
{"id":129,"date":"2013-04-24T11:51:01","date_gmt":"2013-04-24T08:51:01","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=129"},"modified":"2013-04-25T17:48:08","modified_gmt":"2013-04-25T14:48:08","slug":"ulug-bey-1394-1449","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=129","title":{"rendered":"Ulu\u011f Bey (1394 &#8211; 1449)"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Ulu\u011f-Bey.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-130 alignright\" alt=\"Ulu\u011f Bey\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Ulu\u011f-Bey-247x300.jpg\" width=\"247\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Ulu\u011f-Bey-247x300.jpg 247w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Ulu\u011f-Bey-843x1024.jpg 843w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Ulu\u011f-Bey.jpg 1195w\" sizes=\"auto, (max-width: 247px) 100vw, 247px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n 15\u2032inci as\u0131rda yeti\u015ftirdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck astronomi bilgini ve Timur Han\u2019\u0131n torunu olan Ulu\u011f Bey, 22 Mart 1394\u2032te G\u00fcney Azerbaycan\u2019daki Sultaniyye\u2019de do\u011fdu. \u0130yi bir e\u011fitim g\u00f6rerek, 13 ya\u015f\u0131ndayken Horasan ve Mavera\u00fcnnehir eyaletlerine hakan naibi oldu. Ba\u015fkent se\u00e7ti\u011fi Semerkant\u2019ta, m\u00fcstakil bir h\u00fck\u00fcmdar gibi hareket etti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sarayda iyi bir \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc. On bir ya\u015f\u0131nda Kur\u2019\u00e2n-\u0131 ker\u00eemi ezberledi. Arap\u00e7ay\u0131 m\u00fckemmel bir \u015fekilde \u00f6\u011frendi. Bursal\u0131 K\u00e2d\u0131z\u00e2de-i R\u00fbm\u00ee\u2019den ders ald\u0131. Gen\u00e7 ya\u015f\u0131nda \u00f6nemli ve a\u011f\u0131r sorumluluklar y\u00fcklendi. 1413\u2019te on dokuz ya\u015f\u0131nda Horasan ve M\u00e2ver\u00e2\u00fcnnehr ey\u00e2letine h\u00e2kan n\u00e2ibi g\u00f6nderildi. Kendisine ba\u015f\u015fehir se\u00e7ti\u011fi Semerkant\u2019ta, id\u00e2r\u00ee serbestli\u011fe s\u00e2hip, m\u00fcstakil bir h\u00fck\u00fcmd\u00e2r gibi hareket etti. Bu g\u00f6revindeyken babas\u0131n\u0131n verdi\u011fi her emri it\u00e2atle yerine getirirdi. Ona kar\u015f\u0131 olan sayg\u0131 ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek i\u00e7in Herat\u2019a giderek ziy\u00e2ret eder, yapt\u0131\u011f\u0131 ve yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc devlet i\u015fleriyle ilgili bilgi verir m\u00fc\u015f\u00e2verede bulunurdu. Bu arada eline ge\u00e7irdi\u011fi imk\u00e2nlardan istif\u00e2deyle astronomi ve matematik gibi fen bilimleri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcny\u00e2 ilim t\u00e2rihinin, zam\u00e2n\u0131na kadar yeti\u015ftirdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck astronomi \u00e2limi olarak \u015f\u00f6hret yapt\u0131. \u00c2limleri korudu. Yumu\u015fak huylu, d\u00e2im\u00e2 yeni \u015feyler ara\u015ft\u0131ran ve \u00f6\u011frenen bir kimseydi. Her zaman cidd\u00ee konularla ilgilenir, ilim i\u00e7in gerekli ortam\u0131 meydana getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lme mer\u00e2k\u0131 kadar devlet ve h\u00fck\u00fbmet i\u015flerine de ilgi duyan Ulu\u011f Bey, Semerkant\u2019ta 38 sene h\u00fck\u00fcmd\u00e2rl\u0131k yapt\u0131. Bir\u00e7ok ilim ve hay\u0131r m\u00fcesseselerini fa\u00e2liyete ge\u00e7irdi. Ayr\u0131ca; tar\u0131m, tic\u00e2ret ve ekonomiye b\u00fcy\u00fck \u00f6nem verdi. O\u011flu Abd\u00fcllatif taraf\u0131ndan tahttan indirildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Fen bilimleri ve astronomiye merak\u0131, kendisini d\u00fcnya