
{"id":1643,"date":"2018-07-13T17:32:08","date_gmt":"2018-07-13T14:32:08","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=1643"},"modified":"2018-07-13T17:32:08","modified_gmt":"2018-07-13T14:32:08","slug":"abdulhamidin-uygur-turklerindeki-silinemeyen-izleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=1643","title":{"rendered":"Abd\u00fclhamid\u2019in Uygur T\u00fcrklerindeki Silinemeyen \u0130zleri"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1644 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Sultan-Abdulazizin-Dogu-Turkistan-400x183.png\" alt=\"\" width=\"645\" height=\"295\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Sultan-Abdulazizin-Dogu-Turkistan-400x183.png 400w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/07\/Sultan-Abdulazizin-Dogu-Turkistan.png 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 645px) 100vw, 645px\" \/><\/p>\n<p>Sene 1473. Fatih Sultan Mehmed \u015eebin karahisar\u2019\u0131 al\u0131\u015f\u0131n\u0131 Uygurca bir fermana naklediyor. Yetmiyor sarayda Uygurca dersleri al\u0131yor.<span id=\"more-10500\"><\/span><\/p>\n<p>Sene 1973. Seyyid Yakup Han Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u00c7in istilas\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rken, ye\u011feni Hoca T\u00f6re\u2019yi Sultan Abd\u00fclaziz\u2019in yan\u0131na g\u00f6nderiyor. Hoca T\u00f6re\u2019nin getirdi\u011fi Fars\u00e7a mektup okunduktan sonra Abd\u00fclaziz derhal 6 Krupp topu, 2 bin t\u00fcfek ve di\u011fer silah m\u00fchimmatlar\u0131ndan olu\u015fan bir yard\u0131m paketi haz\u0131rlatt\u0131r\u0131yor. G\u00f6nderilen silahlar\u0131 kullanmay\u0131 bilmeyen Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar i\u00e7in Abdulazizayr\u0131caKa\u015fgar\u2019a gitmesi i\u00e7in 4 Subay g\u00f6revlendiriyor. Osmanl\u0131 Subaylar\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131lar\u0131 sava\u015f i\u00e7in e\u011fitmekle kalmay\u0131p, sava\u015fta da yer al\u0131yorlar. Hatta \u00c7inlilerin eline esir d\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Zindana at\u0131l\u0131p 33 g\u00fcn boyunca a\u011f\u0131r bir \u00c7in i\u015fkencesine tabi tutuluyorlar. \u00d6l\u00fcmlerine bir kala Do\u011fu T\u00fcrkistanl\u0131 bir vali sayesinde azap dolu zindandan kurtulup memleketlerine geri d\u00f6n\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Sene 1890. II. Abd\u00fclhamid\u2019in Halife \u00fcnvan\u0131 ve \u0130slam Birli\u011fi Siyaseti \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda etkisini g\u00f6steriyor. \u00d6zellikle Pekin\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar ba\u015fta olmak \u00fczere, \u00fclkedeki M\u00fcsl\u00fcmanlar Cuma namazlar\u0131ndaki hutbeyi II. Abd\u00fclhamid ad\u0131na okumaya ba\u015fl\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Sene 1898. Avrupal\u0131lara kar\u015f\u0131 \u00c7in\u2019de ayaklanan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in,Sultan Abd\u00fclhamid devreye giriyor. \u00c7in\u2019e Osmanl\u0131\u2019dan birbiri ard\u0131na heyetler gidiyor ve \u0130slam Birli\u011fi siyasetiolu\u015fturulmaya devam ediliyor.Osmanl\u0131\u2019n\u0131n resmi g\u00f6revlileri \u00c7inli M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n n\u00fcfus say\u0131s\u0131na kadar ilgileniyor.<\/p>\n<p>Sene 1901. II. Abd\u00fclhamid\u2019in \u00c7inli M\u00fcsl\u00fcmanlara mesajlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren risaleler da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Sene 1905.\u00a0 Sultan Abd\u00fclhamid taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen S\u00fcleyman \u015e\u00fckr\u00fc Bey \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n toplumsal ve ekonomik durumlar\u0131yla ilgili ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 \u201cSeyahat-\u0131 K\u00fcbra\u201d adl\u0131 eserinde topluyor.Ayr\u0131ca Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00fcnl\u00fc hocalar\u0131 ve haf\u0131zlar\u0131 \u00c7in\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlara dini e\u011fitim vermeye ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Sene 1908. Sultan Abd\u00fclhamid \u00c7in\u2019de ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131\u2019n\u0131n da e\u011fitilmesi amac\u0131yla Pekin\u2019de Hamidiyye \u00dcniversitesi\u2019ni kuruyor. O d\u00f6nemde \u00c7in\u2019de ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, II. Abd\u00fclhamid\u2019e kar\u015f\u0131 ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131 devam ediyor. Pekin\u2019de 38 cami var ve Cuma g\u00fcnleri Sultan Abd\u00fclhamid\u2019e dua ediliyor.