\u015ftir. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131l\u0131nca, ABD\u2019nin Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n s\u00fcrg\u00fcndeki h\u00fck\u00fcmetine ev sahipli\u011fi yapmas\u0131 ile, Rusya\u2019n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a su ta\u015f\u0131ma projesi aras\u0131nda, \u00f6zde, bir fark yoktur.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-2236 td-animation-stack-type0-1\" src=\"https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/dogu-turkistan-nerede.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" srcset=\"https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/dogu-turkistan-nerede.jpg 600w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/dogu-turkistan-nerede-300x200.jpg 300w\" alt=\"dogu-turkistan-nerede\" width=\"600\" height=\"400\" \/><\/p>\n<p>Do\u011fu T\u00fcrkistan, 1.68 milyon km\u00b2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir co\u011frafyad\u0131r ve bu co\u011frafyan\u0131n sadece 150 bin km\u00b2\u2019si kullan\u0131labilir tar\u0131m arazisidir. Geni\u015fli\u011fi bat\u0131dan do\u011fuya 1000 km., kuzeyden g\u00fcneye 400 km. olan, 324 bin km\u00b2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ile\u00a0<strong>d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck kum \u00e7\u00f6l\u00fc<\/strong>\u00a0olan\u00a0<strong>Taklamakan \u00c7\u00f6l\u00fc<\/strong>\u00a0de, bu co\u011frafyan\u0131n i\u00e7erisinde yer al\u0131r. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n n\u00fcfusu, 50 milyon dolaylar\u0131ndad\u0131r. Ancak Do\u011fu T\u00fcrkistan; (i) \u00c7in\u2019in Bat\u0131ya a\u00e7\u0131lma yolu \u00fczerindedir, (ii) zengin enerji kaynaklar\u0131n\u0131 (petrol, do\u011fal gaz, k\u00f6m\u00fcr ve di\u011fer madenler) i\u00e7ermektedir, (iii) \u00c7in\u2019in g\u00fcncel\u00a0<strong>\u201cBir Ku\u015fak, Bir Yol\u201d<\/strong>\u00a0Projesinin (Yeni \u0130pek Yolu Projesinin) \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Ve bu durum, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n, \u00c7in\u2019in i\u00e7 kesimlerinden sistemli ve bilin\u00e7li bir \u015fekilde g\u00f6\u00e7 almas\u0131na neden olmaktad\u0131r; Pekin, bu g\u00f6\u00e7\u00fc te\u015fvik ve himaye etmektedir. Belirtilen nedenlerden dolay\u0131, Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n n\u00fcfusunun h\u0131zla artmakta oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2237\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2237 td-animation-stack-type0-1\" src=\"https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/yeni-ipek-yolu.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 909px) 100vw, 909px\" srcset=\"https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/yeni-ipek-yolu.jpg 909w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/yeni-ipek-yolu-300x222.jpg 300w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/yeni-ipek-yolu-768x568.jpg 768w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/yeni-ipek-yolu-80x60.jpg 80w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/yeni-ipek-yolu-696x515.jpg 696w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/yeni-ipek-yolu-568x420.jpg 568w\" alt=\"\u00c7in'in Yeni \u0130pek Yolu Projesi\" width=\"909\" height=\"672\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">\u00c7in\u2019in Yeni \u0130pek Yolu Projesi<\/figcaption><\/figure>\n<p>\u00c7in, 9.5 milyon km\u00b2 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir \u00fclkeye ve bu \u00fclke \u00fczerinde ya\u015fayan 1.367 milyar n\u00fcfusa sahiptir; D\u00fcnyan\u0131n en kalabal\u0131k \u00fclkesidir. Rusya ise, \u00c7in\u2019in iki kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde (17 milyon km\u00b2) bir \u00fclkeye ve 142 milyonluk bir n\u00fcfusa sahiptir. \u00c7in, Rusya\u2019n\u0131n yar\u0131s\u0131 kadar olan \u00fclkesinde, Rusya\u2019n\u0131n n\u00fcfusunun on kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir n\u00fcfusu bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Tersinden bak\u0131l\u0131r ise, Rusya da, \u00c7in\u2019in iki kat\u0131 kadar olan \u00fclkesinde, \u00c7in\u2019in n\u00fcfusunun onda biri dolaylar\u0131nda bir n\u00fcfusu bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu durum, \u00c7in\u2019in kalabal\u0131k