tarihinin en b\u00fcy\u00fck astronomlar\u0131ndan biri haline getirdi. \u0130lim adaml\u0131\u011f\u0131 yan\u0131nda devlet adaml\u0131\u011f\u0131 vasf\u0131 da y\u00fcksek olan Ulu\u011f Bey, Semerkant\u2019ta 38 y\u0131l h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k yapt\u0131. Bir akademi haline getirdi\u011fi saray\u0131, devrin me\u015fhur alimlerinin toplan\u0131p tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir mekan oldu. iktidar d\u00f6neminde, ba\u015fta Semerkant ve Buhara olmak \u00fczere t\u00fcm \u00fclke, T\u00fcrk mimarisinin se\u00e7kin eserleriyle donat\u0131ld\u0131. O\u011flu Abd\u00fcllatif taraf\u0131ndan tahttan indirilen Ulu\u011f Bey, 25 Ekim 1449\u2032da, Abbas adl\u0131 bir d\u00fc\u015fman\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc ve dedesi Timur Han\u2019\u0131n yan\u0131na defnedildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ulu\u011f Bey\u2019in Semerkant\u2019ta kurdu\u011fu rasathanedeki astronomi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, astronomi biliminin bug\u00fcnk\u00fc seviyeye gelmesinde b\u00fcy\u00fck pay sahibidir. Ulu\u011f Bey, astronomi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n temelini te\u015fkil eden trigonometri ilmi \u00fczerinde geni\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131. Kendisinden \u00f6nceki Do\u011fu \u2013 Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tahmini ve yakla\u015f\u0131k bilgilerini b\u0131rak\u0131p bilimsel esaslar\u0131 tespit ederek, trigonometride yeni bir ara\u015ft\u0131rma yolu a\u00e7t\u0131. D\u00fcnya onu astronomi alan\u0131ndaki eserleriyle tan\u0131d\u0131. Semerkant\u2019taki rasathanesinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, bug\u00fcnk\u00fc astronomiye hala \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130lhanl\u0131lar zaman\u0131nda yap\u0131lan rasatlar\u0131 tekrar g\u00f6zden ge\u00e7iren ve 12 y\u0131l boyunca rasat yapan Ulu\u011f Bey, 1437\u2032de, b\u00fcy\u00fck eseri Ulu\u011f Bey Zici\u2019ni yazd\u0131. Bu eser, daha \u00f6nce yaz\u0131lan \u2018zic\u2019Ierin yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fczeltiyor ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n hareketlerini daha m\u00fckemmel g\u00f6steriyordu. Ulu\u011f Bey\u2019in bu eseri 1665\u2032te Oxford\u2019da \u0130ngilizce ve 1853\u2032te de Frans\u0131zca olarak bas\u0131ld\u0131. Bat\u0131 bilim d\u00fcnyas\u0131, Ulu\u011f Bey\u2019e 15. As\u0131r Astronomu unvan\u0131n\u0131 lay\u0131k g\u00f6r\u00fcrken, Milletleraras\u0131 Astronomi Derne\u011fi de Ay y\u00fczeyindeki bir kratere onun ad\u0131n\u0131 verdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n 15\u2032inci as\u0131rda yeti\u015ftirdi\u011fi en b\u00fcy\u00fck astronomi bilgini ve Timur Han\u2019\u0131n torunu olan Ulu\u011f Bey, 22 Mart 1394\u2032te G\u00fcney Azerbaycan\u2019daki Sultaniyye\u2019de do\u011fdu. \u0130yi bir e\u011fitim g\u00f6rerek, 13 ya\u015f\u0131ndayken Horasan ve Mavera\u00fcnnehir eyaletlerine hakan naibi oldu. Ba\u015fkent se\u00e7ti\u011fi Semerkant\u2019ta, m\u00fcstakil bir h\u00fck\u00fcmdar gibi hareket etti. Sarayda iyi bir \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc. On bir ya\u015f\u0131nda Kur\u2019\u00e2n-\u0131 ker\u00eemi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,6],"tags":[],"class_list":["post-129","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-bilginler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=129"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":267,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/129\/revisions\/267"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}