<\/p>\n<p>Sene 1949. Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00c7in\u2019in kom\u00fcnist rejiminin bask\u0131s\u0131 alt\u0131na giriyor. Sultan Abd\u00fclhamid\u2019in a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Hamidiyye \u00dcniversitesi Mao Devrimi ile Arap\u00e7a e\u011fitimine son veriyor. Bug\u00fcn sadecetek bir dersli\u011finde \u0130slam \u00fczerine kurslar verilen bir yer olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettiriyor.<\/p>\n<p>Sene 1992. D\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n, Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7in art\u0131k ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k zaman\u0131n\u0131n geldi\u011fini s\u00f6ylemesiyle k\u0131z\u0131lca k\u0131yamet kopuyor. T\u00fcrkiye-\u00c7in ili\u015fkileri birden geriliyor. Turgut \u00d6zal Do\u011fu T\u00fcrkistan i\u00e7in \u00e7\u0131k\u0131\u015f yapan Cumhuriyet tarihindeki ilk lider s\u0131fat\u0131n\u0131 al\u0131yor.<\/p>\n<p>Sene 1995. D\u00f6nemin \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan Sultanahmet Meydan\u0131\u2019ndaki bir park\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda kat\u0131l\u0131yor. Park\u0131n ad\u0131 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k simgesi \u0130sa Yusuf Alptekin\u2026 A\u00e7\u0131l\u0131\u015f sonras\u0131 \u00c7in B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi adeta kuduruyor.<\/p>\n<p>Sene 1996. \u0130sa Yusuf Alptekin Park\u0131 D\u0131\u015f \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcdahalesi ile kapat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Sene 1999. D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Mesut Y\u0131lmaz Uygur \u00d6zerk B\u00f6lgesi ile ilgili gizli bir genelge yay\u0131nl\u0131yor. Do\u011fu T\u00fcrkistan ad\u0131na faaliyet yapan her t\u00fcrl\u00fc mecraya bakan ve devlet g\u00f6revlilerin destek vermemesi isteniyor. Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n G\u00f6k Bayra\u011f\u0131 da yasaktan nasibini al\u0131yor\u2026<\/p>\n<p>Sene 2000. D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 B\u00fclent Ecevit ile Do\u011fu T\u00fcrkistan sorunu Pekin lehinde ilerliyor. T\u00fcrkiye ile \u00c7in aras\u0131nda imzalanan ortak bildirgede Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki Uygurlar\u0131n \u00c7inlilere kar\u015f\u0131 g\u00f6sterece\u011fi t\u00fcm faaliyetler ter\u00f6rizm, ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve dinsel fanatizm olarak nitelendiriliyor.<\/p>\n<p>Sene 2002. D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 B\u00fclent Ecevit \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131na; Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki faaliyetlerine daha s\u0131k\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar getireceklerini ve T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin \u201cDo\u011fu T\u00fcrkistan\u201d ter\u00f6r faaliyetlerine destek vermeyece\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 y\u0131l Devlet Bakan\u0131 Tunca Toskay \u00c7in Ba\u015fbakan\u0131na \u00fczerinde Ba\u015fbakan ZhuRongjin\u2019in portresinin ve isminin i\u015flendi\u011fi alt\u0131n kaplamal\u0131 bir tabanca hediye ediyor. Alt\u0131n kaplama silah hediyesi ve liyakat madalyas\u0131 verilme t\u00f6renlerini \u00c7in, Do\u011fu T\u00fcrkistan T\u00fcrklerine hitap eden kanallarda g\u00fcnde 20-30 defa g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 y\u0131l D\u00f6nemin Ba\u015fbakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Devlet Bah\u00e7eli \u00c7in\u2019e bir ziyaret ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Ziyareti s\u0131ras\u0131nda Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da Uygur T\u00fcrk\u00e7esi ile e\u011fitim ve camiye giri\u015fler yasaklan\u0131yor. DevletBah\u00e7eli \u00c7in Devlet Ba\u015fkan\u0131na liyakat madalyas\u0131 neden verildi sorusunu \u201cDemirel \u00e7ok \u0131srar etti, mecbur olduk, verdik\u201d diye yan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n<p>Sene 2009 Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019\u0131n Ba\u015fkenti Urum\u00e7i\u2019de, 150\u2019den fazla Uygurlu \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Erdo\u011fan olaylar\u0131 \u201cSoyk\u0131r\u0131m\u201d olarak niteliyor ve meseleyi uluslararas\u0131 kurulu\u015flara ta\u015f\u0131yarak olaylar\u0131n sorumlular\u0131n\u0131n bulunmas\u0131n\u0131 ve adalet \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 talep ediyor. D\u00fcnya Uygur Kurultay\u0131 Ba\u015fkan\u0131 bu ifadeler kullan\u0131l\u0131p \u00c7in\u2019e bask\u0131 yapmasa idi, binlerce ki\u015fi daha katledilebilirdi diyor. Olaylar\u0131 ele\u015ftiren Erdo\u011fan\u2019\u0131n tutumu \u00c7in bas\u0131n\u0131 ve televizyonlar\u0131 taraf\u0131ndan ter\u00f6rizme destek olarak yorumlan\u0131yor.<\/p>\n<p>Sene 2015. \u00c7in Milli Sosyal Bilimler\u2019in 387 sayfal\u0131k \u201cPanislamizm ve Pant\u00fcrkizm\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki yay\u0131lmalar\u0131 ve buna kar\u015f\u0131l\u0131k uygulanacak tedbirler\u201d adl\u0131 raporunda, Do\u011fu T\u00fcrkistan ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 hareketinin men\u015feinin T\u00fcrkiye ve ba\u015flang\u0131\u00e7 tarihinin II.Abd\u00fclhamid zaman\u0131 oldu\u011fu yaz\u0131yor.T\u00fcrkiye\u2019de art\u0131k \u00c7in\u2019in Do\u011fu T\u00fcrkistan \u00fczerindeki bask\u0131c\u0131 tutumlar\u0131 daha y\u00fcksek sesle konu\u015fuluyor.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Sultan Abd\u00fclhamid\u2019in Uygur T\u00fcrkleri \u00fczerindeki izleri, ne G\u00f6k Bayra\u011f\u0131 yasaklamakla ne de alt\u0131n tabanca hediye etmekle hala silinmedi. \u00d6rne\u011fin, Prof. Dr. \u0130hsan S\u00fcreyya S\u0131rma\u2019ya cebinde saklad\u0131\u011f\u0131 \u00c7in paras\u0131n\u0131 g\u00f6stermesini rica edin. Size para \u00fczerindeki Osmanl\u0131ca yaz\u0131y\u0131 okutacakt\u0131r. Peki\u00c7in, inkar ve asimile etti\u011fi M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dilini neden paras\u0131 \u00fczerine yazd\u0131? Baz\u0131lar\u0131 buna anlam veremeyebilir\u2026<\/p>\n<p>\u2018Abd\u00fclhamid\u2019i anlamak her \u015feyi anlamak olacakt\u0131r\u2019 diye bo\u015funa demedi Necip Faz\u0131l. \u00c7in paras\u0131na kaz\u0131nan Osmanl\u0131ca yaz\u0131 neden hala silinemedi? Anlayabiliyor musunuz? Anlad\u0131ysan\u0131z \u015fimdi Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019daki dini ve milli ba\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in destek vermeye daha kuvvetli bir \u015fekilde devam edebilirsiniz\u2026<\/p>\n<p>Kaynak: dogu-turkistan.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sene 1473. Fatih Sultan Mehmed \u015eebin karahisar\u2019\u0131 al\u0131\u015f\u0131n\u0131 Uygurca bir fermana naklediyor. Yetmiyor sarayda Uygurca dersleri al\u0131yor. Sene 1973. Seyyid Yakup Han Do\u011fu T\u00fcrkistan\u2019da \u00c7in istilas\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131rken, ye\u011feni Hoca T\u00f6re\u2019yi Sultan Abd\u00fclaziz\u2019in yan\u0131na g\u00f6nderiyor. Hoca T\u00f6re\u2019nin getirdi\u011fi Fars\u00e7a mektup okunduktan sonra Abd\u00fclaziz derhal 6 Krupp topu, 2 bin t\u00fcfek ve di\u011fer silah m\u00fchimmatlar\u0131ndan olu\u015fan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,15],"tags":[],"class_list":["post-1643","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turk-dunyasi","category-uygur-tarihi-ve-kulturu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1643","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1643"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1643\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1646,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1643\/revisions\/1646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1643"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1643"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1643"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}