n\u00fcfusunun kom\u015fu \u00fclkelere ta\u015fma e\u011filimi g\u00f6sterdi\u011fi ger\u00e7e\u011fi ile birlikte m\u00fctalaa edildi\u011finde, \u00c7in\u2019in Rusya\u2019n\u0131n Uzakdo\u011fu topraklar\u0131na ta\u015fma potansiyelini \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifade ile, Rusya\u2019n\u0131n Uzakdo\u011fu topraklar\u0131, potansiyel olarak \u00c7in\u2019in \u201cta\u015fma\u201d alan\u0131na dahil bir co\u011frafya olarak g\u00f6z\u00fckmektedir. (i) K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n Rusya\u2019n\u0131n Uzakdo\u011fu topraklar\u0131n\u0131 ge\u00e7en her g\u00fcn daha \u00e7ok kullan\u0131ma a\u00e7\u0131lmas\u0131na neden olmas\u0131; (ii) buna ba\u011fl\u0131 olarak, Rusya\u2019n\u0131n uzakdo\u011fusunun yer \u00fcst\u00fc ve yer alt\u0131 kaynaklar\u0131na y\u00f6nelik ilginin giderek artmas\u0131; (iii) Rusya\u2019n\u0131n en uzun k\u0131y\u0131 \u015feridine sahip oldu\u011fu\u00a0<strong>Arktik Okyanusu<\/strong>\u00a0k\u0131y\u0131lar\u0131ndan i\u015fleyecek yeni bir deniz ticaret yolunun kendisini belli etmesi ve (iv) Arktik Okyanusunun deniz yata\u011f\u0131n\u0131n petrol ve do\u011fal gaz y\u00f6n\u00fcnden zengin olmas\u0131, \u00c7in\u2019in Rusya\u2019n\u0131n bu b\u00f6lgesine \u201cta\u015fma\u201d potansiyelini g\u00fc\u00e7lendirmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu potansiyelin i\u00e7inde, \u00c7in\u2019in, kalabal\u0131k n\u00fcfusunu seyrekle\u015ftirme, enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama, d\u0131\u015f ticaretini kolayla\u015ft\u0131rma ve ula\u015f\u0131m maliyetini a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekmek suretiyle d\u0131\u015f ticarette rekabet \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131rma vard\u0131r.<\/p>\n<p>Onun i\u00e7indir ki; Rusya\u2019n\u0131n boru hatt\u0131 in\u015fa ederek Kazakistan \u00fczerinden Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a y\u0131lda 70 milyon m\u00b3 su ta\u015f\u0131ma projesine bakarken, Moskova\u2019n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n artan su ihtiyac\u0131ndan hareketle suyu da petrol gibi de\u011ferlendirmek istemesinden \u00e7ok, \u00c7in\u2019e yak\u0131n durarak, \u00c7in ile ilgili s\u00f6z konusu endi\u015felerini (ta\u015fma endi\u015fesini) a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekme d\u00fc\u015f\u00fcncesini g\u00f6rmek daha uygun olacakt\u0131r diye de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n<p>Fazla g\u00fcndeme gelmese de,\u00a0<strong>\u00c7in\u2019in Ukrayna\u2019da g\u0131da, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k konular\u0131nda ciddi ekonomik yat\u0131r\u0131mlar\u0131<\/strong>\u00a0(varl\u0131\u011f\u0131) bulunmaktad\u0131r. Rusya ile Ukrayna aras\u0131nda devam eden sorun, \u00c7in\u2019in buradaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etme potansiyelini de i\u00e7ermektedir. \u00d6yle ki, 2015 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde, \u00c7in Donanmas\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck bir g\u00f6rev g\u00fcc\u00fcn\u00fcn Do\u011fu Akdeniz\u2019de Rus Donanmas\u0131 ile ortak tatbikat yapmas\u0131, daha geni\u015f kapsaml\u0131 bir tatbikat\u0131n Asya\u2019n\u0131n do\u011fusunda Japon Denizi\u2019nde yap\u0131lmas\u0131, \u00c7in\u2019in Ukrayna\u2019daki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile de a\u00e7\u0131klanabilir. Elbette ki, s\u00f6z konusu tatbikatlar, Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna krizi \u00fczerinden, \u00c7in\u2019in de G\u00fcney \u00c7in Denizi anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden ABD\/Bat\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunmalar\u0131 ile de a\u00e7\u0131klanabilecektir. Ancak burada vurgulanmak istenen husus, Rusya\u2019n\u0131n \u00c7in\u2019in Ukrayna\u2019daki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201cistismar\u201d etmi\u015f olabilece\u011fi, \u015fimdi ayn\u0131 \u015feyi Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a y\u00f6nelik s\u00f6z konusu proje ile yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f olabilece\u011fidir.