
{"id":118,"date":"2013-04-24T10:58:18","date_gmt":"2013-04-24T07:58:18","guid":{"rendered":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=118"},"modified":"2013-04-25T17:49:40","modified_gmt":"2013-04-25T14:49:40","slug":"karahanlilar-devleti-ve-islamin-yayilmasindaki-katkilari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/?p=118","title":{"rendered":"Karahanlilar Devleti ve \u0130slamin Yay\u0131lmas\u0131ndaki Katk\u0131lar\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Karahanl\u0131lar-Devleti.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-120 alignright\" alt=\"Karahanl\u0131lar Devleti\" src=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Karahanl\u0131lar-Devleti-300x225.jpg\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Karahanl\u0131lar-Devleti-300x225.jpg 300w, https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Karahanl\u0131lar-Devleti.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Abb\u00e2s\u00ee hilafetinden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan edenler ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n do\u011fusunda veya bat\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan devletler, inceleme ve ilgiden ol nasip alm\u0131\u015flard\u0131r. Asya\u2019da kurulmu\u015f ve Ka\u015fgar \u015fehrini kendisine ba\u015fkent edinmi\u015f olan Karahanl\u0131lar Devleti bundan hari\u00e7tir. Bu devlet, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan \u00f6zellikle de m\u00fcsl\u00fcman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan gereken ilgi ve ihtimam\u0131 g\u00f6rmemi\u015ftir. Bu durum, di\u011fer karde\u015f devletlere bir \u00f6rnektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc -bildi\u011fimiz kadar\u0131yla- \u015fu ana kadar Karahanl\u0131lar hakk\u0131nda onlar\u0131n siy\u00e2s\u00ee ve medeniyetle ilgili y\u00f6nlerini kapsaml\u0131 ve ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma ortaya konulmam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nT\u00fcrk tarih\u00e7ilerin ki bunlar \u0130slam aleminde bu devlet hakk\u0131nda en \u00e7ok ilgi g\u00f6steren ara\u015ft\u0131rmac\u0131lard\u0131r- ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na bir g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu devlet hakk\u0131nda birisi bir sayfay\u0131 bile ge\u00e7meyen iki ara\u015ft\u0131rmayla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131z.<br \/>\nHi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bu, bir taraftan Karahanl\u0131lar tarihinin kapal\u0131 olmas\u0131, di\u011fer taraftan da onlar hakk\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f kaynaklar\u0131n az olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Karahanl\u0131lar Develeti&#8217;ni ele alan, -zaten say\u0131lar\u0131 az olan- kaynaklar\u0131n maalesef bir k\u0131sm\u0131 h\u00e2l\u00e2 kay\u0131pt\u0131r. Bu arada mevcut kaynaklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 da az ve \u00e7eli\u015fkili bilgiler i\u00e7erirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kaynaklar, Karahanl\u0131lar hakk\u0131nda par\u00e7a par\u00e7a ve da\u011f\u0131n\u0131k, ayn\u0131 \u015fekilde, \u00e7o\u011funlukla di\u011fer t\u00e2rih\u00ee hadiselere muhalif a\u00e7\u0131klamalara dayal\u0131 bilgiler nakletmektedir.<br \/>\nBu devletle ilgili bir h\u00fck\u00fcm veya belirli bir siy\u00e2s\u00ee olay hakk\u0131nda iki veya daha fazla tarih\u00e7inin hemfikir olmalar\u0131 nadirattand\u0131r. Karahanl\u0131lar tarihini b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle ele almaya kesin karar verdi\u011fimde, son zamanlarda ortaya konulmu\u015f \u00f6zel bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekid i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmaya koyuldum. Ara\u015ft\u0131rmam sonunda \u00f6n\u00fcme Arap aleminde Dr. H\u00fcseyin ed-Dak\u00fbk\u00ee taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olan iki muhtasar makale \u00e7\u0131kt\u0131. Bu makalelerden birisi, \u201cKarahanl\u0131lar Devletinde Fikir Hareketi\u201d (el-Hareket\u00fc\u2019l-Fikriyye f\u00ee Ahdi\u2019d-Devleti\u2019lKarah\u00e2niyye) di\u011feri de \u201cKarahanl\u0131lar Devleti\u201d (ed-Devlet\u00fc\u2019l-Karah\u00e2niyye)dir.