
{"id":1260,"date":"2018-06-19T13:55:12","date_gmt":"2018-06-19T10:55:12","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=1260"},"modified":"2018-06-19T15:28:01","modified_gmt":"2018-06-19T12:28:01","slug":"dogu-turkcesi-ile-yazilmis-eserler-1892-1938","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=1260","title":{"rendered":"&#8220;Do\u011fu T\u00fcrk\u00e7esi&#8221; ile yaz\u0131lm\u0131\u015f eserler (1892-1938)"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1321 aligncenter\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Abduhalik-uyhur-xeiri-400x229.jpg\" alt=\"\" width=\"812\" height=\"465\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Abduhalik-uyhur-xeiri-400x229.jpg 400w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Abduhalik-uyhur-xeiri-768x439.jpg 768w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Abduhalik-uyhur-xeiri.jpg 807w\" sizes=\"auto, (max-width: 812px) 100vw, 812px\" \/><\/p>\n<p>Eset S\u00fclayman<\/p>\n<p>\u00d6ZET<br \/>\n1892\u2019de \u0130sve\u00e7 Misyonerlik Ahit Kilisesi (Sevenska Missionsf\u00f6rbundet) Sincan,\u00a0Ka\u015fgar\u2019da yeni bir misyonerlik sahas\u0131 a\u00e7maya karar vermi\u015ftir. \u0130lk \u0130sve\u00e7li misyonerler burada\u00a0Ocak 1892\u2019de faaliyetlerine ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Misyonerlik 1912\u2019de, 1938\u2019e kadar tek olan,\u00a0Ka\u015fgar\u2019da kendi matbaas\u0131n\u0131 kurmu\u015ftur. 25 y\u0131ll\u0131k faaliyeti s\u00fcrecinde matbaa hem dini hem de\u00a0dini olmayan binlerce kitab\u0131 Do\u011fu T\u00fcrk\u00e7esi (Uygurca) ile basm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, matbaa \u00e7e\u015fitli ders\u00a0kitaplar\u0131, takvimler, bro\u015f\u00fcrler ve gazeteler basm\u0131\u015ft\u0131r. Sovyet Rusya\u2019n\u0131n Sincan \u00fczerinde\u00a01930\u2019lardaki etkisinden \u00f6nce \u0130sve\u00e7li misyonerlerin e\u011fitim ve k\u00fclt\u00fcr faaliyetleri, \u00f6zellikle de\u00a0modern matbaalar\u0131, \u00c7a\u011fda\u015f Uygurcan\u0131n geli\u015fimi \u00fczerinde \u00f6nemli bir etkiye sahip olmu\u015ftur. Bu,\u00a020. Y\u00fczy\u0131l Uygur k\u00fclt\u00fcr tarihinde \u00f6nemli bir ba\u015far\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu yay\u0131nlanan\u00a0eserler tek ba\u015f\u0131na kalm\u0131\u015f bu Do\u011fu T\u00fcrk\u00e7esi dilinin modern bir dil olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Pek\u00e7ok \u0130sve\u00e7li Do\u011fu T\u00fcrk\u00e7esi uzman\u0131 dil ve edebiyat \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla Sincan\u2019daki edebi\u00a0ve e\u011fitim aktivitilerine katk\u0131da bulunmu\u015ftur. Gustaf Raquette (1871-1945), Gustaf Ahlbert\u00a0(1884-1943), Sigfrid Moen (1897-?), Oscar Hermansson (1889-1951) ve \u00f6nde gelen \u0130sve\u00e7li\u00a0T\u00fcrkolog Gunnar Jarring aktif bir bi\u00e7imde Uygurca dil ve k\u00fclt\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015flerdir.<br \/>\nOnlar\u0131n bu ilgisinin bir sonucu da \u0130sve\u00e7\u2019teki kimi k\u00fct\u00fcphanelerde ve ar\u015fivlerde bulunan\u00a0Oryantal el yazmalar\u0131n\u0131 toplamalar\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok ki\u015fi taraf\u0131ndan bilinmese de bu yazmalar uluslar\u00a0aras\u0131 Oryantal \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131nda son derece \u00f6nemlidir.\u00a0Bu makale, \u00e7a\u011fda\u015f standart edebi Uygurcan\u0131n dilsel ve sosyok\u00fclt\u00fcrel geli\u015fimini ve\u00a0bunun 20. Y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndaki \u0130sve\u00e7li misyonerlerle olan yak\u0131n ilgisini ele almaktad\u0131r. Ayn\u0131\u00a0zamanda bu \u00e7al\u0131\u015fma Modern Uygurcan\u0131n geli\u015fimindeki edebi eserlerin ve \u0130sve\u00e7li misyonerlerin\u00a0nas\u0131l bir etkide bulundu\u011funu da a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, bu \u00e7al\u0131\u015fma Do\u011fu T\u00fcrk\u00e7esi\u00a0ile bas\u0131lm\u0131\u015f eserlerin dil \u00f6zellikleri ile onlar\u0131n modern standart edebi Uygurca ile ili\u015fkilerini\u00a0vurgulamaktad\u0131r. Bu bas\u0131l\u0131 eserlerin fonetik, leksik ve gramer \u00f6zelikleri ile ilgili daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131\u00a0bir \u00e7al\u0131\u015fma yak\u0131n zamanda yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nAnahtar Kelimeler: Ka\u015fgar Bask\u0131lar\u0131, Do\u011fu T\u00fcrk\u00e7esi, \u0130sve\u00e7 Misyonerli\u011fi Matbaas\u0131,\u00a0Ka\u015fgar.<\/p>\n<p>Makalenin tamam\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in l\u00fctfen linki t\u0131klay\u0131n:<a href=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/KA\u015eGAR\u2019DA-\u0130SVE\u00c7-M\u0130SYONERL\u0130\u011e\u0130-MATBAASI-TARAFINDAN-YAYINLANAN.pdf\">KA\u015eGAR\u2019DA \u0130SVE\u00c7 M\u0130SYONERL\u0130\u011e\u0130 MATBAASI TARAFINDAN YAYINLANAN<\/a><\/p>\n<p style=\"background: white;vertical-align: baseline;margin: 0cm 0cm 15.0pt 0cm\"><span style=\"font-size: 10.5pt;font-family: 'Verdana','sans-serif';color: black\">Kaynak: Uluslararas\u0131 Uygur Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eset S\u00fclayman \u00d6ZET 1892\u2019de \u0130sve\u00e7 Misyonerlik Ahit Kilisesi (Sevenska Missionsf\u00f6rbundet) Sincan,\u00a0Ka\u015fgar\u2019da yeni bir misyonerlik sahas\u0131 a\u00e7maya karar vermi\u015ftir. \u0130lk \u0130sve\u00e7li misyonerler burada\u00a0Ocak 1892\u2019de faaliyetlerine ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Misyonerlik 1912\u2019de, 1938\u2019e kadar tek olan,\u00a0Ka\u015fgar\u2019da kendi matbaas\u0131n\u0131 kurmu\u015ftur. 25 y\u0131ll\u0131k faaliyeti s\u00fcrecinde matbaa hem dini hem de\u00a0dini olmayan binlerce kitab\u0131 Do\u011fu T\u00fcrk\u00e7esi (Uygurca) ile basm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, matbaa \u00e7e\u015fitli ders\u00a0kitaplar\u0131, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-1260","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uygur-tarihi-ve-kulturu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1260"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1359,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1260\/revisions\/1359"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}