<\/p>\n<p>Bu noktada, Rus Diplomasisinin, ko\u015fullar\u0131 \u00e7ok iyi de\u011ferlendirme yetene\u011finin (dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcc\u00fcn\u00fcn) kendisini belli etti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda, Filipinler\u2019in<strong>\u00a0G\u00fcney \u00c7in Denizi anla\u015fmazl\u0131<\/strong>\u011f\u0131nda Pekin\u2019in aleyhine olarak gitti\u011fi uluslararas\u0131 hakemlik kurumundan karar \u00e7\u0131kmas\u0131 beklenmekte ve \u015fimdiden, bu karar\u0131n kuvvetle muhtemel Filipinler lehine olaca\u011f\u0131 konu\u015fulmaktad\u0131r. Bu da, G\u00fcney \u00c7in Denizi anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131nda tansiyonun her g\u00fcn biraz daha y\u00fckselmesine neden olmaktad\u0131r. \u00c7in, anla\u015fmazl\u0131k konusu atoller \u00fczerinde in\u015fa etti\u011fi yapay adadaki askeri imk\u00e2n ve yeteneklerini s\u00fcrekli takviye etmekte; ABD de, bu anla\u015fmazl\u0131kta \u00c7in\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alan \u00fclkeler ile birlikte b\u00f6lgedeki askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaktad\u0131r.\u00a0<strong>Rusya\u2019n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a su g\u00f6t\u00fcrme projesi<\/strong>, b\u00f6yle bir ortamda; yani \u00c7in\u2019in ABD kar\u015f\u0131s\u0131nda giderek Rusya\u2019n\u0131n deste\u011fine daha \u00e7ok ihtiya\u00e7 duymaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada g\u00fcndeme gelmi\u015ftir. Taraflar\u0131n (\u00c7in\u2019in ve Rusya\u2019n\u0131n), \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki May\u0131s (2016) ay\u0131nda, ortak hava savunma tatbikat\u0131 yapacak olmalar\u0131 bu ba\u011flamda olduk\u00e7a anlaml\u0131d\u0131r. E\u011fer (i) Kuzey Kore\u2019nin n\u00fckleer ba\u015fl\u0131k ta\u015f\u0131yabilen k\u0131talararas\u0131 balistik f\u00fcze denemeleri sonras\u0131nda ABD\u2019nin Asya i\u00e7in bir hava savunma sistemi kurmay\u0131 g\u00fcndeme getirirken \u00c7in\u2019in benzeri bir hava sistemi ile \u00f6ne \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f oldu\u011fu ve (ii) Pekin Y\u00f6netiminin ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l (2015) i\u00e7inde ilan etti\u011fi \u201ctart\u0131\u015fmal\u0131\u201d\u00a0<strong>Y\u00fcksek \u0130rtifa Hava Savunma Bilgi B\u00f6lgesi<\/strong>\u00a0uygulamas\u0131nda \u201cgev\u015feklik\u201d g\u00f6sterdi\u011fi dikkate al\u0131n\u0131rsa; bu, bir taraftan \u00c7in\u2019in askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fcn hen\u00fcz ekonomik g\u00fcc\u00fcne paralel bir noktaya gelmemi\u015f oldu\u011fu, di\u011fer taraftan da mevcut konjonkt\u00fcrde \u00c7in\u2019in askeri a\u00e7\u0131dan Rusya\u2019n\u0131n deste\u011fini arad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelecektir. \u00c7in, ABD kar\u015f\u0131s\u0131nda, Rusya\u2019n\u0131n hava savunma sistemi (S-300, S-400) \u00fczerinden \u00f6ne \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir \u00fclke olmas\u0131n\u0131 ve, esasen Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna ve Suriye krizleri \u00fczerinden g\u00fcncel askeri imkan ve yeteneklerini \u201cortaya d\u00f6kmesini\u201d (g\u00fcncel askeri g\u00fcc\u00fcn\u00fc sergilemesini) g\u00f6rmezden gelememi\u015ftir.<\/p>\n<figure id=\"attachment_2238\" class=\"wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-2238 td-animation-stack-type0-1\" src=\"https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/irtis-Nehri.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 854px) 100vw, 854px\" srcset=\"https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/irtis-Nehri.jpg 854w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/irtis-Nehri-300x204.jpg 300w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/irtis-Nehri-768x522.jpg 768w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/irtis-Nehri-696x473.jpg 696w, https:\/\/www.stratejikortak.com\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/irtis-Nehri-618x420.jpg 618w\" alt=\"Rusya'daki \u0130rti\u015f Nehri ve Do\u011fu T\u00fcrkistan\" width=\"854\" height=\"580\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Rusya\u2019daki \u0130rti\u015f Nehri ve Do\u011fu T\u00fcrkistan<\/figcaption><\/figure>\n<p>Belirtilen hususlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, Rusya\u2019n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a y\u00f6nelik