<br \/>\nBu iki makaleyi m\u00fctaala etti\u011fimde, ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n gayret etti\u011fi ve Karahanl\u0131 Devleti tarihini ger\u00e7ekten s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u015fekilde d\u00f6nem d\u00f6nem ele ald\u0131\u011f\u0131 dikkatimi \u00e7ekti. Ancak \u0130slam \u00e2leminin u\u00e7 b\u00f6lgesinde, yani \u00f6nemli bir b\u00f6lgede kurulan ve yakla\u015f\u0131k iki as\u0131rdan\u00a0fazla ayakta kalan b\u00f6yle bir devlet i\u00e7in bu t\u00fcr \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim.<br \/>\nKarahanl\u0131lar\u0131n, \u0130slam\u2019\u0131 ve \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc yaymada, yine ayn\u0131 \u015fekilde, Orta Asya\u2019daki \u0130slam medeniyeti eserlerinin in\u015fas\u0131nda m\u00fcmtaz \u00e7abalar\u0131 vard\u0131r. \u0130zlerinden bir k\u0131sm\u0131, halen ayaktad\u0131r. Kez\u00e2 Karahanl\u0131lar\u0131n, Gazneliler ve Sel\u00e7uklular gibi kom\u015fu m\u00fcsl\u00fcman devletlerle siy\u00e2s\u00ee y\u00f6nden bir ili\u015fkileri de bulunmaktad\u0131r.<br \/>\nGer\u00e7ekten Karahanl\u0131lar tarihinde, herbiri \u00f6zel incelemeye l\u00e2y\u0131k pek \u00e7ok alan bulunmaktad\u0131r. Biz bunlardan sadece Karahanl\u0131lar\u0131n, \u0130slam&#8217;\u0131n yay\u0131l\u0131\u015f\u0131ndaki gayretlerini ele alaca\u011f\u0131z. Genelde \u0130slam Tarihi, \u00f6zelde \u0130slam\u00ee Do\u011fu Tarihi ile ilgilenlerin \u00f6n\u00fcne bu konuyu serdetmem beni sevindirecektir. Az da olsa lay\u0131k oldu\u011fu \u015fekilde, b\u00f6yle bir konuyu yerine getirmede ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fum \u00fcmidindeyim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Makalenin Devam\u0131 olarak PDF Dosyas\u0131:\u00a0<a href=\"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/Karahanlilar-Devleti-ve-\u0130slamin-Yay\u0131lmas\u0131ndaki-Katk\u0131lar\u0131.pdf\">Karahanlilar Devleti ve \u0130slamin Yay\u0131lmas\u0131ndaki Katk\u0131lar\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abb\u00e2s\u00ee hilafetinden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 ilan edenler ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n do\u011fusunda veya bat\u0131s\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan devletler, inceleme ve ilgiden ol nasip alm\u0131\u015flard\u0131r. Asya\u2019da kurulmu\u015f ve Ka\u015fgar \u015fehrini kendisine ba\u015fkent edinmi\u015f olan Karahanl\u0131lar Devleti bundan hari\u00e7tir. Bu devlet, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan \u00f6zellikle de m\u00fcsl\u00fcman ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan gereken ilgi ve ihtimam\u0131 g\u00f6rmemi\u015ftir. Bu durum, di\u011fer karde\u015f devletlere bir \u00f6rnektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc -bildi\u011fimiz kadar\u0131yla- [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,15],"tags":[],"class_list":["post-118","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","category-uygur-tarihi-ve-kulturu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=118"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":270,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118\/revisions\/270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tr.uyghuracademy.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}