projesinin, \u00c7in\u2019in i\u00e7inde bulundu\u011fu durumdan yararlanarak, Moskova\u2019n\u0131n \u00c7in ile ilgili endi\u015fesini orta ve uzun vadede kontrol alt\u0131nda tutma amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu de\u011ferlendirilmektedir. E\u011fer\u00a0<strong>\u00c7in ile S\u00fcnni \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 aras\u0131ndaki yak\u0131nla\u015fma<\/strong>\u00a0dikkate al\u0131n\u0131rsa, Rusya\u2019n\u0131n Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki varl\u0131\u011f\u0131, Moskova\u2019n\u0131n, hem \u0130slami a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ile m\u00fccadelesine dolayl\u0131 olarak katk\u0131 sunabilecektir, hem de Pekin\u2019in S\u00fcnni \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 ile olan ili\u015fkilerine n\u00fcfuz edebilmesine ayr\u0131ca imk\u00e2n ve f\u0131rsat verebilecektir.<\/p>\n<p>\u00c7in, Asya\u2019n\u0131n do\u011fusunda,\u00a0<strong>Do\u011fu \u00c7in Denizi anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcney \u00c7in Denizi anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131<\/strong>na ileri derecede angaje olmu\u015f durumdad\u0131r. ABD, bu b\u00f6lgedeki askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmekte ve yaymaktad\u0131r. Acaba b\u00f6yle bir tablo olmasayd\u0131,\u00a0<strong>Moskova, \u0130rti\u015f Nehrinin sular\u0131n\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a ta\u015f\u0131may\u0131 \u00f6ng\u00f6ren bir proje<\/strong>yi Pekin\u2019e \u00f6nerebilir miydi diye sormak gerekir. Ko\u015fullar\u0131 \u201ciyi okuman\u0131n\u201d ve de\u011ferlendirmenin, ulusal g\u00fc\u00e7 unsurlar\u0131ndan biri olarak diplomasinin ne kadar \u00f6nemli ve i\u015flevsel olabilece\u011fine i\u015faret etti\u011fi gibi; b\u00f6yle bir diplomasinin ulusal g\u00fcce g\u00fc\u00e7 katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 de bu vesileyle ifade etmek gerekir.<\/p>\n<p>Bu tabloya Do\u011fu T\u00fcrkistan a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerinin yeni \u201cistismarlara\u201d ve dolay\u0131s\u0131yla yeni \u201cac\u0131lara\u201d a\u00e7\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Ankara-Moskova ili\u015fkilerinin i\u00e7inde bulundu\u011fu olumsuz durum nedeniyle, acaba M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerinin y\u00fczlerini d\u00f6nm\u00fc\u015f oldu\u011fu Ankara, bu oyuna girer mi; T\u00fcrk Diplomasisinden, bir hamle gelebilir mi?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Osman Metin \u00d6zt\u00fcrk (ascmer)<\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p>[1]\u00a0http:\/\/www.turkrus.com\/213429\u2013bir-%E2%80%9Ccilgin-proje%E2%80%9D-de-rusya%E2%80%99dan-altay-daglarindan-cinin-uygur-bolgesine-su-xh.aspx<\/p>\n<p>Kaynak:\u00a0https:\/\/www.stratejikortak.com\/2016\/05\/rusya-dogu-turkistan.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Osman Metin \u00d6zt\u00fcrk (ASEMER) Rusya\u2019n\u0131n, Kazakistan\u2019\u0131n kuzeyinde yer alan Altay Da\u011flar\u0131 ete\u011findeki T\u00fcmen Oblast\u0131\u2019nda akan \u0130rti\u015f Nehri\u2019nin sular\u0131n\u0131, bin kilometreden fazla boru d\u00f6\u015feyerek, Kazakistan \u00fczerinden, \u00c7in\u2019in Sincan-Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi\u2019ne (Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019a) ta\u015f\u0131may\u0131 Pekin\u2019e proje olarak teklif etti\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0[1] Do\u011fu T\u00fcrkistan, hem M\u00fcsl\u00fcman Uygur T\u00fcrklerinin ana vatan\u0131d\u0131r, tarihi ata topraklar\u0131d\u0131r; hem de g\u00fcncel [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-1674","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cinin-uygur-politikasi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1674","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1674"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1674\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1677,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1674\/revisions\/1677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1674"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1674"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1674"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}